Ramazon oyida iqtisod
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Ey Odam avlodi! Har bir masjid (namoz) oldidan ziynatlaringiz (pok kiyimlaringiz)ni (kiyib) olingiz! Shuningdek, yeb-ichingiz, (lekin) isrof qilmangiz! Zero, U isrof qiluvchilarni sevmagay (A’rof surasi, 31-oyat).
Shunday ekan musulmon kishi ovqat va ichimlik iste’molida isrofdan va haddan tashqari ko‘p yeyishdan saqlanishi lozim. Chunki Ramazon oyi sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va jismoniy tarbiya uchun katta imkoniyatdir.
Tabiblarning ta’kidlashicha, ro‘zador kishining hazm qilish tizimi dam oladi, tanasining to‘qimalari va hujayralari zararli moddalardan xalos bo‘ladi, ortiqcha yog‘ va qand miqdori kamayadi. Shuningdek, ro‘za tanani tozalaydi va Allohning izni bilan ko‘plab jismoniy va ruhiy kasalliklarga shifo bo‘ladi.
Ro‘za nafsni tarbiyalashda katta ahamiyatga ega bo‘lib, shahvat va orzu-istaklarni nazorat qilishga yordam beradi. Shu bilan birga, shaytoniy vasvasalarni quvib, hayvoniy istaklarni zaiflashtirishda muhim rol o‘ynaydi.
Bu jihatlar musulmon kishini tarbiyalaydi, uni ovqatda me’yorga rioya qilishga o‘rgatadi va turli taomlardan haddan tashqari iste’mol qilishdan qaytaradi. Shuningdek, ro‘za tutish taom va ichimliklar qabul qilish vaqtini tartibga solishni, taom ustiga taom yeyishning zararlarini anglashga o‘rgatadi.
Ramazon oyida me’yor va iqtisod
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Odam bolasi qornidan ko‘ra yomonroq idishni to‘ldirmagan. Odamga belini tutish uchun ozgina lukimalar kifoya qiladi. Agar shunga ham qodir bo‘lmasa, qornini uch qismga bo‘lsin: uchdan biri taom uchun, uchdan biri ichimlik uchun va uchdan biri nafas olish uchundir” (Imom Ahmad va Imom Termiziy rivoyat qilgan).
Bir donishmand bunday degan: “Dard-alamning ko‘pchiligi taom va ichimlik sababli yuzaga keladi.”
Shu sababli, biz o‘zimizni hamisha, xususan, Ramazon oyida oziq-ovqat va ichimlikda iqtisod va me’yorga rioya qilishga tarbiyalashimiz kerak. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam va sahobalar roziyallohu anhum Ramazon oyidan boshqa oylarda ham ko‘p vaqtda och qolishgan, kam taom iste’mol qilib, hayotlarini sodda o‘tkazganlar. Bir shoir dunyo hayoti haqida bunday degan: “Bu dunyoda payg‘ambarlar och qolgani uchun sharaf topdilar, ammo hayvonlarning qorni esa to‘q holda kuzatib qo‘yildi”.
Bu so‘zlar inson hayotida moddiy ne’matlardan ko‘ra ma’naviy qadriyatlar ustuvor bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi. Payg‘ambarlar va solih insonlar qiyinchiliklarga sabr qilib, ochlikka duch kelgan bo‘lsalar-da, ularning maqsadi oliy bo‘lgan. Ular dunyo lazzatlariga berilmasdan, haqiqat va hidoyat yo‘lida yashaganlar. Shuningdek, bu satrlar odamlarni faqat moddiy boylikka emas, balki ruhiy poklik va taqvoga e’tibor berishga chaqirgan
Bas, shunday ekan Ramazon oyini faqat ko‘p yeyish-ichish mavsumiga aylantirmaslik kerak. Aksincha, uni tana sog‘lig‘ini tiklash, zararli moddalardan xalos bo‘lish va ichki poklikni oshirish imkoniyati sifatida qabul qilish lozim. Ramazon nafaqat jismoniy, balki ruhiy yuksalish, Allohga yaqinlashish va ko‘p savoblar yig‘ish oyidir.
Doktor Solih bin Ali Abu A’rrodning
“Ramazon maktublari” kitobidan
Ilyosxon Ahmedov tayyorladi.
DANGASALIKning eng katta 100 ta salbiy OQIBATI
ULUG‘ USTOZ ULAMOLARIMIZ bayon qilib berganlar:
DONO XALQIMIZ MAQOLLARI:
- «Dangasadan Xudo bezor»;
- «Dangasaga ish buyursang, senga aql o‘rgatur»;
- «Yaxshi bilan yursang – yetarsan murodga,
Yomon bilan yursang – qolarsan uyatga».
QUR’ONI KARIM OYATI KARIMALARI va
MUBORAK HADISI SHARIFLARga asosan
ulamolarimiz ko‘rsatib bergan
DANGASALIKning eng katta 100 ta salbiy OQIBATI:
- Vaqt zoye ketadi.
- Orzular amalga oshmay qoladi.
- Imkoniyatlar qo‘ldan ketadi.
- Qarzdorlikka sabab bo‘lishi mumkin.
- Kambag‘allikka olib kelishi mumkin.
- Ishlar orqaga surilaveradi.
- Rizq barakasini kamaytiradi.
- Atrofdagilar hurmatini kamaytiradi.
- Oilaviy muammolarni ko‘paytiradi.
- Ishonchli inson sifatida ko‘rinmaslikka olib keladi.
- Boshqalarga yuk bo‘lib qolishga sabab bo‘ladi.
- Muvaffaqiyatdan uzoqlashtiradi.
- Boshqalarga qaramlikni oshiradi.
- Har ishni ertaga qoldirish odat bo‘ladi.
- Ortiqcha uxlashga o‘rgatadi.
- Sog‘liqqa salbiy ta’sir qiladi.
- Tanani zaiflashtiradi.
- Jismoniy ojizlikni kuchaytiradi.
- Xotiraga salbiy ta’sir qiladi.
- Inson o‘z kuchiga ishonmay qo‘yadi.
- Tartibsiz hayot paydo bo‘ladi.
- Afsuslar soni ortib boradi.
- Har bir ishni og‘ir qilib ko‘rsatadi.
- Ishni yarim yo‘lda tashlashga o‘rgatadi.
- Qo‘rqoqlikni kuchaytiradi.
- Mas’uliyat hissi pasayadi.
- Irodani zaiflashtiradi.
- Qaror qabul qilish qiyinlashadi.
- O‘qish va ilmda ortda qoldiradi.
- Kasbda o‘sishni to‘xtatadi.
- Maqsadsizlikni kuchaytiradi.
- Ruhiy tushkunlikni kuchaytiradi.
- O‘zini ayblashni ko‘paytiradi.
- Insonni befarq qilib qo‘yadi.
- Vaqt qadrini yo‘qottiradi.
- Ishonchni pasaytiradi.
- Ibodatda sustlik paydo qiladi.
- Namozga beparvolik keltiradi.
- Harakatdan sovutadi.
- Sabrni kamaytiradi.
- Intizomni yo‘qotadi.
- Ish sifati pasayadi.
- Diqqatni susaytiradi.
- Ilhomni yo‘qotadi.
- Ijodkorlikni kamaytiradi.
- Ortiqcha qo‘rquv uyg‘otadi.
- O‘zgarishdan qochishga o‘rgatadi.
- Qanoatsizlikni kuchaytiradi.
- Hasadni oshirishi mumkin.
- Birovning yutug‘ini ko‘ra olmaslikka olib keladi.
- Harakatchan insonlarga nisbatan ichki norozilik tug‘diradi.
- Ortiqcha vaznga sabab bo‘lishi mumkin.
- Ruhiy charchoqni oshiradi.
- Kun tartibini buzadi.
- Rejasizlikni kuchaytiradi.
- Fursatlarni yo‘qottiradi.
- Maqsadlarga yetishishni sekinlashtiradi.
- O‘ziga bo‘lgan hurmatni kamaytiradi.
- Ichki kuchni susaytiradi.
- Javobgarlikdan qochishga o‘rgatadi.
- Muhim ishlarni kechiktiradi.
- Ko‘p uzr so‘rashga o‘rgatadi.
- Irodasizlikni kuchaytiradi.
- Hayotda tartibsizlik keltiradi.
- Qalbda umidsizlik paydo qiladi.
- Mehnat zavqini yo‘qotadi.
- Yaxshi odatlarni buzadi.
- Yomon odatlarga yo‘l ochadi.
- O‘zini rivojlantirishni to‘xtatadi.
- Kitob o‘qishdan sovutadi.
- Ilm olishga qiziqishni pasaytiradi.
- Tez zerikishga olib keladi.
- Qarorsizlikni kuchaytiradi.
- Faol insonlardan uzoqlashtiradi.
- Befoyda mashg‘ulotlarni ko‘paytirib yuboradi.
- Insonni sust tabiatli qilib qo‘yadi.
- O‘z imkoniyatini ocholmaslikka sabab bo‘ladi.
- Alloh bergan ne’matlarni ishlatmaslikka olib keladi.
- Quvonchni kamaytiradi.
- Baxt hissini pasaytiradi.
- Muvaffaqiyat lazzatini tatimay qoldiradi.
- Jamiyat uchun foydani kamaytiradi.
- Qalbda pushaymonlik to‘playdi.
- Har kunini samarasiz o‘tkazadi.
- Vaqtni his qilmaslikka olib keladi.
- Kelajakdan xavotirni oshiradi.
- Har bir ishga erinch bilan qarashni o‘rgatadi.
- Ijtimoiy tarmoqlarga ortiqcha bog‘lab qo‘yadi.
- Ota-ona ishonchini yo‘qotishi mumkin.
- Rahbarlar nazdida qadrni tushiradi.
- Do‘stlar ishonchini kamaytiradi.
- Boshlangan ishlarni tugallamaslikka odatlantiradi.
- Va’dada turmaslikka olib keladi.
- Kechikishlarni ko‘paytiradi.
- Ko‘p shikoyat qilishga o‘rgatadi.
- Qalbni qattiqlashtiradi.
- Nafsni kuchaytiradi.
- Hayot sifatini pasaytiradi.
- Dunyo va oxirat uchun zarar keltirishi mumkin.
- Shayton vasvasasiga moyil qiladi.
ILOHO MЕHRIBON PARVARDIGORIMIZ O‘ZI buyurgan,
Janobi PAYG‘AMBARIMIZ SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM tavsiya etgan,
o‘tmishda O‘TGANLARIMIZNING ruhlari shod bo‘ladigan,
XALQIMIZ xursand bo‘ladigan,
OTA-ONALARIMIZ rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!
Ibrohimjon domla Inomov
