Sevikli Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning vafotlaridan keyin Bilol roziyallohu anhu Abu Bakr roziyallohu anhuning yoniga borib, shunday dedi:

– Ey Allohning Rasulining xalifasi, men Rasululloh sollallohu alayhi vasallam "Mo‘minlarning eng afzal amallaridan biri – Alloh yo‘lida qilgan jihoddir", deganlarini eshitgan edim.

– Nima qilmoqchisiz, Bilol? – so‘radi Abu Bakr.

– Vafot etgunimga qadar o‘zimni Alloh yo‘liga baxshida etmoqchiman.

– Siz ketsangiz, bizga kim azon aytadi?

Bilol roziyallohu anhu ko‘zlari to‘la jiqqa yosh bilan:

– Rasulullohdan keyin azon ayta olmayman...

– Bilol, qoling, bizga azon aytib turing...

– Agar meni o‘zingiz uchun ozod qilgan bo‘lsangiz, aytganingizcha bo‘la qolsin. Lekin Alloh uchun ozod etgan bo‘lsangiz, meni qo‘yib yuboring.

– Sizni Alloh uchun ozod qilganman, ketavering Bilol.

Bilol roziyallohu anhu "Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning vafotlaridan keyin endi Madinada qola olmayman" deb, Shom diyoriga otlandilar.

Bilol azon aytmoqchi bo‘lsalar, «Ashhadu anna Muhammadar Rasululloh»ga yetganlarida nafas ololmay, to‘xtab qolar, yig‘lab yuborar edilar.

Oradan ikki yil o‘tgach, Bilol roziyallohu anhu tushlarida Nabiy sollallohu alayhi va sallamni ko‘rdilar. Tushlarida u zot Bilolga "Bu qanday jafo, ey Bilol? Bizni ziyorat qiladigan vaqtingiz kelmadimikan?" dedilar.

Bilol roziyallohu anhu uyg‘onib ketdilar, zudlik Madinaga otlandilar. Yetib kelib, Rasulullohning qabrlari yoniga borib, yerga yotib olib yig‘ladilar. Shu payt Hasan va Husaynlarni ko‘rib, ularni mahkam bag‘riga bosib, o‘pdilar.

Hasan va Husayn Bilolga:

– Bomdodda azonni o‘zingiz aytib bering, – dedilar.

Tong sahar Bilol masjid sathida turib, "Allohu akbar, Allohu akbar!" deya azon ayta boshladilar. Butun Madinani titroq bosdi.

"Ashhadu allaa ilaha illalloh" deganlarida hamma larzaga keldi. "Ashhadu anna Muhammadar Rasululloh" deganlarida esa ayollar ham uylaridan otilib chiqa boshladilar. Payg‘ambar alayhissalomning vafotlarini ko‘rgan sahobalar Bilolning azonidan ta’riflab bo‘lmas iztirobga tushdilar.

Mo‘minlarning amiri Umar roziyallohu anhu Shomga jo‘nab ketayotganlarida musulmonlar Bilolni olib keling, bir marta bo‘lsa ham namozga azon aytib bersin deb o‘tindilar. Mo‘minlarning amiri Umar Bilolni chaqirganlarida namoz vaqti kirgan edi. Umar Biloldan namozga azon aytib berishni iltimos qildilar.

Bilol roziyallohu anhu yuqoriga ko‘tarilib, azon ayta boshladilar. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni tanigan barcha sahobalar yig‘lashga tushdilar. Ular avvallari hech qachon bunchalik yig‘lamagan edilar. Hamma to‘yib-to‘yib yig‘ladi. Eng qattiq yig‘lagan Hazrat Umar roziyallohu anhu bo‘ldi.

Bilol roziyallohu anhu o‘lim to‘shagida yotganlarida yonlarida o‘tirgan zavjalari yig‘ladilar. Shunda Bilol bunday dedilar:

– Yig‘lama! Axir ertaga habibim Muhammad sollallohu alayhi vasallamga, u zotning as'hoblariga yetishaman!

Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi