Ilm yetkazishda omonatdorlik!
عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنِ ﷺ النَّبِيِّ قَالَ: نَضَّرَ اللهُ امْرَأً سَمِعَ مِنَّا شَيْئًا فَبَلَّغَهُ كَمَا سَمِعَ فَرُبَّ مُبَلَّغٍ أَوْعَى مِنْ سَامِعٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ.
Ibn mas`ud roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam: «Bizdan bir narsani eshitib, uni xuddi eshitganidek qilib yetkazgan odamni Alloh yorlaqasin, bas, ba’zi yetkazilgan odam eshituvchidan ko‘ra anglovchiroqdir», dedilar». Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilishgan.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam o‘zlaridan eshitilgan ilmni xuddi eshitgandek qilib boshqalarga yetkazishga targ‘ib qilmoqdalar va ortidan ana shu yetkazish tufayli keladigan foydalardan birini eslatib qo‘ymoqdalar. Eshitganlar qanday eshitsa shunday qilib yetkazib qo‘ysalar, o‘sha yetkazilgan odamlar ichidan o‘sha narsani bevosita eshitgan odamdan ham ko‘ra chuqurroq anglab yetadigan kishilar yetishib chiqishini bashorat qilmoqdalar.
Shuning uchun ham sahobai kiromlar Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamdan qandoq eshitsalar shundoq rivoyat qilganlar. Rivoyatda biror narsani o‘zgartmaganlar. Agar ba’zi bir izoh uchun aytilgan qo‘shimcha so‘z yoki harakatlar bo‘lsa, ularni alohida aytib, qo‘shimcha ekanini bildirib qo‘yganlar. Ba’zi bir so‘zlarni aniq eshita olmagan bo‘lsalar, uni ham ta’kidlab qo‘yganlar. Bu ruh sahobalardan keyingi tobe’inlar avlodiga ham o‘tgan. Shundoq qilib, bu narsa avloddan-avlodga o‘tib, kitoblarga bitilib bizgacha yetib kelgan.
Birovdan eshitgan narsani buzmasdan xuddi o‘zidek qilib boshqalarga yetkazish ham juda ahamiyatlidir. Chunki birovdan eshitgan narsani o‘zidek qilib yetkazmaslik omonatga xiyonatdir, yolg‘onchilik va bo‘htondir. Bu ish ko‘plab tushunmovchiliklarga, bahslarga sabab bo‘ladi. Ayniqsa, shariatga tegishli narsada halolni haromga, haromni halolga, savobni gunohga, gunohni savobga aralashtirib yuborish mumkin.
Shuning uchun ham har bir eshitgan gapni boshqalarga yetkazayotganda o‘ta hushyor bo‘lish kerak. Bir so‘zni ham, hatto ohangni ham buzmasdan naql qilish talab etiladi.
Muhitdinov Alisher
“Hidoya” o'rta maxsus islom
bilim yurti o'qituvchisi
Xalqaro anjumanda ayollar huquqi muhofazasi masalalari muhokama qilindi
Xabar berganimizdek, Jidda shahrida Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi va Musulmon olami uyushmasi hamkorligida tashkil etilgan «Ayollarga nisbatan zo‘ravonlikka qarshi kurashda din peshvolarining roli» mavzusidagi xalqaro konferensiyada O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari qatnashdi.
Shuningdek, anjumanda Masjid al-Harom imomi Shayx Solih bin Humayd, Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi Bosh kotibi doktor Qutb Mustafo Sano, Musulmon olami uyushmasi Bosh kotibi Shayx Muhammad Abdulkarim al-Iso, Misr muftiysi Nazir Muhammad Ayyod, taniqli ulamolar, yetuk faqihlar, muftiylari hamda tadqiqotchilar ishtirok etishdi.
Ilmiy ma’ruzalar va muhokamalarda bir qator muhim jihatlar va amaliy tavsiyalar ilgari surildi. Jumladan:
– zo‘ravonlikni qat’iy qoralash: Ayollarga nisbatan har qanday jismoniy, ruhiy, iqtisodiy yoki kiber tajovuz Islom shariatining inson qadr-qimmati, rahmat va adolatga asoslangan bosh maqsadlariga zid va zulm ekani fiqhiy jihatdan asoslandi;
– diniy tamoyillarni targ‘ib etish: oila boshlig‘i bo‘lgan erning asosiy vazifalari ayolni nafaqa bilan ta’minlash, himoyalash va unga g‘amxo‘rlik qilish ekani qayd etildi. Ayolning ijtimoiy hayotdagi faol ishtiroki kafolatlangani ta’kidlanib, zararli illatlarga barham berish lozimligi aytildi;
– oilani mustahkamlash va qo‘llab-quvvatlash: yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash bo‘yicha maxsus kurslar tashkil etish, nikohlanuvchilarni tibbiy-psixologik ko‘rikdan o‘tkazish tizimini kuchaytirish hamda imom-xatiblar ishtirokida oilaviy maslahatxonalar faoliyatini yo‘lga qo‘yish tavsiya etildi;
– himoya va ko‘mak tizimini joriy etish: jabr ko‘rgan ayollarga tibbiy, psixologik va huquqiy yordam ko‘rsatish markazlarini kengaytirish, xavfsiz boshpanalar va «ishonch telefonlari» tizimini samarali joriy etish zarurligi belgilandi;
– xalqaro va mahalliy hamkorlik: davlat idoralari, diniy tashkilotlar va fuqarolik jamiyati institutlarining sa’y-harakatlarini birlashtirish hamda ilg‘or tajribalarni almashish muhimligi qayd etildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
