Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Sentabr, 2026   |   3 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:42
Quyosh
06:02
Peshin
12:19
Asr
16:44
Shom
18:39
Xufton
19:54
Bismillah
14 Sentabr, 2026, 3 Rabi`us soni, 1448

Otaning duosi Allohdan to‘silmaydi

24.11.2025   15429   4 min.
Otaning duosi Allohdan to‘silmaydi

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

 

Abu Xurayra roziyallohu anhu ikki kishini ko‘rib, ularning biridan: «Bu senga kim bo‘ladi?» - deb so‘radilar. U: «Otam», - deb javob berdi. Shunda u zot: «Uning ismini aytib chaqirma, oldida yurma va undan avval o‘tirmagin»,  dedilar.

Imom Buxoriy rivoyati.

***

Ibn Abbos roziyallohu anhumo aytadilar: «Kim otasiga ko‘z qiri bilan (mensimay) qarasa, unga oq bo‘libdi».

Izoh: «Oq bo‘lish» iborasi arab tilida «kesish», «uzish» degan ma’noni bildiradi, shar’iy istilohda esa ota-onaga aziyat berish, ma’siyat bo‘lmagan ishlarda ularga itoatsizlik qilish, ularni g‘azablantirish, norozi qilish, ulardan aloqani uzishga aytiladi. Binobarin, uni qandaydir qarg‘ishga qolish, biror kasallikka giriftor bo‘lish ma’nosida tushunmaslik kerak.

***

Omir ibn Abdulloh ibn Zubayr aytadi: «Otam vafot etganda bir yil davomida Allohdan faqatgina otamni afv etishini so‘radim».

***

Umar ibn Abdulaziz Ibn Mehronga shunday degan: «Ota-onasiga oq bo‘lgan kimsa bilan do‘stlashmagin. Chunki ularga oq bo‘lgan kimsa seni ham hargiz rozi qilmaydi».

***

Avn ibn Abdullohdan rivoyat qilinadi: «Abdulloh aytadi: «Otang yaqin bo‘lgan kishilar bilan bog‘langin».

***

Imom Mujohid aytadi: «Kimni otasi ursa, uning qo‘lini qaytarishi mumkin emas. Kim ota-onasiga tik qarasa, ularga yaxshilik qilmabdi. Kim ota-onasini xafa qilsa, ularga oq bo‘libdi».

***

Avvom aytadi: «Mujohiddan: «Agar namozga azon aytilsa, shu payt otam ham meni birov orqali chaqirib qolsa, qaysi biriga javob qilaman» deb so‘ragan edim. U: «Otang (chaqirig‘i)ga javob ber», - dedi...

***

Mujohid aytadi: «Otaning duosi Alloh azza va jalladan to‘silmaydi».

***

Sobit ibn Aslam Bunoniy aytadi: «Birov otasini bir joyda urayotgan edi. «Bu nimasi?» - deb so‘raldi. Shunda otasi: «Qo‘yaveringlar, xuddi shu joyda men ham otamni urardim. Bolam bilan shunday balolanib, o‘zim ham ayni shu joyda urilyapman», dedi».

***

Ibn Muhayriz aytadi: «Kim otasini ismi yoki laqabini aytib chaqirsa, unga oq bo‘libdi».

***

Avn ibn Abdulloh aytadi: «Ota-onaga termilib boqish ham ibodatdir».

***

Umar ibn Zirr rahmatullohi alayhning o‘g‘li vafot etganda: «Allohim, uning mening haqqimda yo‘l qo‘ygan kamchiliklarini kechirdim. Sen ham vojib haqlaring borasida kamchiliklarini mag‘firat qilgin», - deb duo qildi. Shunda undan: «O‘g‘ling senga qanday yaxshilik qilardi?» - deb so‘raldi. U: «Kunduzi faqat ortimda, tunda esa oldimda yurardi. Men turgan uyning tepasiga chiqmas edi», - dedi...

***

Muallo ibn Ayyub rahmatullohi alayh aytadi: «Ma’munning shunday deganini eshitganman: «Fazl ibn Yahyo Barmakiydan ko‘ra otasiga yaxshilik qiluvchiroq kishini ko‘rmaganman. Aytilishicha, uning otasi Yahyo faqat issiq suvda tahorat qilardi. Ular ikkalasi zindonga tushib qolganda zindonbon ularga havo sovuq bo‘lgan kuni kechasi o‘tin qirqishni taqiqlab qo‘ydi. Shunda Fazl zindondagi kichkina xushbo‘ylik solinadigan idishchaga suv to‘ldirib, isitish uchun shamchiroqqa yaqin olib bordi va ertalabgacha unga tutib turdi».

Ushbu voqeani Ma’mundan boshqalar ham keltiradi: «Ertasi kuni zindonbon Fazlga shamchiroqda suv isitishni ham man qildi. Shunda u idishni to‘ldirib, to‘shagiga o‘radi va uni bag‘riga bosib ilitdi».

***

Muoviya ibn Qurradan, «O‘g‘ling senga qanday muomala qiladi?» deb so‘ralgan edi. U: «U juda xam yaxshi farzanddir. Mening dunyo ishlarimni zimmasiga olib, oxirat ishlarim uchun forig‘ qilib qo‘ygan».

***

Muhammad ibn Sirin rahmatullohi alayh shunday degan: «Kim otasining oldiga tushib yursa, unga oq bo‘libdi. Agar uning yo‘lidan aziyatni ketkazish uchun (oldiga o‘tsa) unday emas. Kim otasining ismini aytib chaqirsa, unga oq bo‘libdi. «Ey otajon» desa, unday emas».

«Qiblagoh» kitobi asosida tayyorlandi

Boshqa maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   55989   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV