Talabalar bilan dildan muloqot: Bosh imomlardan hayotiy nasihatlar va rag‘batlar
Xabar berganimizdek, shu yilning 6-7 oktyabr kunlari Andijon viloyatida imom-xatiblar faoliyati samaradorligini oshirishga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy seminar doirasidagi tadbirlar boshlandi. (https://t.me/muslimuzportal/42926)
Mutasaddilar tomonidan bosh imom-xatiblarga o‘zlariga biriktirilgan Andijon viloyatining tuman-shaharlaridagi masjidlar holati va imom-xatiblar faoliyatini o‘rganish yuzasidan tavsiyalar berildi.
Kecha, 6 oktyabr kuni Qoraqalpog‘iston musulmonlari qoziyoti qozisi, Toshkent shahri va viloyatlar bosh imom-xatiblari “Sayyid Muhyiddin maxdum” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi faoliyati bilan tanishdilar. Bosh imom-xatiblarga bilim yurti rahbari Rustamjon domla Mahmudov hamrohlik qilib, batafsil ma’lumot berdi.
Seminar qatnashchilari bilim yurti faoliyati, pedagog-o‘qituvchi va talabalarga yaratilgan shart-sharoitlarni ko‘zdan kechirishdi. O‘quv xonalari, dars jarayonlari, Axborot resurs markazi, kutubxona, talabalar yotoqxonalarida bo‘lib, talabalar bilan dildan muloqot qildilar.
Suhbatlar asnosida talabalarga barcha bilimlarni puxta egallashi, kelajakda yetuk olim bo‘lib yetishishga astoydil harakat qilishi lozimligi ta’kidlandi. Ilm talab qilish yo‘lida chekiladigan mashaqqatlar, ilmga amal qilish kishini ziynatlashi, ilm ahlining darajalari haqida hayotiy misollar keltirilib, tolibi ilmlarga rag‘batlar berildi. Talabalar bilan olayotgan tahsillari borasida savol-javoblar qilindi. Ular bergan javoblar mehmonlarni hayratda qoldirdi.
Ma’lumot uchun, “Sayyid Muhyiddin maxdum” o‘rta maxsus islom bilim yurti 1992 yilda Andijon viloyati Oltinko‘l tumani Jalabek qishlog‘ida faoliyat boshlagan. Bilim yurtiga Jalabek qishlog‘ida XX asrning boshlarida yashab o‘tgan din, millat, vatan uchun katta xizmatlar qilgan, o‘z davrida Andijon viloyati qozisi, eski shahardagi madrasa bosh mudarrisi bo‘lgan Sayyid Muhyiddin domlaning nomi berilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi
Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.
Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.
“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.
Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.
Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.
Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.
Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.
“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.
Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.
Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati