Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Sentabr, 2026   |   5 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:44
Quyosh
06:04
Peshin
12:18
Asr
16:41
Shom
18:35
Xufton
19:51
Bismillah
16 Sentabr, 2026, 5 Rabi`us soni, 1448
Maqolalar

Ramazondagi islomiy xonadon

19.02.2026   15280   5 min.
Ramazondagi islomiy xonadon

Alloh taolo aytadi: “Binosini Allohga bo‘lgan taqvo va Uning roziligi asosida qurgan kimsa yaxshimi yoki binosini yemirilayotgan jar yoqasini asos qilib qurib u bilan birga jahannam o‘tiga qulagan kimsa yaxshimi? Va Alloh zolim qavmlarni hidoyat qilmas” (Tavba surasi, 109-oyat).
Islomiy xonadon taqvo ustiga bino qilingan bo‘ladi. Uning ustunlari Allohga taqvo qilish, solih amallar va Allohning amriga bo‘ysunish bo‘ladi.
Alloh taolo aytadi: “Ey iymon keltirganlar! O‘zingizni va ahli ayolingizni yoqilg‘isi odamlaru toshdan bo‘lgan o‘tdan saqlang. Uning tepasida qo‘pol, darg‘azab farishtalar bo‘lib, ular Allohning amriga isyon qilmaslar va nimaga buyurilsalar, shuni qilurlar” (Tahrim surasi, 6-oyat).

Xonadon omonat va mas’uliyatdir. Har bir oila boshlig‘i bu omonatni munosib saqlashi va ishonchli mas’ul bo‘lishi lozim. 
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Har biringiz boshliqsiz va har biringiz raiyati (qo‘l ostidagilari haqida) dan so‘raluvchisiz”.
Xonadonni boshqarish – ahlini namozga buyurish bilan bo‘ladi. Alloh taolo Ismoil alayhissalom haqlarida bunday marhamat qiladi: “U ahlini namozga va zakotga buyurar edi va Robbi nazdida rozi bo‘lgan edi” (Maryam surasi, 55-oyat).
Xonadon eng muhtoj bo‘ladigan narsa bu ahli-oilani tarbiyasi bilan shug‘ullanadigan yaxshi, solih ota va mo‘mina onadir. 
Alloh taolo aytadi: “Albatta, Alloh sizlarga omonatlarni o‘z ahliga erishtirishni va agar odamlar orasida hukm qilsangiz, adolat ila hukm qilishni amr qiladir. Alloh sizlarga qanday ham yaxshi va’z qilur! Albatta, Alloh eshituvchi va ko‘ruvchi Zotdir” (Niso surasi, 58-oyat).

Albatta, omonatlarning eng kattasi xonadon va ularni to‘g‘ri tarbiya qilish omonatidir. Islomiy xonadon Ramazonda zikr, tilovat va taqvo uzra yashaydi. Ular taomlanishda, ichkariyu tashqarida, uyg‘oqligu uyquda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga amal qilishadi.
Bugungi kunda ko‘plab xonadonlar musiqaga o‘rganishdi. Shu sababdan bu xonadon ahllarining qalblari buzildi, kelajaklarini zoye qilishdi va kuch-quvvatlari parchalanib ketdi. Ko‘plab xonadonlarga behuda narsalar kirishi bilan undan sakinat, zikr, odob va viqor chiqib ketdi.

Alloh taolo aytadi: “Odamlar orasida ilmsiz ravishda Allohning yo‘lidan adashtirish uchun va u(yo‘l)ni istehzo qilish uchun behuda so‘zni sotib oladigan kimsalar ham bor. Ana o‘shalarga o‘zlariga xorlovchi azob bordir” (Luqmon surasi, 6-oyat).
Islomiy oila bekorchi va safsatalardan uzoq bo‘lib, Allohni zikr qilib uyg‘onadi hamda Uning zikri ila uyquga ketadi. Alloh taolo aytadi: “Ular behuda narsalardan yuz o‘girguvchilardir” (Mo‘minun surasi, 3-oyat).

Islomiy oila Alloh taolodan hayo qiladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Ey, insonlar! Allohdan haqiqiy hayo qilinglar! Allohdan haqiqiy hayo qilish boshni va u o‘z ichiga olgan narsa (ko‘z, quloq, va og‘iz kabi)larni hamda qorinni va u o‘z ichiga olgan narsa (farj, qo‘l-oyoq va qalb kabi)larni (haromdan) saqlamog‘ingdir. Kim chirigan suyak (bo‘lish)ni o‘ylasa hayot va dunyoning ziynatini tark etadi”.
Oila ko‘plab muhim ishlarga muhtoj bo‘ladi. Ularning eng katta va keraklilari besh vaqt namozni to‘liq va mukammal ado etish, Qur’oni karimni tilovat qilish, doimo Allohning zikrida bo‘lish hamda katta va kichik sunnatlarni tiriltirishdir. Shuningdek, ular behuda narsalar va yomon ishlarni xonadondan yo‘qotishga va ulardan chetlashishga ham muhtoj bo‘lishadi.

Alloh taolo aytadi: «Albatta, “Robbimiz Alloh” degan, so‘ngra mustaqiym bo‘lganlarning ustilaridan farishtalar: “Qo‘rqmanglar, mahzun ham bo‘lmanglar, o‘zingizga va’da qilingan jannat xushxabarini qabul qilinglar”… (deydilar)» (Fussilat surasi, 30-oyat).
Boshqa bir oyatda esa Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Alloh iymon keltirganlarni bu dunyo hayotida ham, oxiratda ham sobit so‘z ila sobitqadam qilur. Alloh zolimlarni zalolatga ketkazur. Alloh xohlaganini qilur” (Ibrohim surasi, 27-oyat).

Ramazon oyi musulmon xonadoniga o‘zgacha ruh va xotirjamlik kiritadi. Xonadon ahlini tunlari qoim bo‘lish uchun uyg‘otadi, kunduzlari ro‘za tutmoqqa chorlaydi va Alloh taoloni zikr qilishga targ‘ib qiladi. Alloh taolo aytadi: “Albatta, Allohning kitobini tilovat qiladiganlar, namozni to‘kis ado etib, Biz ularga rizq qilib bergan narsalardan maxfiy va oshkora infoq qilganlar, hargiz kasodga uchramaydigan tijoratdan umidvor bo‘lurlar. Chunki U zot ularga ajrlarini to‘liq qilib berur va O‘z fazlidan ziyoda ham qilur. Albatta, U o‘ta mag‘firatli va o‘ta shukr qilguvchidir” (Fotir surasi, 29-30-oyatlar).

Yo, rahmlilar Rahmlisi, biz Sendan xonadonimizni iymon nuri, hikmat va sakinat ila to‘ldirishingni so‘raymiz!

Doktor Oiz al-Qarniyning
"Ro‘zadorlar uchun darslar" kitobidan

Boshqa maqolalar
Maqolalar

“Holva” degan bilan...

15.09.2026   15686   2 min.
“Holva” degan bilan...

Bugungi jamiyatimizda odob-axloq jihatidan oqsoqliklar ko‘zga tashlanmoqda. Salom berish, yordamga muhtojlarni ko‘rganda ko‘maklashish, o‘zidan kattalarga hurmat ko‘rsatish kabi qadriyatlar kamayib borayotganini hech kim inkor qilmasa kerak. Holbuki, har bir ota-ona farzandining ilmli, solih va yetuk inson bo‘lib kamol topganini ko‘rishni orzu qiladi. Biroq “holva” degan bilan og‘iz shirin bo‘lmaydi. Ya’ni quruq orzu-havasning o‘zi kifoya qilmaydi. Balki doimiy va tartibli ta’lim-tarbiya ishiga kirishish lozim bo‘ladi. Bu borada jamiyatdagi insonlarni uch toifaga bo‘lish mumkin:

1. O‘zi ham amal qilib, farzandini ham ezgulikka yetaklaydiganlar. Bu tutum dunyo va oxirat saodatini ko‘zlagan mo‘minning yo‘li. Tarbiyada eng samarali omil ota-onaning shaxsiy namunasidir. Bolaga, avvalo, Allohni tanitish va solih amallar bilan o‘rnak bo‘lish lozim. Qur’oni karimda ta’kidlanganidek, iymon keltirib, ezgu amal qilganlarga dunyoda pokiza hayot, oxiratda esa abadiy jannat bashorati berilgan (Nahl surasi, 97-oyat).

2. O‘zi amal qilmay, farzandi tarbiyasiga mol-dunyo sarflaydiganlar. Unutmang, pul hamma narsani hal qilmaydi. Ota-onaning o‘zi diniy va axloqiy majburiyatlarni bajarmasa, pand-nasihatlari farzandga ta’sir qilmaydi. Oilaviy muhitda ota ta’minotga, ona tarbiyaga mas’ul bo‘lib, o‘zaro hurmat va hamjihatlik bo‘lishi shart.
Shuningdek, ota-onalarning behuda ishlar, masalan, telefonga ko‘p bog‘lanib qolishi tarbiyadagi eng katta bo‘shliqni yuzaga keltiradi. Farzand kamoloti uchun uning vaqtini to‘g‘ri taqsimlash, uyqu va dars tartibini doimiy nazoratda tutish, tartibni ushlash lozim. Eng muhimi, xulq ilmdan ustun turadi: xulqsiz berilgan ilm insonni zalolatga yetaklaydi, shu bois farzandga go‘zal axloqiy tarbiya berib, so‘ng ilm bilan ziynatlash kerak.

3. O‘zi ham amal qilmay, farzandini ham bunga chaqirmaydiganlar. Bu toifaning oqibati xatarlidir. Alloh taolo Toha surasida bunday marhamat qiladi: “Kim Mening zikrimdan yuz o‘girsa, albatta, uning uchun tang hayot bo‘lur...” (124-oyat). Mana shu oyatning o‘ziyoq kishini sergak torttirib, bu toifadan bo‘lib qolmaslikka undashi lozim.
Xulosa shuki, farzand qalbi va ruhiyati ildiz otishi kerak bo‘lgan daraxt ko‘chati kabidir. Uning ildizini iymon va taqvo mustahkamlaydi. Shunday ekan, kim farzandlari kamolini ko‘rishni istasa, amali va e’tiborini bilan shunga harakat qilsin. Alloh taolo barchamizni to‘g‘ri yo‘lda bardavom qilib, zurriyotlarimiz kamolini ko‘rsatsin.

Aziza RAHMATOVA,
Samarqand tumani bosh otinoyisi

Maqolalar