O‘tgan asrning saksoninchi yillarida bir kishi Ar-Riyoddan Jiddaga chipta oldi. Kutish zalida ozgina dam olaman, deb uxlab qoldi. Samolyotga chiqish e’lonini eshitmadi. Uyg‘onganida esa yo‘lovchilar allaqachon chiqib bo‘lgan, samolyot eshiklari yopilgan, uchishga hozirlik boshlangan edi.
U odam o‘zidan xafa bo‘lib, juda muhim yo‘ldan qolgani uchun o‘zini koyib turib qoldi. Bir necha daqiqadan keyin uchishga shay bo‘lgan samolyotda yong‘in chiqdi. Yong‘in samolyotni qurshab oldi. Ekipaj aeroportga qaytishga urindi. Lekin yo‘lovchilarni qutqarish uchun tez yordam ulgurmadi. Afsuski, deyarli uch yuz nafar yo‘lovchining bari halok bo‘lgan edi.
Bu mungli voqeadan qilinadigan xulosa shuki, ba’zan shunaqa kechikish va mahrum bo‘lishlar bizni mahzun qiladi. Bir narsani Allohdan so‘rab duo qilasiz-u, u narsa siz xohlaganday bo‘lmaydi! Yoki kutilmaganda sizga yoqmaydigan hodisalar sodir bo‘lib qoladi. O‘shanday paytlarda unutmang – Alloh bizga nima yaxshi ekanini yaxshi biladi. Buni Qur’oni karimda biz bandalariga aytib qo‘ygan:
“…Balkim, sizlar yoqtirmagan narsa (aslida) o‘zlaringiz uchun yaxshi, yoqtirgan narsangiz esa (aslida) sizlar uchun yomon bo‘lib chiqar. Alloh bilur, sizlar esa bilmaysizlar” (Baqara surasi, 216-oyat).
Akbarshoh Rasulov
Savol: Fazilatli oy va kunlarda nafl ro‘zalar tutib turaman. Ba’zida shunday holat bo‘ladiki, bomdodga turganimda saharlik vaqti chiqib ketgan bo‘ladi, lekin men shu kuni bemalol ro‘za tutishga kuchim yetadi. Shu vaqtda ro‘zaga niyat qilib olsam bo‘ladimi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Ha, nafl ro‘zalar uchun saharlik vaqti chiqib ketgan bo‘lsa ham, hatto kun yarmiga yetmaguncha niyat qilib olish mumkin, faqat saharlik vaqti chiqqandan keyin ro‘zani buzuvchi amallardan birortasini ham qilmagan bo‘lishi shart.
Demak, siz ham uyg‘onganda saharlik vaqti chiqib ketgan bo‘lsa ham, hech narsa yeb-ichmasdan nafl ro‘zani niyat qilib olsangiz bo‘ladi.
Aslida ro‘za tutishni niyat qilish vaqtlari ikkiga bo‘linadi.
Birinchisi, qazo ro‘za, kafforat va ma’lum bir kunni tayin qilmagan nazr ro‘zalarni tutishda saharlik vaqti chiqmasdan turib niyat qilish shart bo‘ladi. Saharlik vaqti chiqqandan keyin qilgan niyati hisobga o‘tmaydi.
Ikkinchisi, Ramazon ro‘zasi, nafl va muayyan kunda tutish nazr qilingan ro‘zalarni shar’iy nahorning yarmiga yetmagunicha niyat qilib olish mumkin. Shart shuki, niyat qilguncha ro‘zani buzadigan hech qanday ish qilmagan bo‘lishi kerak. Masalan, saharlik vaqti chiqqandan keyin biror nima yeb yoki biror qultum suv ichib qo‘ygan bo‘lsa, ro‘zaga niyat qila olmaydi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi