Sayt test holatida ishlamoqda!
20 Noyabr, 2026   |   10 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:54
Quyosh
07:12
Peshin
12:14
Asr
15:18
Shom
17:03
Xufton
18:19
Bismillah
20 Noyabr, 2026, 10 Jumadul soni, 1448

“Ziynatli” ko‘ringan dunyo…

11.02.2025   11966   8 min.
“Ziynatli” ko‘ringan dunyo…

“Dunyo” so‘zi lug‘atda “boylik”, “davlat” degan ma’nolarni anglatadi. Biz dunyoga kelganimizdan to voyaga yetgunimizcha uning go‘zalligini ko‘ramiz katta bo‘lgan sari dunyoning tashvishlarga, adolatsizlikariga, g‘am-tashvishlariga guvoh bo‘lamiz va asta-sekin bunga ko‘nikamiz. Yaqinlarimiz va do‘stlarimiz bilan muloqot qilamiz, o‘z yumushlarimiz bilan band bo‘lamiz, oila-a’zolarimiz bilan shodu-hurramlikda vaqt o‘tkazamiz.

Kundalik rejalar va maqsadlar bilan kunimiz qanday o‘tkanini ham sezmay qolamiz. Dunyoga, uning ziynatlariga shunchalik berilb ketganimizdan bir-birimizning o‘rtmizdagi mehr-oqibatni, ota-onaga yaxshilik qilishni, qarindoshlik rishtalarini unutganmiz, hatto, namozimizdagi hushuni ham yoqotib qo‘yganmiz.

Bunga sabab nima? Alloh taolo huzurida har bir soniyamiz uchun javob berishimizni o‘ylamaymizmi? Bu dunyoni Alloh taolo nima uchun go‘zal va undagi narsalarni ziynatli qilib yaratdi? Bunga Alloh taoloning O‘zi “Kahf” surasining 7 oyatida bunday marhamat qiladi: “Biz yer yuzidagi narsalarni, ularning qaysilari go‘zalroq amal qilishini sinash uchun, zebu ziynat qilib qo‘yganmiz”.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday dedilar: “Dunyo osmon bilan Yer o‘rtasida qamalgan bo‘lib, Alloh taolo yaratgandan beri unga qaramaydi. Dunyo qiyomat kuni kelganda: “Yo Robbim, bugun meni eng past maqomdagi do‘stlaringga bo‘lsa ham nasiba qilib bergin”, deb iltijo qiladi. Alloh taolo unga: “Ey haqir va tuban narsa, jim bo‘l, men seni ularga dunyoda ravo ko‘rmagan bo‘lsam, qanday qilib endi ravo ko‘rayin?” deydi. Mana, ko‘rinib turibdiki, “dunyo”ni va undagi zeb-ziynatlarni sinov uchun, qay birimiz bu sinovdan o‘tolsak,uning go‘zalligiga aldanmasak, Alloh taoloning O‘zi go‘zal ajru-mukofot bilan mukofotlaydi.

Dunyoni yaxshi ko‘rish uzun orzu-havaslar qilish bilan yanada mustahkamlanadi. Agar Xoliq Zot dunyo haqida xabar berib, misolini keltirmaganda, albatta, dunyo uxlaganni uyg‘otib, g‘ofilni hushyor qilardi.Alloh taolo nazdida dunyoning misqolcha qadri yo‘q. Pashsha qanoticha kamaytirilmay dunyo xazinalari kalitlari bilan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ko‘rstatilganda, uni olishdan bosh tortdilar.

Alloh taolo sinov-imtihon uchun solih bandalaridan dunyoni pinhon tutdi, aldash uchun dushmanlariga dunyoni keng va bemalol qilib qo‘ydi.

A’lo ibn Ziyod: “Tushimda dunyoni o‘ziga oro berib, aft-basharasi burishgan kampir qiyofasida ko‘rdim. Odamlar unga topinib, har tomondan hayratlanib qarardi. Kampir oldiga borib, unga bunchalik ajablanib qarayotganlaridan hayron bo‘ldim. Shunda kampirga: “Sen kimsan?”, dedim. U: “Meni tanimayapsanmi?”, dedi. Men: “Yo‘q”, dedim. “Sen kimsan?”, deb so‘radim. “Men dunyoman”, dedi. “Allohdan sening yomonligingdan panoh so‘rayman”, dedim. U: “Agar yomonligimdan panoh topishni istasang, dirhamni yomon ko‘r!”, dedi.

Iso alayhissalom: “Dunyo-ko‘prik, unda mashg‘ul bo‘lmasdan o‘tinglar”, dedilar. Haqiqatan, bu dunyo hayoti oxiratga olib borishga ochiq va yorqin misoldir. Beshik shu ko‘prik boshidagi dastlabki masofa bo‘lsa, lahad-oxirgi masofadir. Shu ikkovi orasida qisqa bir masofa mavjud. Odamlardan qanchasi shu ko‘prikning yarmiga yetib borsa, qanchasi uchdan birini va qanchasi uchdan birining birini bosib o‘tadilar. Qanchasiga bir qadamdan ortiq yurish nasib qilmadi. Har qanaqasiga ko‘prikdan o‘tilishi shart. Ammo shu ko‘prikdan o‘tib olish haqida o‘ylamay, uning ustida imorat qurib, turli ziynatlarga chalg‘ib yashash g‘oyat johillik va yutqizishdir.

Ali karramallohu vajhahu bunday dedilar: “Bilinglarki, sizlar o‘liksizlar, o‘lgandan so‘ng tirilasizlar. Amallaringiz oldida turg‘izilib, u tufayli jazo(mukofot)lanasizlar. Sizlarni dunyo hayoti aldab qo‘ymasin. Albatta, u balo-ofatlar bilan o‘rab qo‘yilgan, foniyligi bilan tanilgan va aldamchilgi bilan vasf qilingan. Dunyodagi har bir narsani zavol tutadi. Dunyo o‘z ahli o‘rtasida goh buyoq, goh buyoqqa aylanadi. Dunyo hech qachon bir xil turgan emas, uning yomonligidan nizo, kurash to‘xtagan emas. Dunyo ahli surur va lazzatdan sarhush bo‘lib turganida, to‘satdan balo va aldovga yo‘liqadi”.

Har bir narsaning o‘rtasi, ya’ni me’yori yaxshidir. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Sizlarning eng yaxshilaringiz, dunyoni deb oxiratni, oxiratni deb dunyoni tashlab qo‘ymaganingizdir”, deganlaridan ko‘rinib turibdiki, bu dunyoda Alloh taolo berayotgan ne’matlarga shukr qilib, oxiratimiz uchun ajru-savoblar olish, yaxshiliklar qilib olish uchun bu dunyo ayni muddaodir.

Barchamizga ma’lumki, dunyo rohati abadiy emas, u ajal sari yetaklaydi. Allohning huzuridagi narsa esa boqiydir. Bizni bu dunyo tashvishlari, to‘playotgan molimiz, farzandlarimiz Allohning zikridan, ibodatidan jalg‘itib qo‘ymasligi zarur. Bu haqda Alloh taolo “Munofiqun” surasi, 9-oyatida: “Ey iymon keltirganlar. Mollaringiz va bolalaringiz sizni Allohning zikridan chalg‘itmasin. Kim shunday qilsa, bas, ana o‘shalar yutqazuvchilardir”.

Bu hayotda ozgina bahramand bo‘lib, yo‘qlik olamiga ko‘chib o‘tishda besh kunlik dunyoda o‘ynab-kulib ajalni kutib olib, oxiratiga hech qanday zahira tayyorlamasdan o‘zlariga yerni makon tutgan insonlar qancha? Ularga endi ortga yo‘l yo‘qdir. Bunga dalil esa Muminun surasi, 100-oyatida: “Shoyadki tark qilgan narsamda solih amal qilsam, der. Yo‘q! Albatta, bu (quruq) so‘z bo‘lib, u aytguvchi, xolos. Ularning ortida qayta tiriladigan kunlarigacha to‘siq bordir”.

Agar amallarimiz guvohlik bersa, qalbimizdagi narsalar chiqarilsa, dillardagi barcha sir-asrorlar oshkor qilinsa, Malik va Jabbor bo‘lgan Zot huzuriga olib borishimiz uchun turg‘izilsa, qalblar oldingi gunohlariga rahm-shavqat so‘rab, qo‘rqib titrasa, pardalar ko‘tarilib, ayb va sirlarimiz ochilsa, ana shu vaqtda har bir jon o‘zi qilib o‘tgan amaliga yarasha jazo oladi.

Alloh taolo “Najm” surasi, 31-oyatida: “Osmonlaru yerdagi barcha narsalar Allohnikidir. U yomonlik qilganlarni amaliga yarasha jazolar va yaxshilik qilganlarni go‘zal (mukofot) ila mukofotlar” deb marhamat qilgan.

Agar bizga har bir kun shaylangan amallar oshkor qilinsa, oldinda kelayotgan kunimizdan yuz burib qochardik, boy bergan vaqtimizni o‘ylab, g‘am-qayg‘uga botardik. Lekin Alloh taolo ajoyib tadbir qo‘llab, ularni ko‘rishdan mahrum qildi. Tasalli va taskin bo‘lishi uchun dunyoning balo-ofatlari qatiga lazzat va zavqni joylab, ana shu ta’mga mashg‘ul-ovora qilib qo‘ydi. Dunyoni va oxiratni hech qachon bir-biriga tenglashtirib bo‘lmaydi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday dedilar: “Dunyoning oxiratga nisbati birontangiz barmog‘ini dengizga tekkizishiga o‘xshaydi. Bundan o‘ziga nima qaytib kelishiga qarsin”, dedilar.

Ali karramallohu vajhahu aytadilar: “Sizlarga Allohdan qo‘rqishni, garchand also hohlamasangiz ham, dunyo merosini tark etishni vasiyat qilaman. Tanangiz qarib-qartayib borayotir, sizlar tetik va baquvvat bo‘lishni hohlaysizlar. Sizlar va dunyo misoli bir yo‘lda safarga chiqqan qavmga o‘xshaydi. Go‘yo ular shu yo‘lni bosib o‘tadigandek, safarga chiqadilar, go‘yoki, yetib boradigandek, yo‘l belgisiga qarab yuradilar. Oxiriga qadar yetib borish uchun yo‘l masofasi qancha deb o‘ylaysiz?

Dunyoda bir kun qolish ehtimolini qancha deb o‘ylaysiz? Dunyoning zarari va g‘am-qayg‘usi deb tashvish chekmang, baribir shu dunyoda intiho topadi. Dunyo matosi va ne’matlaridan ortiqcha hursand bo‘lmang, u baribir zavolga yuz tutadi. Dunyoni izlaguvchini o‘lim ta’qib eta turib, dunyoni izlashi va o‘lim har qadamda poylab yurganini bila turib, g‘ofil bo‘lganiga hayronman”.

Dunyoda oxirat uchun ozuqa yeg‘ib, musofirlar qarz narsadan foydalanganidek, dunyodan bahramand bo‘lsak, undan ajralgan vaqtda musibatlarimiz og‘ir bo‘lmasligi uchun qalblarimizni to‘liq bermasak, dunyoni muqim qoluvchilar uchun emas, undan o‘tguvchilarga berilgan ziyofat deb qarasak, dunyoyu-oxiratimiz obod bo‘ladi, insha Alloh.

Dunyoga va uning ziynatlariga chalg‘ib qolmasligimiz uchun, ibodatlarimizda bardavom bo‘lishimiz va bu dunyodagi musibatlarga sabr qilib, karam va hilm bilan go‘zal tarzda bizga yordam berishini mehribon Zot Alloh taolodan so‘rab qolamiz.

 

Nodirabegim FAHRUTDINOVA,
“Yangi asr” universiteti “Filologiya va tillarni o‘qitish (mumtoz tillar bo‘yicha)” fakulteti 1-kurs talabasi.

Boshqa maqolalar
Maqolalar

OTA-ONA bilan  50 ta  TЕLЕFON  ODOBI

14.07.2026   41104   27 min.
OTA-ONA bilan  50 ta  TЕLЕFON  ODOBI

ni

ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:

 

 

KALOMULLOHNING OYATI KARIMALARIDA

XUDOIM TAOLO MARHAMAT QILADI:

 

  1. «Biz insonni OTA-ONASIGA yaxshilik qilishga buyurdik!»

                                                                                                               (Ahqof surasi 46/15 oyat);

 

  1. «Biz insonga OTA-ONASINI rozi qilishni buyurdik.

ONASI uni zaiflik ustiga zaiflik bilan qornida ko‘tarib yurdi. 

Uni ko‘krakdan ajratish muddati ikki yilda bitar.

Biz insonga buyurdikki “Sen Menga va OTA-ONANGGA shukr qilgin!

Qaytishlik – Mening huzurimgadir!”»                         (Luqmon surasi 31/14 oyat);

 

  1. «Rabbingiz, Uning O‘zigagina ibodat qilishingizni hamda OTA-ONAGA

       yaxshilik qilishni amr etdi.

Ey, inson! Agar ULARNING BIRI yoki HAR IKKISI huzuringda keksalik

yoshiga yetsalar, ULARGA “uf!..” dema va ULARNI jerkima!

ULARGA doimo yoqimli so‘z ayt!

ULARGA, mehribonlik bilan, xorlik qanotini past tut va duoda ayt:

“Ey, Rabbim! Meni ULAR go‘daklik chog‘imda tarbiyalaganlaridek,

Sen ham ULARGA rahm qilgin!”»                             (Isro surasi 17/23-24 oyatlar);

 

  1. «Allohga ibodat qilingiz va Unga hech narsani sherik qilmangiz!

       OTA-ONALARGA esa yaxshilik qilingiz!

Shuningdek, qarindoshlar, yetimlar, miskinlar, qarindosh qo‘shni-yu

begona qo‘shni, yoningizdagi hamrohingiz, yo‘lovchi musofirga va qo‘l

ostingizdagi qaramlarga ham yaxshilik qiling!

Albatta, Alloh kibrli va maqtanchoq kishilarni sevmaydi»

                                                                                                                    (Niso surasi 4/36 oyat);

 

  1. «Nimaniki xayr-ehson qilsangiz, OTA-ONA, qarindoshlar,

yetimlar, miskinlar va musofirlarga qilingiz!

Alloh har qanday qilgan ehsonlaringizni bilib turuvchidir!»

                                                                                                             (Baqara surasi 2/215 oyat).

 

 

JANOBI PAYG‘AMBARIMIZ

RASULULLOH SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM

MЕHR-MURUVVAT TARIQASIDA MARHAMAT QILADILAR:

 

 

  • «Uch toifa kishining qo‘lga kiritgan narsasida baraka bo‘lmaydi va qayerda bo‘lsa ham xorlanadi:
  • Mening nomimni eshitganda salavoti sharif aytmagan;
  • Ramazon oyiga hurmat ko‘rsatmagan;
  • OTA-ONASI tirik bo‘la turib, ULARNI xursand qilmagan»;

 

  • «OTA-ONAGA duo qilishni tark etish rizqni kesadi»;

 

  • «Albatta, odamlarga go‘zal xulqdan afzalroq narsa berilmagan» (Imom Tabaroniy rivoyatlari);

 

  • «Mo‘minlarning imoni eng mukammali — xulqi go‘zal bo‘lganlaridir» (Imom Termiziy rivoyatlari);

 

  • «Kimni umri uzun va rizqi keng bo‘lishi xursand qilsa, OTA-ONASIGA yaxshilik qilsin va silai rahm qilsin!» (Imom Ahmad rivoyatlari);

 

  • «Haq bo‘la turib, tortishuvni tark qilgan kishi uchun jannatning bir tomonida bir qasr bino qilinishiga;

       hazil bo‘lsa ham, yolg‘onni tark qilgan kishiga jannatning o‘rtasida bir qasr bino qilinishiga;

       xulqi go‘zal, odobi chiroyli bo‘lgan kishi uchun esa jannatning eng yuqorisida bir qasr bino qilinishiga kafilman!» (Imom Abu Dovud rivoyatlari);

 

  • Rasululloh sallallohu alayhi vasallam:
  • Xor bo‘lsin, xor bo‘lsin, xor bo‘lsin! – deb o‘n martaba takror qildilar.

Shunda sahobalar:

– Yo, Rasulalloh, kimni aytayapsiz? – deb so‘rashdi.

Rasululloh sallallohu alayhi vasallam:

  • OTA-ONASINING IKKALASI yoxud BITTALARI keksayib qolgan vaqtida ULARNI rozi qilmay, o‘zini do‘zaxga tushishga mubtalo qilgan kishini, – dedilar (Imom Buxoriy rivoyatlari).

 

 

ULUG‘LARDAN  HIKMATLAR:

  • “Odobi yo‘qning – ilmi, sabri yo‘qning – dinga bog‘liqligi, taqvosi yo‘qning – Allohga yaqinligi yo‘qdir” (Hasan Basriy rahmatullohi alayhi).

 

 

OTA-ONA  bilan  50 ta  TЕLЕFON  ODOBI:

 

  1. Avvalo OTA-ONANING ruxsatlarisiz telefonlariga mutlaqo tegmaslik;

 

  1. agar ULAR ruxsat bermasalar, telefonlarini “Sms”, “Imena”, “Kontakti” va boshqa joylarini o‘qimaslik va qaramaslik;

 

  1. OTA-ONANING boshqalar bilan gaplashganlarini eshitmaslik va poylamaslik;

 

  1. OTA-ONAGA qo‘ng‘iroq qilayotganda kun va kechaning soatlarini inobatga olib, bemahalda va noo‘rin qo‘ng‘iroq qilmaslik;

 

  1. OTA-ONAGA qo‘ng‘iroq qilganda mabodo javob bo‘lmasa, har bir telefon qilishni orasida 4 rakat sunnat namozni vaqti o‘tgandan so‘ng lozim bo‘lsa, yana bir bor telefon qilinadi. Shu tartibda 3 marta telefon qilinganda ham javob bo‘lmasa, takroran qilinmaydi. Agar yetkazilmoqchi bo‘lgan xabar tezkor, o‘ta muhim, juda ham zarur bo‘lsa, yozma shaklda yuboriladi;

 

  1. gaplashib bo‘lgandan so‘ng ULAR telefonni o‘chirmagan bo‘lsalar, qiziqib eshitib turmasdan, darhol telefonni o‘chirish;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonda so‘zlashganda ULARNING hurmatlarini bilib, beizn ULARNING vaqtlarini ortiqcha ko‘p olmaslik;

 

  1. OTA-ONA bizga telefon qilsalar, tezkor yonimizdagilarni ogohlantirib, uzr so‘rab, darhol OTA-ONAGA javob beriladi;

 

  1. OTA-ONADAN kelgan qo‘ng‘iroq, xabar (xat, savol, tabrik va hokazo)larni javobsiz qoldirmasdan, darhol munosib javob qaytarish;

 

  1. OTA-ONADAN kelgan qo‘ng‘iroq, xabar (xat, savol, tabrik va hokazo)larga o‘z vaqtida javob qaytaraolmaganda, albatta darhol qaytarib telefon qilib, kechirim so‘rash va tezkor munosib javob qaytarish;

 

  1. siz telefon qilgan vaqtda OTA-ONA javob beraolmagan bo‘lsalar, OTA-ONADAN aslo xafa bo‘lmaslik;

 

  1. OTA-ONANING oldilarida telefon o‘ynamaslik. Chunki bunday qilish – OTA-ONAGA nisbatan hurmatsizlik, mensimaslik, beodoblik hisoblanadi. Agar jiddiy zarurat tug‘ilib qolsa, ULARGA uzrini aytib, ruxsat so‘raladi. Agar OTA-ONA ijozat bersalargina, telefon bilan mashg‘ul bo‘linadi;

 

  1. OTA-ONAGA telefon qilayotganda: «Kim bu?» deyilmaydi. Balki avval salom berib, o‘zini tanishtirib, kerakli odamni so‘raladi;

 

  1. OTA-ONANING telefonlarini o‘zinikidan yaxshiroq va zo‘rroq telefon qilib berish;

 

  1. OTA-ONANING telefonlarini pullarini to‘lab turish;

 

  1. OTA-ONA bilan suhbatlashganda «Alo?», «Hello?», «Ha?», «Alyo?», «Da?» so‘zlarni o‘rniga «Assalomu alaykum!», «Labbay?», «DADAJON?!», «ONAJON?!», «Eshitaman?», «Xizmatingizdaman!..», «Qulog‘im sizda...», «Xizmatingizga tayyorman!..», «Doim xizmatingizdaman!..», «Xizmatingizga doim tayyorman!..», «Amringizga muntazirman!..» kabi iboralarni ishlatish;

 

  1. telefon orqali suhbat tugaganda, telefonni darhol o‘chirmasdan, balki ULAR bilan xayrlashib, OTA-ONAGA yaxshi tilaklar tilab, OTA-ONA telefonlarini o‘chirganlaridan so‘nggina telefonni o‘chirish mumkin; ULARDAN oldin telefonni o‘chirmaslik;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonda so‘zlashganda ham o‘rnidan tik turib muloqot qilinadi.

OTA-ONADAN telefon orqali kelgan xabarlarni ham o‘rnidan tik turgan holda o‘qish, eshitish, ko‘rish lozim;

 

  1. OTA-ONAGA telefonda so‘zlashganda ham birinchi bo‘lib salom beriladi;

 

  1. OTA-ONAGA telefon qilganda, ULAR so‘rashlaridan oldin o‘zining kimligini aytib tanishtiriladi;

 

  1. ULARNING vaqtlarini olmayotganligini so‘rab, uzr so‘rashlik;

 

  1. OTA-ONAGA gudok tashlanmaydi;

 

  1. agar ULAR shunday qilgan bo‘lishsa, darhol ULARGA qayta telefon qilinadi;

 

  1. OTA-ONA bilan telefon orqali gaplashganda OTA-ONANING ruxsatlarisiz boshqalarga eshitiladigan darajada telefonni ovozini baland qilmaslik;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonda gaplashib turgan paytda mabodo aloqa uzilib qolsa, ULARGA birinchi bo‘lib o‘zimiz qaytadan telefon qilishimiz lozim;

 

  1. telefonda gaplashib turgan paytda mabodo OTA-ONA telefon qilib qolsalar, so‘zlashib turgan odamni ogohlantirib, darhol OTA-ONAGA javob beriladi;

 

  1. OTA-ONANING shaxsiy ma’lumotlari va OTA-ONADAN kelgan barcha ma’lumot-xabar (rasm, video, telefon raqam, ovozli gap-so‘zlari, sms va hokazo)larini O‘ZLARINING ruxsatlarisiz boshqalarga ko‘rsatilmaydi, berilmaydi va yuborilmaydi;

 

  1. OTA-ONANING O‘ZLARIGA ham OTA-ONANING ruxsatlarisiz turli xil ma’lumot-xabar (rasm, video, telefon raqam, ovozli gap-so‘zlar, sms va hokazo)lar yuborilmaydi; tabriknomalar – mustasno;

 

  1. OTA-ONAGA ayniqsa tarbiyaviy ahamiyatga ega, ilm-fanlarga doir, ta’limga taalluqli bo‘lgan har qanday narsalar yuborilmaydi OTA-ONANING ruxsatlarisiz;

 

  1. OTA-ONA bilan telefon orqali muloqotni telefonda yozib olish uchun O‘ZLARINING roziliklari olinadi; agar ruxsat bermasalar, yozib olmaslik; chunki O‘ZLARINING ruxsatlarisiz OTA-ONANING gaplarini yozib olib, boshqalarga tarqatish — juda katta xiyonat va ulkan gunoh hisoblanadi;

 

  1. OTA-ONA bilan birga surat yo videoga tushmoqchi bo‘lganda, oldin O‘ZLARIDAN izn so‘rab, ruxsatlari olinadi; agar ruxsat bermasalar, surat yo videoga tushmaslik;

 

  1. OTA-ONANI surat yo videoga olmoqchi bo‘lganda ham, oldin O‘ZLARIDAN izn so‘rab, ruxsatlari olinadi; agar ruxsat bermasalar, surat yo videoga olmaslik;

 

  1. telefon orqali ko‘rishib gaplashish uchun OTA-ONANING roziliklarini olishda ULARGA gaplashmoqchi bo‘lgan odamning huzurida kimlar mavjud ekanligini ham ogohlantirib qo‘yish;

 

  1. agar OTA-ONA tomonlaridan telefon orqali ko‘rishib gaplashishga istak bildirilmasa, bundan aslo xafa bo‘lmaslik;

 

  1. agar OTA-ONA bilan telefon orqali ko‘rib gaplashish zaruriyati bo‘lsagina, shunda ham faqat ULARNING ijozatlari bilangina ko‘rishib gaplashish uchun telefon qilish mumkin;

 

  1. agar OTA-ONA tomonlaridan telefon orqali ko‘rishib gaplashishga xohish bildirilmasa, OTA-ONADAN uzr so‘raladi;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonsiz so‘zlashganda, telefonni ovozini o‘chirib qo‘yiladi;

 

  1. OTA-ONA bilan so‘zlashib turganda, biror kishi telefon qilib qolsa, avvalo OTA-ONADAN ruxsat so‘rash; agar OTA-ONA ruxsat bersalargina telefonga javob qaytariladi;

 

  1. OTA-ONAGA begona raqamdan telefon qilganda, vaqtni olmasdan darrov ochiq-oydin va aniq o‘zini tanishtirish lozim;

 

  1. boshqa odam OTA-ONAMIZ raqamlarini so‘rasa, OTA-ONANING ruxsatlarisiz berilmaydi;

 

  1. OTA-ONAGA telefon qilganda, ikkinchi liniyadan tushib qolgan odam bitta chaqiriqdan keyin aloqani darhol uzish lozim. ULARGA kim qidirayotganini anglash uchun shu kifoya. Uzluksiz chaqiriqlar bilan suhbatlarini buzmaslik;

 

  1. OTA-ONAGA qayta-qayta qo‘ng‘iroq qilavermaslik lozim. Chunki qo‘ng‘iroqga javob berish — u tomonning huquqi, zinhor majburiyati emas;

 

  1. OTA-ONA birorta ma’lumot-xabar (surat, yozuv, video)ni ko‘rsatish uchun telefonlarini bersalar, faqat o‘sha ma’lumot-xabar (surat, yozuv, video)ni ko‘rish bilangina cheklanish lozim. Boshqa joylariga o‘tib ketishga haqqimiz yo‘q!;

 

  1. agar OTA-ONA telefonlarida nimadir ko‘rayotgan  yoki izlayotgan bo‘lsalar, tikilib turmaslik kerak. OTA-ONANING telefonlariga ruxsatsiz qarash mumkin emas!;

 

  1. gaplashishga nomunosib paytlar (masalan, azon aytilgandan keyin, kechaning yarmida yoki kunduzi dam olinadigan)da OTA-ONAGA qo‘ng‘iroq qilinmaydi;

 

  1. OTA-ONA qo‘ng‘iroq qilgan vaqtda esa, qaysi payt va qanday holatda bo‘lishimizdan qat’iy nazar, ULARGA xushmuomalalik bilan darhol va tezkor javob berish zarur;

 

  1. OTA-ONA bilan telefon orqali suhbatlashayotganda, demak, OTA-ONA ma’lum bir vaqtlarini maxsus biz uchun alohida ajratayotganliklarini, biz ULARNING vaqtlarini olayotganimizni, OTA-ONA O‘Z ishlarini qo‘yib, xayollari biz bilan band bo‘lib turganlarini his etib, behuda gaplar bilan ULARNING vaqtlarini behuda o‘tkazmaslik lozim;

 

  1. OTA-ONA bilan agar biror uzun mavzu xususida gaplashmoqchi bo‘lganda, avval O‘ZLARIDAN ruxsat so‘raladi. Agar ruxsat bersalar, gaplashish mumkin. Aks holda, gapni qisqa qilish zarur. Chunki ULAR bemalol gaplashadigan holatda bo‘lmasliklari ham mumkin;

 

  1. har bir bayramlarda, OTA-ONANING xursandchilik kunlarida ULARNING ko‘ngillarini ko‘taradigan tilak, rasm, video, xabar, ovozli gap-so‘zlar, sms va hokazolarni muntazam yuborish lozim;

 

  1. biror sabablar bilan OTA-ONADAN yiroqda bo‘lib turgan inson har kuni ertalab-kechqurun o‘qish-ishga ketishdan oldin hamda o‘qish-ishdan kelgandan keyin, ULARNING xohishlarini inobatga olgan holda OTA-ONASIGA telefon qilib yoki yozma ravishda “Xayrli kun!”, ”Xayrli tun!” tilab, haqlariga chiroyli, yaxshi duolar qilib, ULARNING hol-ahvollarini so‘rab, “Menga nima xizmatlar buyurasiz?” deb, aytgan xizmatlarini mukammal, vijdonan, OTA-ONA aytganlariday va OTA-ONA istaganlariday chiroyli ado etib, ULARNING betakror, bebaho va beqiyos duolarini olish lozim.

 

MЕHRIBON PARVARDIGORIMIZ

o‘zlarimizni ham,

farzand-zurriyotlarimizni ham

O‘ZI buyurgan,

Janobi PAYG‘AMBARIMIZ ALAYHISSALOM tavsiya etgan,

o‘tmishda O‘TGANLARIMIZNING ruhlari shod bo‘ladigan,

XALQIMIZ xursand bo‘ladigan,

OTA-ONALARIMIZ rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!

 

Ibrohimjon Inomov

 

OTA-ONA bilan  50 ta  TЕLЕFON  ODOBI

ni

ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:

 

 

KALOMULLOHNING OYATI KARIMALARIDA

XUDOIM TAOLO MARHAMAT QILADI:

 

  1. «Biz insonni OTA-ONASIGA yaxshilik qilishga buyurdik!»

                                                                                                               (Ahqof surasi 46/15 oyat);

 

  1. «Biz insonga OTA-ONASINI rozi qilishni buyurdik.

ONASI uni zaiflik ustiga zaiflik bilan qornida ko‘tarib yurdi. 

Uni ko‘krakdan ajratish muddati ikki yilda bitar.

Biz insonga buyurdikki “Sen Menga va OTA-ONANGGA shukr qilgin!

Qaytishlik – Mening huzurimgadir!”»                         (Luqmon surasi 31/14 oyat);

 

  1. «Rabbingiz, Uning O‘zigagina ibodat qilishingizni hamda OTA-ONAGA

       yaxshilik qilishni amr etdi.

Ey, inson! Agar ULARNING BIRI yoki HAR IKKISI huzuringda keksalik

yoshiga yetsalar, ULARGA “uf!..” dema va ULARNI jerkima!

ULARGA doimo yoqimli so‘z ayt!

ULARGA, mehribonlik bilan, xorlik qanotini past tut va duoda ayt:

“Ey, Rabbim! Meni ULAR go‘daklik chog‘imda tarbiyalaganlaridek,

Sen ham ULARGA rahm qilgin!”»                             (Isro surasi 17/23-24 oyatlar);

 

  1. «Allohga ibodat qilingiz va Unga hech narsani sherik qilmangiz!

       OTA-ONALARGA esa yaxshilik qilingiz!

Shuningdek, qarindoshlar, yetimlar, miskinlar, qarindosh qo‘shni-yu

begona qo‘shni, yoningizdagi hamrohingiz, yo‘lovchi musofirga va qo‘l

ostingizdagi qaramlarga ham yaxshilik qiling!

Albatta, Alloh kibrli va maqtanchoq kishilarni sevmaydi»

                                                                                                                    (Niso surasi 4/36 oyat);

 

  1. «Nimaniki xayr-ehson qilsangiz, OTA-ONA, qarindoshlar,

yetimlar, miskinlar va musofirlarga qilingiz!

Alloh har qanday qilgan ehsonlaringizni bilib turuvchidir!»

                                                                                                             (Baqara surasi 2/215 oyat).

 

 

JANOBI PAYG‘AMBARIMIZ

RASULULLOH SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM

MЕHR-MURUVVAT TARIQASIDA MARHAMAT QILADILAR:

 

 

  • «Uch toifa kishining qo‘lga kiritgan narsasida baraka bo‘lmaydi va qayerda bo‘lsa ham xorlanadi:
  • Mening nomimni eshitganda salavoti sharif aytmagan;
  • Ramazon oyiga hurmat ko‘rsatmagan;
  • OTA-ONASI tirik bo‘la turib, ULARNI xursand qilmagan»;

 

  • «OTA-ONAGA duo qilishni tark etish rizqni kesadi»;

 

  • «Albatta, odamlarga go‘zal xulqdan afzalroq narsa berilmagan» (Imom Tabaroniy rivoyatlari);

 

  • «Mo‘minlarning imoni eng mukammali — xulqi go‘zal bo‘lganlaridir» (Imom Termiziy rivoyatlari);

 

  • «Kimni umri uzun va rizqi keng bo‘lishi xursand qilsa, OTA-ONASIGA yaxshilik qilsin va silai rahm qilsin!» (Imom Ahmad rivoyatlari);

 

  • «Haq bo‘la turib, tortishuvni tark qilgan kishi uchun jannatning bir tomonida bir qasr bino qilinishiga;

       hazil bo‘lsa ham, yolg‘onni tark qilgan kishiga jannatning o‘rtasida bir qasr bino qilinishiga;

       xulqi go‘zal, odobi chiroyli bo‘lgan kishi uchun esa jannatning eng yuqorisida bir qasr bino qilinishiga kafilman!» (Imom Abu Dovud rivoyatlari);

 

  • Rasululloh sallallohu alayhi vasallam:
  • Xor bo‘lsin, xor bo‘lsin, xor bo‘lsin! – deb o‘n martaba takror qildilar.

Shunda sahobalar:

– Yo, Rasulalloh, kimni aytayapsiz? – deb so‘rashdi.

Rasululloh sallallohu alayhi vasallam:

  • OTA-ONASINING IKKALASI yoxud BITTALARI keksayib qolgan vaqtida ULARNI rozi qilmay, o‘zini do‘zaxga tushishga mubtalo qilgan kishini, – dedilar (Imom Buxoriy rivoyatlari).

 

 

ULUG‘LARDAN  HIKMATLAR:

  • “Odobi yo‘qning – ilmi, sabri yo‘qning – dinga bog‘liqligi, taqvosi yo‘qning – Allohga yaqinligi yo‘qdir” (Hasan Basriy rahmatullohi alayhi).

 

 

OTA-ONA  bilan  50 ta  TЕLЕFON  ODOBI:

 

  1. Avvalo OTA-ONANING ruxsatlarisiz telefonlariga mutlaqo tegmaslik;

 

  1. agar ULAR ruxsat bermasalar, telefonlarini “Sms”, “Imena”, “Kontakti” va boshqa joylarini o‘qimaslik va qaramaslik;

 

  1. OTA-ONANING boshqalar bilan gaplashganlarini eshitmaslik va poylamaslik;

 

  1. OTA-ONAGA qo‘ng‘iroq qilayotganda kun va kechaning soatlarini inobatga olib, bemahalda va noo‘rin qo‘ng‘iroq qilmaslik;

 

  1. OTA-ONAGA qo‘ng‘iroq qilganda mabodo javob bo‘lmasa, har bir telefon qilishni orasida 4 rakat sunnat namozni vaqti o‘tgandan so‘ng lozim bo‘lsa, yana bir bor telefon qilinadi. Shu tartibda 3 marta telefon qilinganda ham javob bo‘lmasa, takroran qilinmaydi. Agar yetkazilmoqchi bo‘lgan xabar tezkor, o‘ta muhim, juda ham zarur bo‘lsa, yozma shaklda yuboriladi;

 

  1. gaplashib bo‘lgandan so‘ng ULAR telefonni o‘chirmagan bo‘lsalar, qiziqib eshitib turmasdan, darhol telefonni o‘chirish;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonda so‘zlashganda ULARNING hurmatlarini bilib, beizn ULARNING vaqtlarini ortiqcha ko‘p olmaslik;

 

  1. OTA-ONA bizga telefon qilsalar, tezkor yonimizdagilarni ogohlantirib, uzr so‘rab, darhol OTA-ONAGA javob beriladi;

 

  1. OTA-ONADAN kelgan qo‘ng‘iroq, xabar (xat, savol, tabrik va hokazo)larni javobsiz qoldirmasdan, darhol munosib javob qaytarish;

 

  1. OTA-ONADAN kelgan qo‘ng‘iroq, xabar (xat, savol, tabrik va hokazo)larga o‘z vaqtida javob qaytaraolmaganda, albatta darhol qaytarib telefon qilib, kechirim so‘rash va tezkor munosib javob qaytarish;

 

  1. siz telefon qilgan vaqtda OTA-ONA javob beraolmagan bo‘lsalar, OTA-ONADAN aslo xafa bo‘lmaslik;

 

  1. OTA-ONANING oldilarida telefon o‘ynamaslik. Chunki bunday qilish – OTA-ONAGA nisbatan hurmatsizlik, mensimaslik, beodoblik hisoblanadi. Agar jiddiy zarurat tug‘ilib qolsa, ULARGA uzrini aytib, ruxsat so‘raladi. Agar OTA-ONA ijozat bersalargina, telefon bilan mashg‘ul bo‘linadi;

 

  1. OTA-ONAGA telefon qilayotganda: «Kim bu?» deyilmaydi. Balki avval salom berib, o‘zini tanishtirib, kerakli odamni so‘raladi;

 

  1. OTA-ONANING telefonlarini o‘zinikidan yaxshiroq va zo‘rroq telefon qilib berish;

 

  1. OTA-ONANING telefonlarini pullarini to‘lab turish;

 

  1. OTA-ONA bilan suhbatlashganda «Alo?», «Hello?», «Ha?», «Alyo?», «Da?» so‘zlarni o‘rniga «Assalomu alaykum!», «Labbay?», «DADAJON?!», «ONAJON?!», «Eshitaman?», «Xizmatingizdaman!..», «Qulog‘im sizda...», «Xizmatingizga tayyorman!..», «Doim xizmatingizdaman!..», «Xizmatingizga doim tayyorman!..», «Amringizga muntazirman!..» kabi iboralarni ishlatish;

 

  1. telefon orqali suhbat tugaganda, telefonni darhol o‘chirmasdan, balki ULAR bilan xayrlashib, OTA-ONAGA yaxshi tilaklar tilab, OTA-ONA telefonlarini o‘chirganlaridan so‘nggina telefonni o‘chirish mumkin; ULARDAN oldin telefonni o‘chirmaslik;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonda so‘zlashganda ham o‘rnidan tik turib muloqot qilinadi.

OTA-ONADAN telefon orqali kelgan xabarlarni ham o‘rnidan tik turgan holda o‘qish, eshitish, ko‘rish lozim;

 

  1. OTA-ONAGA telefonda so‘zlashganda ham birinchi bo‘lib salom beriladi;

 

  1. OTA-ONAGA telefon qilganda, ULAR so‘rashlaridan oldin o‘zining kimligini aytib tanishtiriladi;

 

  1. ULARNING vaqtlarini olmayotganligini so‘rab, uzr so‘rashlik;

 

  1. OTA-ONAGA gudok tashlanmaydi;

 

  1. agar ULAR shunday qilgan bo‘lishsa, darhol ULARGA qayta telefon qilinadi;

 

  1. OTA-ONA bilan telefon orqali gaplashganda OTA-ONANING ruxsatlarisiz boshqalarga eshitiladigan darajada telefonni ovozini baland qilmaslik;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonda gaplashib turgan paytda mabodo aloqa uzilib qolsa, ULARGA birinchi bo‘lib o‘zimiz qaytadan telefon qilishimiz lozim;

 

  1. telefonda gaplashib turgan paytda mabodo OTA-ONA telefon qilib qolsalar, so‘zlashib turgan odamni ogohlantirib, darhol OTA-ONAGA javob beriladi;

 

  1. OTA-ONANING shaxsiy ma’lumotlari va OTA-ONADAN kelgan barcha ma’lumot-xabar (rasm, video, telefon raqam, ovozli gap-so‘zlari, sms va hokazo)larini O‘ZLARINING ruxsatlarisiz boshqalarga ko‘rsatilmaydi, berilmaydi va yuborilmaydi;

 

  1. OTA-ONANING O‘ZLARIGA ham OTA-ONANING ruxsatlarisiz turli xil ma’lumot-xabar (rasm, video, telefon raqam, ovozli gap-so‘zlar, sms va hokazo)lar yuborilmaydi; tabriknomalar – mustasno;

 

  1. OTA-ONAGA ayniqsa tarbiyaviy ahamiyatga ega, ilm-fanlarga doir, ta’limga taalluqli bo‘lgan har qanday narsalar yuborilmaydi OTA-ONANING ruxsatlarisiz;

 

  1. OTA-ONA bilan telefon orqali muloqotni telefonda yozib olish uchun O‘ZLARINING roziliklari olinadi; agar ruxsat bermasalar, yozib olmaslik; chunki O‘ZLARINING ruxsatlarisiz OTA-ONANING gaplarini yozib olib, boshqalarga tarqatish — juda katta xiyonat va ulkan gunoh hisoblanadi;

 

  1. OTA-ONA bilan birga surat yo videoga tushmoqchi bo‘lganda, oldin O‘ZLARIDAN izn so‘rab, ruxsatlari olinadi; agar ruxsat bermasalar, surat yo videoga tushmaslik;

 

  1. OTA-ONANI surat yo videoga olmoqchi bo‘lganda ham, oldin O‘ZLARIDAN izn so‘rab, ruxsatlari olinadi; agar ruxsat bermasalar, surat yo videoga olmaslik;

 

  1. telefon orqali ko‘rishib gaplashish uchun OTA-ONANING roziliklarini olishda ULARGA gaplashmoqchi bo‘lgan odamning huzurida kimlar mavjud ekanligini ham ogohlantirib qo‘yish;

 

  1. agar OTA-ONA tomonlaridan telefon orqali ko‘rishib gaplashishga istak bildirilmasa, bundan aslo xafa bo‘lmaslik;

 

  1. agar OTA-ONA bilan telefon orqali ko‘rib gaplashish zaruriyati bo‘lsagina, shunda ham faqat ULARNING ijozatlari bilangina ko‘rishib gaplashish uchun telefon qilish mumkin;

 

  1. agar OTA-ONA tomonlaridan telefon orqali ko‘rishib gaplashishga xohish bildirilmasa, OTA-ONADAN uzr so‘raladi;

 

  1. OTA-ONA bilan telefonsiz so‘zlashganda, telefonni ovozini o‘chirib qo‘yiladi;

 

  1. OTA-ONA bilan so‘zlashib turganda, biror kishi telefon qilib qolsa, avvalo OTA-ONADAN ruxsat so‘rash; agar OTA-ONA ruxsat bersalargina telefonga javob qaytariladi;

 

  1. OTA-ONAGA begona raqamdan telefon qilganda, vaqtni olmasdan darrov ochiq-oydin va aniq o‘zini tanishtirish lozim;

 

  1. boshqa odam OTA-ONAMIZ raqamlarini so‘rasa, OTA-ONANING ruxsatlarisiz berilmaydi;

 

  1. OTA-ONAGA telefon qilganda, ikkinchi liniyadan tushib qolgan odam bitta chaqiriqdan keyin aloqani darhol uzish lozim. ULARGA kim qidirayotganini anglash uchun shu kifoya. Uzluksiz chaqiriqlar bilan suhbatlarini buzmaslik;

 

  1. OTA-ONAGA qayta-qayta qo‘ng‘iroq qilavermaslik lozim. Chunki qo‘ng‘iroqga javob berish — u tomonning huquqi, zinhor majburiyati emas;

 

  1. OTA-ONA birorta ma’lumot-xabar (surat, yozuv, video)ni ko‘rsatish uchun telefonlarini bersalar, faqat o‘sha ma’lumot-xabar (surat, yozuv, video)ni ko‘rish bilangina cheklanish lozim. Boshqa joylariga o‘tib ketishga haqqimiz yo‘q!;

 

  1. agar OTA-ONA telefonlarida nimadir ko‘rayotgan  yoki izlayotgan bo‘lsalar, tikilib turmaslik kerak. OTA-ONANING telefonlariga ruxsatsiz qarash mumkin emas!;

 

  1. gaplashishga nomunosib paytlar (masalan, azon aytilgandan keyin, kechaning yarmida yoki kunduzi dam olinadigan)da OTA-ONAGA qo‘ng‘iroq qilinmaydi;

 

  1. OTA-ONA qo‘ng‘iroq qilgan vaqtda esa, qaysi payt va qanday holatda bo‘lishimizdan qat’iy nazar, ULARGA xushmuomalalik bilan darhol va tezkor javob berish zarur;

 

  1. OTA-ONA bilan telefon orqali suhbatlashayotganda, demak, OTA-ONA ma’lum bir vaqtlarini maxsus biz uchun alohida ajratayotganliklarini, biz ULARNING vaqtlarini olayotganimizni, OTA-ONA O‘Z ishlarini qo‘yib, xayollari biz bilan band bo‘lib turganlarini his etib, behuda gaplar bilan ULARNING vaqtlarini behuda o‘tkazmaslik lozim;

 

  1. OTA-ONA bilan agar biror uzun mavzu xususida gaplashmoqchi bo‘lganda, avval O‘ZLARIDAN ruxsat so‘raladi. Agar ruxsat bersalar, gaplashish mumkin. Aks holda, gapni qisqa qilish zarur. Chunki ULAR bemalol gaplashadigan holatda bo‘lmasliklari ham mumkin;

 

  1. har bir bayramlarda, OTA-ONANING xursandchilik kunlarida ULARNING ko‘ngillarini ko‘taradigan tilak, rasm, video, xabar, ovozli gap-so‘zlar, sms va hokazolarni muntazam yuborish lozim;

 

  1. biror sabablar bilan OTA-ONADAN yiroqda bo‘lib turgan inson har kuni ertalab-kechqurun o‘qish-ishga ketishdan oldin hamda o‘qish-ishdan kelgandan keyin, ULARNING xohishlarini inobatga olgan holda OTA-ONASIGA telefon qilib yoki yozma ravishda “Xayrli kun!”, ”Xayrli tun!” tilab, haqlariga chiroyli, yaxshi duolar qilib, ULARNING hol-ahvollarini so‘rab, “Menga nima xizmatlar buyurasiz?” deb, aytgan xizmatlarini mukammal, vijdonan, OTA-ONA aytganlariday va OTA-ONA istaganlariday chiroyli ado etib, ULARNING betakror, bebaho va beqiyos duolarini olish lozim.

 

MЕHRIBON PARVARDIGORIMIZ

o‘zlarimizni ham,

farzand-zurriyotlarimizni ham

O‘ZI buyurgan,

Janobi PAYG‘AMBARIMIZ ALAYHISSALOM tavsiya etgan,

o‘tmishda O‘TGANLARIMIZNING ruhlari shod bo‘ladigan,

XALQIMIZ xursand bo‘ladigan,

OTA-ONALARIMIZ rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!

 

Ibrohimjon Inomov

Maqolalar