Sayt test holatida ishlamoqda!
10 Sentabr, 2026   |   28 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:37
Quyosh
05:58
Peshin
12:20
Asr
16:49
Shom
18:45
Xufton
20:02
Bismillah
10 Sentabr, 2026, 28 Rabi`ul avval, 1448

Mohir tabib qanday bo‘ladi?

18.02.2026   15057   4 min.
Mohir tabib qanday bo‘ladi?

Islom ta’limotiga ko‘ra, har bir qavmda mohir tabib bo‘lishi farzi kifoya hisoblanadi. Agar tabib, mutaxassis shifokor bo‘lmasa, o‘sha atrofdagi barcha birdek gunohkor bo‘ladi. Shuning uchun, tabiblarga alohida e’tibor ko‘rsatilgan. O‘z navbatida tabiblik qiluvchi o‘z sohasini puxta ekallashi va o‘ta mas’uliyatli bo‘lishi kerak. Chunki uning har bir harakati bemor hayotiga ijobiy yoki salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Amr ibn Shuayb otasidan u bobosidan rivoyat qiladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Kimki tib(ilmi)ni bilmay turib tabiblik qilsa, u zomindir” (Imom Abu Dovud rivoyati).
Abu Said Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Zarar ko‘rish ham, zararga zarar qaytarish ham yo‘q”, deganlar (Imom Ahmad, Imom Ibn Moja, Imom Tabaroniy rivoyati)
Ushbu hadislarda bemorlarni muolaja qiluvchi kishi zimmasiga ulkan mas’uliyat yuklanadi. U o‘zida ma’lum sifatlarni hosil qilib, yetarli bilim va malakaga ega bo‘lsagina muolajaga kirishishi zarur.

Tib ilmiga oid bir necha asarlar muallifi, zabardas olim doktor Ahmad Shavkat Shattiy mohir (hoziq)tabibning majburiyatlari haqida to‘xtalib quyidagilarni sanab o‘tgan: 
1. Mohir tabib kasallikning boshlanish sabablari, qanday paydo bo‘lgani va kasallikning bosqichlarini o‘rganishi.
2. Kasalni kuch-quvvatiga e’tibor berishi lozim.
3. Tabibning maqsadi faqat kasallikni ketkizish bo‘lib qolmasligi kerak. Balki, uning ortidan ro‘y berishi mumkin bo‘lgan asoratlarini ham bartaraf etib, qayta qo‘zg‘almasligiga ishonch hosil qilishi darkor.
4. Muolajani yengil tarzda, bosqichma-bosqich olib borib,avval oddiy mahsulotlar bilan boshlaydi. Ehtiyoj bo‘lganda dori-darmonlarni, ilojsiz qolganda esa murakkab dori vositalarini qo‘llaydi. 
5. Dorilarning kuchi bilan kasallikning darajasi o‘rtasidagi o‘zaro mutanosiblikka qattiq e’tibor berishi zarur.
6. Og‘ir kasallikni tuzatish imkonibo‘lmasa, moddiy manfaat umidida muolajaga urinmaydi.
7. Qalb va ruhiyatdagi illatlarni davolashda ham ko‘nikmaga ega bo‘lishi kerak. Bu tanadagi dardlarni muolaja qilishda asosiy jihat hisoblanadi. Chunki qalb va nafs tana a’zolarining o‘z vazifasini bajarishi va uning tabiatida asosiy ta’sirga ega.
8. Tabib bemoriga muloyim va samimiy muomalada bo‘lishi va uni xotirjam qilishi lozim. Zero, uning bemorlarga xushmuomalalik bilan munosabatda bo‘lishi vojibdir.
9. Muolaja jarayonida ishlatadigan barcha asboblarni yaxshi bilishi va undan unumli foydalana olishi shart. Chunki ba’zi dorilarni maxsus asboblarsiz yetkazib bo‘lmaydi.
10. Tabib muolajasini besh rukn asosida olib borishi lozim:

1) Mavjud salomatlikni saqlab turish;
2) Yo‘qotilgan sog‘liqni tiklash;
3) Kasallikni ketkazish yoki uning ta’sirini kamaytirish;
4) Katta zararni daf qilish uchun kichikrog‘ini olish;
5) Ikki manfaatli ishdan ko‘proq foyda beradiganini tanlash. 

Demak, barcha tabiblar mazkur sifatlarni o‘zida mujassam qilishga astoydil intilishi lozim. Bemor o‘z vaqtida mohir tabibga murojaat qilishi va uning muolajasini olishi, tabib esa bemorini diqqat e’tibor va sidqidildan davolashi darkor.
Yuqorida qayd etilgan shartlar faqat tabobat bilan shug‘ullanadigan maxsus kishilargagina qaydlanmagan. Balki tibbiyot sohasida faoliyat yuritib, insonlarni davolash bilan shug‘ullanadigan barcha shifokorlarga taalluqlidir. Zero, bemorlarning hayoti ularning muolajalari, hatti-harakatlariga bog‘liqdir. Bemor tabiblarning tavsiyasi bilan tarkibi va tayyorlanish jarayonidan mutlaqo bexabar bo‘lgan har xil dorilarni iste’mol qiladi va turli muolajalarni oladi. Ushbu jarayonda agar tabib arzimagan xato yoki beparvolikka yo‘l qo‘ysa, bemor bir umrga majruh bo‘lib qolishi yoki hayotdan ko‘z yumishi mumkin. Yanada ahamiyatli jihati, ba’zi kasalliklarni davolash jarayonida ayrim ibodatlarni kechiktirish masalan: ro‘zani tutmay turish, namozni o‘tirib yoki yotib o‘qish tavsiya qilinadi. Bu tavsiyalar noto‘g‘ri bo‘lsa, muolaja qiluvchi qattiq gunohga botadi.

Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘lining
"Islomda salomatlik" kitobidan

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Bashakshehirda imomlar yurtdoshlarimizning islom diniga oid savollariga javob berishdi

10.09.2026   30550   1 min.
Bashakshehirda imomlar yurtdoshlarimizning islom diniga oid savollariga javob berishdi

O‘zbekiston Bosh konsulxonasi diplomatlari Istanbul shahrining Bashakshehir tumanida hamyurtlarimizning murojaatlarini tinglash va ularning masalalariga amaliy ko‘mak ko‘rsatish maqsadida sayyor qabul o‘tkazdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.

Tashrifdan asosiy maqsad ushbu hududda yashab, faoliyat yuritayotgan vatandoshlarimizga zarur konsullik-huquqiy maslahatlar berish va ularni qiziqtirgan savollar yuzasidan amaliy ko‘mak ko‘rsatishdan iborat bo‘ldi.

Safar davomida diplomatlarga O‘zbekiston Musulmonlari idorasi vakillari ham hamrohlik qildi. Ular yurtdoshlarimizning islom diniga oid savollariga javob berdi va turli taqiqlangan hamda aqidaviy jihatdan noto‘g‘ri yo‘nalishdagi tashkilotlarga aldanib qolmaslik uchun zarur maslahatlar berdi.

Hamyurtlarimizning Turkiya hududida qonuniy yashashiga oid masalalar, ularning huquqiy holati, hujjatlari hamda konsullik yordami ko‘rsatish imkoniyatlari yuzasidan fikr almashildi.

Bosh konsulxona vakillari zarur hollarda O‘zbekiston fuqarolariga hujjatlarni rasmiylashtirish hamda vatanga qaytish bilan bog‘liq masalalarda amaliy ko‘mak berishga tayyor ekanini bildirdi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari