Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Noyabr, 2026   |   6 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:50
Quyosh
07:12
Peshin
12:13
Asr
15:22
Shom
17:06
Xufton
18:23
Bismillah
16 Noyabr, 2026, 6 Jumadul soni, 1448
Maqolalar

Sovchilik

13.12.2024   16057   5 min.
Sovchilik

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

 

«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.

Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.

Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).

Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.

Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.

Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:

«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.

«Ha», dedim.

«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».

Buxoriy rivoyat qilgan.

Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.

Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.

"Baxtiyor oila" kitobidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi delegatsiyasi O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifini boshladi

04.11.2026   83105   4 min.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi delegatsiyasi O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifini boshladi

Maskat, 2026 yil 3 noyabr. O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov boshchiligidagi delegatsiya O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifini boshladi. Tashrifda O‘zbekiston Respublikasining O‘mon Sultonligidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Abdusalom Xatamov, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi vakillari, shuningdek, Markaz Ilmiy kengashi a’zolari — O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduhalimov, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un G‘afurov hamda Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy xodimi Shorustam Shomansurov ishtirok etmoqda.

Tashrif doirasida delegatsiya O‘mon Sultonligi Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasi raisi, doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy bilan uchrashdi, xabar bermoqda iccu.uz..

Uchrashuvda O‘mon tomoni boshqarmaning asosiy faoliyat yo‘nalishlari, tarixiy hujjatlarni restavratsiya qilish, saqlash, tizimlashtirish va raqamlashtirishda qo‘llanilayotgan zamonaviy texnologiyalar hamda ilg‘or tajribalar haqida ma’lumot berdi. Shuningdek, muassasaning ilmiy nashrlari va kitob to‘plamlari taqdim etildi. Delegatsiya a’zolariga boshqarma faoliyati va uning muhim loyihalariga bag‘ishlangan videomaterial ham namoyish qilindi.

Muzokaralar davomida ilmiy va madaniy-tarixiy hamkorlikni rivojlantirish, arxivshunoslik sohasida o‘zaro tajriba almashish, hujjatli merosni asrab-avaylash hamda qo‘shma ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshirish istiqbollari muhokama etildi.

Muloqotning muhim yo‘nalishlaridan biri O‘zbekiston va O‘mon o‘rtasidagi tarixiy, madaniy va ijtimoiy aloqalarga bag‘ishlangan qo‘shma xalqaro konferensiya o‘tkazish tashabbusi bo‘ldi.

Doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy ikki xalqning tarixiy mushtarak jihatlari, turmush tarzi, diniy-ma’naviy merosi, me’morchilik an’analari hamda tarixiy numizmatika sohasidagi aloqalarini chuqur tadqiq etish taklifini ilgari surdi.

Hamkorlik istiqbollariga to‘xtalar ekan, doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy quyidagilarni ta’kidladi:

«O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi mintaqaning boy tarixiy, ilmiy va ma’naviy merosini o‘rganish hamda uni xalqaro miqyosda keng targ‘ib etish uchun katta imkoniyatlar yaratmoqda. Biz O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning mamlakat taraqqiyoti, tarixiy-madaniy merosni asrab-avaylash va keng ko‘lamli ma’rifiy tashabbuslarni amalga oshirish borasidagi sa’y-harakatlarini yuksak qadrlaymiz. Davlat rahbarining ezgu maqsad va rejalari ro‘yobga chiqishini tilaymiz. Ishonamizki, Islom sivilizatsiyasi markazi bilan O‘mon muassasalari o‘rtasidagi hamkorlik yangi ilmiy tadqiqotlar olib borish, tarixiy manbalar almashish va qo‘shma ko‘rgazma loyihalarini amalga oshirishga xizmat qiladi».

O‘z navbatida, Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov xalqaro hamkorlikni kengaytirish muassasa faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri ekanini ta’kidladi.

«O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning topshirig‘iga muvofiq, Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatining uch yillik dasturini ishlab chiqishga kirishdik. Ushbu dasturning asosiy yo‘nalishlaridan biri xalqaro ilmiy va madaniy hamkorlikni kengaytirish, xorijiy muassasalar bilan sheriklik aloqalarini mustahkamlash hamda qo‘shma tashabbuslarni hayotga tatbiq etishdan iborat. Ishonchim komilki, O‘mon Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining, ayniqsa, tarixiy hujjatlar va qo‘lyozmalar bilan ishlash borasidagi tajribasi ushbu dastur doirasida muhim ahamiyat kasb etadi va mutaxassislar o‘rtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi», — dedi Firdavs Abduxoliqov.

Tashrif dasturi O‘mon Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining ixtisoslashtirilgan bo‘linmalari faoliyati bilan tanishish orqali davom etdi. Delegatsiya a’zolari tarixiy hujjatlarni zararsizlantirish, restavratsiya qilish va saqlashga ixtisoslashgan bo‘limlarda bo‘lib, arxiv materiallarini muhofaza etishning zamonaviy usullari, maxsus uskunalar va texnologik jarayonlar bilan tanishdilar.

Ayniqsa, tarixiy hujjatlarga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan zamburug‘lar, bakteriyalar va hasharotlarga qarshi ishlov berishga ixtisoslashgan bo‘lim faoliyati katta qiziqish uyg‘otdi. Mutaxassislar arxiv materiallarini biologik omillar ta’siridan himoya qilish bo‘yicha qo‘llanilayotgan amaliy usullar va maxsus jihozlarni namoyish etdilar.

O‘mon Sultonligi Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining yetakchi mutaxassisi Fahd bin Muborak al-Damdamiy tajriba almashish va sohaviy kadrlarni tayyorlash muhimligini ta’kidladi:

«Ushbu sohadagi 16 yillik faoliyatim davomida arxiv merosini saqlashda zamonaviy laboratoriya texnologiyalari va mutaxassislarning kasbiy tayyorgarligi naqadar muhim ekaniga amin bo‘ldim. Bizda zarur uskunalar va tajribali mutaxassislar jamoasi mavjud. Shu bois o‘zbekistonlik mutaxassislar uchun amaliy stajirovkalar tashkil etishga va ularni ish jarayonida qo‘llanilayotgan usullar bilan tanishtirishga tayyormiz».

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi delegatsiyasining O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifi davom etmoqda.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari