Sayt test holatida ishlamoqda!
02 Avgust, 2026   |   19 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:45
Quyosh
05:14
Peshin
12:34
Asr
17:31
Shom
19:43
Xufton
21:12
Bismillah
02 Avgust, 2026, 19 Safar, 1448

Ramazon – oylar sultoni

06.03.2025   8551   4 min.
Ramazon – oylar sultoni

Islomda Ramazoni sharif oylar ichida eng muborak oy, oylar sultoni hisoblanadi. Ramazon mo‘min bandalarga Yaratganning ulug‘ ajrlariga yetishish uchun imkon eshiklarini ochib berguvchi najot oyidir.
 

Mamlakatimizda fuqarolarning emin-erkin ibodat qilishi, musulmonlarning o‘z zimmalaridagi diniy arkonlarni bekamu ko‘st ado etishi, ramazon ro‘zasini ado etishi, tavoreh namozlarini o‘qishi uchun zarur barcha sharoit yaratiib berilayotganligi, shubhasiz, barchamizni behad quvontiradi. 


Prezidentimizning joriy yil 27 fevraldagi “Muborak Ramazon oyini munosib tarzda o‘tkazish to‘g‘risida”gi qarorida ham ushbu oyni “Ramazon – saxovat, birdamlik va bag‘rikenglik oyi” g‘oyasi asosida chiroyli o‘tkazish, xalqimizga xos insonparvarlik, ezgulik, shukronalik va mehr-oqibat singari an’ana va qadriyatlarni asrab-avaylash hamda keng targ‘ib etish yuzasidan qator vazifalar belgilangan. Mazkur qaror ijrosini ta’minlash, qolaversa, Ramazon oyini yuqori saviyada o‘tkazish uchun Andijon viloyatida ham zarur ishlar amalga oshirildi.


Ramazon oyi boshlanishi bilan viloyatimizdagi 179 ta jome masjidi hamda “Sayid Muhyiddin mahdum” o‘rta maxsus islom bilim yurtida tavoreh namozlari o‘qilmoqda. Barcha masjidlarimizda, xususan, Andijon shahridagi “Pistamazor” jome masjidida ham namozxonlar uchun zarur barcha shart-sharoit va qulayliklar yaratilgan.


Aholi, namozxonlar har kuni tavoreh namozini chiroyli ado etmoqda. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) ramazon oyini madh etib: "Bu shunday oyki, uning avvali rahmatdir", deydi. Ya’ni bu oyda tutilgan ro‘za va qilingan ezgu amallar bilan Allohning rahmatiga dohil bo‘linadi. "Ramazonning o‘rtasida esa bandaning gunohlari maxfirat etiladi", deyiladi. Demak, gunohlarimiz, xato va qusurlarimiz ko‘p bo‘lsa-da, ramazonning yarmiga yetganda tutgan ro‘zamiz evaziga Alloh gunohlarimizni kechiradi. Yana payg‘ambarimiz (s.a.v.) ramazonning oxirida esa oyni ro‘za tutib o‘tkazgan bandalar jahannamdan ozod bo‘lishini marhamat qilganlar.


Har bir mo‘min banda ushbu muborak oyning odob va tartiblariga rioya qilmoqliklari muhimdir.


Ramazon oyi odob va tartiblari deganda nimalar tushuniladi? Bu xususda Qur’oni Karim va hadislarda juda ko‘p ko‘rsatmalar berilgan. Jumladan, ramazon kirishi bilan har bir mo‘min, eng avvalo, tilini yomon so‘zlardan, ya’ni g‘iybatdan, yolg‘ondan saqlamoqligi kerak. 

Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Kishiki yolg‘on so‘zlamoqni tark etmasa va Alloh qaytargan narsadan qaytmasa, ro‘za tutib, yemay-ichmay qo‘ygani bilan ro‘zasi qabul bo‘lmaydi. Alloh unga rahmat nazarini tashlamaydi" deydi.


Yana dinimiz ko‘rsatmalarida ramazon oyida mo‘minlar atrofidagi insonlarga tili va qo‘li bilan ozor bermasligi aytilgan. Chunki Payg‘ambarimiz (s.a.v.) "Kishi Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan bo‘lsa, bas u inson gapirsa, yaxshi ishni gapirsin yoki jim tursin", deb marhamat qilganlar. Shu bois ham ushbu muborak oyda har bir inson Allohga tavba qilmoqligi, shu bilan birga, insonlarga ozor yetkazishdan saqlanmoqligi kerak. Zero, Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Tavbaga shoshilinglar o‘lim kelmasdan oldin" deganlar va yana bu oyda har bir mo‘min faqirlarning holidan xabar olib, ularga yordam qo‘lini cho‘zmoqlari, hech bo‘lmasa iftorliklariga bir qultum suv bilan bo‘lsa ham ularga mehru muhabbatlarini ko‘rsatmoqliklari lozimdir. Bu haqida Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Kishi bu oyda bir ro‘zadorni (bir qultum suv bilan bo‘lsa ham) so‘rab qo‘ysa, Alloh unga kavsaridan bir sharbat inom etadi, uni ichgan kishi aslo tashna bo‘lmaydi", deganlar.


Ushbu muborak oyda bandalar yetimlar holidan xabar olib, ularning o‘ksik qalblarini shod qilmoqlari lozimdir. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Kim bir yetimni kafolatini olsa, bas u men bilan jannatda birga bo‘ladi", deganlar. Yana bu muborak oyda har bir inson imkon boricha atrofdagilarga yordam qo‘lini cho‘zmog‘i lozim. Zero, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) "Kim bir musulmonning qiyinchiligini yengillashtirsa, Alloh taolo u bandasining qiyomat kuni qiyinchiliklarini yengilatadi", deya marhamat qilganlar.


Muborak ramazon oyida Alloh barchalarimizga yuqorida aytib o‘tilgan amallarga rioya qilishligimizni, ramazon oyini chiroyli o‘tkazib, Yaratganning marhamatiga yetishishlikni nasib etsin.


Xayrullo Sulaymonov, 

Andijon shahridagi "Pistamazor" jome masjidi imom-xatibi. 

O‘zA

Boshqa maqolalar
Maqolalar

“Quyosh o‘rab qo‘yilganida…”

28.07.2026   10866   3 min.
“Quyosh o‘rab qo‘yilganida…”

Quyosh asosan vodorod (taxminan 74%) va geliydan (taxminan 24%) tashkil topgan bo‘lib, uning yadrosidagi yuqori bosim va harorat vodorodni geliyga aylantiradi.Bu jarayon milliardlab yillar davom etadi va Quyosh markazidagi vodorod kamayib, geliy ko‘payib boradi.
 

Geliy vodorodga nisbatan to‘rt barobar og‘ir bo‘lgani uchun bu holat nomutanosiblik keltirib chiqarib, muvozanat buziladi. Qachondir Quyosh o‘z muvozanatini tiklash uchun umumiy o‘zgarishga uchraydi. Jumladan, tashqi qatlamlar juda katta hajmda shishadi, markaz (yadro) qisqaradi, Quyosh rangi qizg‘ish tusga kiradi.


Bu bosqichda Quyosh “qizil ulkan” (red giant) jismga aylanadi va ilmiy hisob-kitoblarga ko‘ra, u Merkuriy, Venera va Yer sayyoralarini yutib yuborishi mumkin.


Quyosh ichki kuchlari zaiflashgach, uning tashqi shishgan qatlamlari o‘zini ushlab tura olmaydi va butun jism o‘z ichiga o‘zi qulayotgandek siqiladi. Bu jarayon fanda “gravitatsion kollaps” deb ataladi. “Gravitatsion kollaps” – bu jismning o‘z tortishish kuchi ta’sirida ichiga qarab qulab, siqilib borish jarayonidir.


Bu paytda moddalar juda zichlashadi, atomlar bir-biriga nihoyatda yaqinlashadi, elektron qatlamlar o‘rtasidagi elektron tortishish kuchlari qarshilik ko‘rsatadi. Natijada tortishish va itarilish kuchlari o‘rtasida muvozanat hosil bo‘ladi.


Shundan so‘ng Quyosh “oq mitti” narsaga aylanadi, ya’ni quyoshning markazida kichik, juda issiq va zich qismi (1 sm³ hajmi taxminan 1 tonnaga teng) qoladi va uning yorug‘ligi juda xira bo‘lib qoladi. Astronom Subramanyan Chandrasekxar hisob-kitoblariga ko‘ra, Quyoshga o‘xshash yoki undan kichik massali yulduzlar hayoti ham oxirida aynan shu holatga keladi.


Ushbu jarayonlar Qur’oni karimda quyidagicha ifodalanadi: “Quyosh o‘rab qo‘yilganida, …” (Takvir surasi, 1-oyat).


Arab tilidagi “kuvvirot” (تَ ِر ّ ( ُكو so‘zi “o‘rash”, “jamlash”, “yig‘ilish”, “aylanish” kabi ma’nolarni bildiradi. Bu esa ilmiy jihatdan yulduz moddasining bir nuqtaga yig‘ilishi va gravitatsion siqilish jarayoniga mos keladi.


Qur’oni karimda yana bunday deyiladi: “Quyosh (tinmay) o‘z qarorgohi sari sayr qilur. Bu Aziz (qudratli) va Alim (bilimli Zot)ning o‘lchovidir” (Yosin surasi, 38-oyat). Oyati karimadagi “mustaqor” so‘zi oxirgi qaror topish joyi, “barqaror holat” degan ma’noni anglatadi. Ilmiy nuqtayi nazardan bu Quyoshning “oq mitti” bosqichida barqaror holatga kelishi bilan uyg‘unlashadi.


Zamonaviy astrofizika ma’lumotlari ko‘rsatadiki, Quyosh abadiy emas, u bosqichma-bosqich o‘zgaradi va oxirida zichlashib, tobora kichrayib boradi. Qur’oni karimda “takvir” (o‘ralish, yig‘ilish), “mustaqor” (qaror topish) so‘zlari bilan bu jarayonlar haqida xabar beriladi.


Doktor Yusuf al-Haj Ahmadning

“Qur’oni karim va sunnati nabaviyadagi ilmiy mo‘jizalar qomusi” kitobidan

Ilyosxon AHMЕDOV tarjimasi


“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 9-sonidan

http://hidoyatuz.taplink.ws

 

Maqolalar