Islom aqidasiga ko‘ra, butun olamni va undagi jamiki mavjudot va maxluqotni yo‘qdan bor qilib yaratgan zot Alloh taolodir. Shu jumladan, insonning jismi va ruhini ham Parvardigor yaratgan. Garchi insonga juz’iy ixtiyor berilgan bo‘lsa-da, bandalik chegarasidan chiqishga, salomatligu hayotini isrof qilishga uning haqqi yo‘q.

Islom shariatida o‘z joniga qasd qilish og‘ir gunoh bo‘lib, aqliy va naqliy dalillarga ko‘ra, bilittifoq, haromdir. Alloh taolo marhamat qiladi: «O‘zingizni halokatga duchor qilmang» (Baqara surasi, 195-oyat), «O‘zingizni o‘zingiz o‘ldirmang. Albatta, Alloh sizlarga rahmlidir» (Niso surasi, 29-oyat).

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Kim o‘zini-o‘zi bo‘g‘ib o‘ldirsa, do‘zaxda ham shu xil azobga qoladi. Kim o‘zini tig‘ bilan o‘ldirsa, do‘zax olovida ham xuddi shunday azoblanadi”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).

Jundub ibn Abdulloh roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Sizlardan oldin o‘tgan qavm orasida yaralangan bir kishi bor edi. U og‘riqqa chiday olmasdan, qo‘liga pichoq olib, yaralangan qo‘lini kesdi. Oqibatda u ko‘p qon yo‘qotishi tufayli halok bo‘ldi. Shunda Alloh taolo: “Bandam o‘zini-o‘zi o‘ldirib (unga bergan umrimga shukr qilmay), shoshildi. Shuning uchun unga jannatni harom qildim”, dedi» (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).

Sobit Zahhokdan rivoyat qilingan hadisda Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Kimki biror narsa bilan o‘zini o‘ldirsa, jahannam otashida ana shu bilan azoblanadi”, deganlar.

Ushbu hadis sharhida Ibn Daqiq Iyd rahimahulloh aytadi: “Bu (mazkur hadis), oxiratdagi azob-uqubatlar dunyoda qilingan jinoyatlar bilan bir xil ekanini anglatadi”. Ibn Hajar Asqaloniy rahimahulloh aytadi: “Bu hadisdan olinadigan xulosa shuki, insonning o‘z joniga nisbatan qilgan jinoyati gunohu ma’siyatda xuddi boshqa bir insonga nisbatan qilgan jinoyatidek e’tiborga olinadi. Chunki uning joni mutlaq o‘zining mulki emas. Balki u Alloh taoloning mulkidir. Shuning uchun inson o‘z joni borasida faqat Alloh izn bergan tartibda tasarruf qilish huquqiga ega”.

Bugungi kunda buzg‘unchi radikal guruhlarning “peshvolari” tomonidan Islomdagi “shahidlik” tushunchasini buzib talqin qilishmoqda. Ular o‘zini-o‘zi portlatish orqali xudkushlik sodir etishga nisbatan “shahidlik” deya fatvo berib, o‘zlarining ta’siriga tushib qolgan qanchadan-qancha ilmsiz yoshlarning dunyoyu oxirati kuyishiga, ko‘plab insonlarning o‘limiga sabab bo‘lishyapti. Bunday g‘arazli fatvolar na dinimiz manbalariga, na sog‘lom aqlga to‘g‘ri keladi. Aksincha, Alloh taoloning rizosiga qarshi borish, Rabboniy omonatga xiyonat qilish hisoblanadi.

Bu hayot har bir insonga uni so‘nggi nafasigacha ehtiyot qilish sharti bilan berilgan. Uni faqat Alloh taolo buyurgan va rozi bo‘ladigan ishlarga safarbar etish lozim.

Asrorxon MAHMUDOV,
Mir Arab oliy madrasasi o‘qituvchisi