Abdurrazzoq San’oniy aytadi: Ali ibn Husayn roziyallohu anhum namoz uchun tahorat qilayotgan edi. Shu payt suv quyib turgan joriya qo‘lidan obdasta tushib ketib, uning yuziga ozgina shikast yetkazdi. Ali ibn Husayn boshini ko‘tarib, joriyaga qaradi. Joriya vaziyatni yumshatish maqsadida Qur’oni karim oyatlaridan o‘qidi: “... G‘azablarini yutadigan...” (Oli Imron surasi, 134-oyat). Ali ibn Husayn roziyallohu anhum jimgina javob berdi: “G‘azabimni bosdim”.
Joriya oyatning davomini o‘qidi: “...odamlar-ni (xato va kamchiliklarini) afv etadiganlardir...”.
U kishi dedi: “Men seni afv etdim”.
Joriya oyatning oxirini o‘qidi: “Alloh ezgulik qiluvchilarni sevar”.
Ali ibn Husayn roziyallohu anhum dedi: “Bor, sen Allox yo‘lida ozodsan”.
Abdulloh ibn Ato aytadi: “Ali ibn Husaynning bir g‘ulomi (quli) xatoga yo‘l qo‘ydi va jazoga loyiq bo‘ldi. Ali ibn Husayn qamchini oldi. So‘ng u zot bunday oyatni o‘qidi: “(Ey Muhammad!) Imon keltirgan kishilarga ayting, ular Alloh kunlari (qiyomat)dan umid qilmaydigan kimsalarni kechirib yuboraversinlar! Shunda (u sabrli) kishilarni qilgan ishlari (kechirishlari) sababli mukofotlagay!” (Josiya surasi, 14-oyat).
Qul esa dedi: “Men bunday emasman, men Allohning rahmatidan umidvorman va uning azobidan qo‘rqaman”.
Ali ibn Husayn roziyallohu anhum qamchini tashlab yubordi va dedi: “Sen Alloh yo‘lida ozodsan”.
Muso ibn Dovud aytadi: Ali ibn Husayn xizmatkorini ikki marta chakirdi, u javob bermadi. Uchinchi marta chaqirgach javob qildi. Ali ibn Husayn unga dedi: “Ey o‘g‘lim, ovozimni eshitmadingmi?”.
Xizmatkor: “Eshitdim”, dedi.
Ali ibn Husayn so‘radi: “Nega javob bermading?”.
Xizmatkor: “Sizning shafqatingizga ishondim”, dedi.
Abdulg‘ofir ibn Qosim aytadi: Ali ibn Husayn masjiddan chiqib ketayotgan edi. Bir odam kelib uni haqorat qildi. Shunda Alining xizmatkor va qullari unga tashlanishdi.
Ali ibn Husayn ularni to‘xtatdi va bunday dedi: “Bas qilinglar, uning holatiga qaranglar”.
So‘ngra o‘sha odamga dedi: “Bizda siz bilmagan yana ko‘p narsalar bor. Agar sizga yordam kerak bo‘lsa, ayting, yordam beraylik”. O‘sha odam xatosini anglab, uyaldi va ortiga qaytdi.
Ali ibn Husayn uni yoniga chaqirib, o‘zi kiyib turgan chakmonini yelkasiga tashladi va ming dirham pul berdirdi.
Abu Ya’qub Muzaniy deydi: Hasan ibn Hasan bilan Ali ibn Husayn o‘rtasida bir oz noxushlik bo‘lib qoldi. Hasan bir kuni masjidda Ali ibn Husaynning yoniga keldi, uni turli so‘zlar bilan haqorat qildi. Ali ibn Husayn esa unga bir og‘iz ham javob qaytarmadi.
So‘ngra Hasan chiqib ketdi. Kechasi u alining uyiga bordi va eshigini qoqdi. Ali ibn Husayn eshikni ochib chiqdi. Hasan unga:
- Ey aka, agar siz haqiqatan ham men aytganlarimdek bo‘lsangiz, Alloh meni mag‘firat qilsin. Agar men yolg‘onchi bo‘lsam, Allox sizni mag‘firat qilsin, dedi va ketdi.
Ali ibn Husayn ortidan borib, yetib oldi va uni og‘ushiga oldi. Ikkovi yig‘lab yuborishdi. Shunda Hasan:
- Qasamki, endi siz xafa bo‘ladigan biron ish qilmayman, - dedi.
Ali esa unga: - Sen ham menga aytgan so‘zla ring uchun halollikdasan,- dedi.
Ibn Abi Dunyo rivoyat qiladi: Ali ibn Husaynning xizmatkori shoshgan holda oshxonadan temir pechni olib kelayotgan edi. Kutilmaganda temir pech tushib ketdi ketdi va narigi tomondan pastga tushib kelayotgan Ali ibn Husayn o‘g‘lining boshiga tegib, jarohat yetkazdi. Oqibatda u halok bo‘ldi. Mehmonlar bilan suhbatlashib o‘tirgan Ali ibn Husayn o‘rnidan sakrab turib, xizmatkorga dedi: “Sen ozodsan. Bu ishni qasddan qilmaganingni bilaman”. So‘ngra Ali ibn Husayn mayyitni dafn etish tadorigini ko‘rdi.
Shayx Mahmud MISRIYning “Solih va solihalar hayotlaridan qissalar”
nomli asaridan Ilyosxon AHMЕDOV tarjimasi.
Din ishlari bo‘yicha qo‘mita huzuridagi Diniy-ma’rifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash instituti tinglovchilari ishtirokida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan hamkorlikda «Uchinchi Renessans chorrahasi» mavzusida o‘quv-seminar o‘tkazildi, xabar bermoqda iccu.uz .
Unda imom-xatiblarning kasbiy va ilmiy salohiyatini oshirish, diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar, jamiyatda kechayotgan jarayonlar hamda zamonaviy yondashuvlar bo‘yicha bilimlarini kengaytirishga alohida e’tibor qaratildi.
Mashg‘ulotlar davomida tafsir ilmi va zamonaviy tafsir yo‘nalishlari, Qur’oni Karim ma’nolaridan bugungi ijtimoiy hayotda, xususan, yoshlar tarbiyasi va odob-axloq masalalarida samarali foydalanish imkoniyatlari muhokama qilindi.
Navoiy viloyati Navoiy shahri bosh imom-xatibi Dilshod Ergashev bunday mashg‘ulotlar bilimlarni yangilash va kasbiy malakani oshirishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
«Bugun yurtimizda amalga oshirilayotgan islohotlar, diniy sohadagi xayrli ishlar va dunyoda kechayotgan jarayonlar haqida kengroq ma’lumot oldik. Ilmiy saviyamiz va malakamizni yanada oshirish uchun ko‘plab yangi bilimlarga ega bo‘ldik. Albatta, bu yerda olgan bilimlarimizdan o‘z faoliyatimizda foydalanamiz», — dedi u.
Uning qayd etishicha, seminarning Islom sivilizatsiyasi markazida o‘tkazilishi ham alohida ahamiyatga ega. Markazda jamlangan tarixiy va ilmiy meros imom-xatiblar uchun ham yangi ma’lumotlar va manbalar bilan tanishish imkonini beradi.
Samarqand viloyati Pastdarg‘om tumani bosh imom-xatibi Ozod Nazarov esa ilmni muntazam ravishda yangilab borish zarurligini ta’kidladi.
«Haqiqatdan ham ilm bir joyda turib qolsa, eskirib qolar ekan. Biz bu yerga kelib, ustozlarimiz huzurida ilmimizni yana bir yangilab oldik. Juda ko‘p yangi bilimlarga ega bo‘ldik. Ayniqsa, tafsir ilmi va zamonaviy tafsir yo‘nalishlari haqidagi mashg‘ulotlar biz uchun muhim bo‘ldi. Qur’oni Karim ma’nolaridan bugungi ijtimoiy hayotda, yoshlarimizning odob-axloqi va tarbiyasida qanday samarali foydalanish mumkinligi haqida ko‘plab yangi jihatlarni angladik», — dedi u.
O‘quv-seminar yakunida ishtirokchilar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining muzey qismi bilan ham tanishdilar. Uch ming yillik tarix, buyuk ajdodlarimizning ilmiy merosi va Renessans davrlariga bag‘ishlangan ekspozitsiyalar ularga seminar davomida olingan bilimlarni tarixiy manbalar va madaniy meros bilan uyg‘un holda anglash imkonini berdi.
Bunday o‘quv-seminarlar imom-xatiblarning bilim va malakasini muntazam ravishda yangilab borish, zamonaviy ilmiy yondashuvlarni o‘zlashtirish hamda ulardan diniy-ma’rifiy faoliyatda samarali foydalanishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati