Talabalar bilan dildan muloqot: Bosh imomlardan hayotiy nasihatlar va rag‘batlar
Xabar berganimizdek, shu yilning 6-7 oktyabr kunlari Andijon viloyatida imom-xatiblar faoliyati samaradorligini oshirishga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy seminar doirasidagi tadbirlar boshlandi. (https://t.me/muslimuzportal/42926)
Mutasaddilar tomonidan bosh imom-xatiblarga o‘zlariga biriktirilgan Andijon viloyatining tuman-shaharlaridagi masjidlar holati va imom-xatiblar faoliyatini o‘rganish yuzasidan tavsiyalar berildi.
Kecha, 6 oktyabr kuni Qoraqalpog‘iston musulmonlari qoziyoti qozisi, Toshkent shahri va viloyatlar bosh imom-xatiblari “Sayyid Muhyiddin maxdum” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi faoliyati bilan tanishdilar. Bosh imom-xatiblarga bilim yurti rahbari Rustamjon domla Mahmudov hamrohlik qilib, batafsil ma’lumot berdi.
Seminar qatnashchilari bilim yurti faoliyati, pedagog-o‘qituvchi va talabalarga yaratilgan shart-sharoitlarni ko‘zdan kechirishdi. O‘quv xonalari, dars jarayonlari, Axborot resurs markazi, kutubxona, talabalar yotoqxonalarida bo‘lib, talabalar bilan dildan muloqot qildilar.
Suhbatlar asnosida talabalarga barcha bilimlarni puxta egallashi, kelajakda yetuk olim bo‘lib yetishishga astoydil harakat qilishi lozimligi ta’kidlandi. Ilm talab qilish yo‘lida chekiladigan mashaqqatlar, ilmga amal qilish kishini ziynatlashi, ilm ahlining darajalari haqida hayotiy misollar keltirilib, tolibi ilmlarga rag‘batlar berildi. Talabalar bilan olayotgan tahsillari borasida savol-javoblar qilindi. Ular bergan javoblar mehmonlarni hayratda qoldirdi.
Ma’lumot uchun, “Sayyid Muhyiddin maxdum” o‘rta maxsus islom bilim yurti 1992 yilda Andijon viloyati Oltinko‘l tumani Jalabek qishlog‘ida faoliyat boshlagan. Bilim yurtiga Jalabek qishlog‘ida XX asrning boshlarida yashab o‘tgan din, millat, vatan uchun katta xizmatlar qilgan, o‘z davrida Andijon viloyati qozisi, eski shahardagi madrasa bosh mudarrisi bo‘lgan Sayyid Muhyiddin domlaning nomi berilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi
Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.
Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.
Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.
Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.
Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.
Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.
Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.
Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati