Bismillahir Rohmanir Rohiym
“Niso” surasida shunday bir oyat borki, u Umar ibn Xattob raziyallohu anhuni qattiq o‘yga solgan va u kishi: “Bu Qur’ondagi eng qo‘rqinchli oyatlardan biri” deb aytganlar. Oyat:
﴿مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ﴾
“Kim yomonlik qilsa, o‘sha (yomonlik) bilan jazolanadi” (Niso surasi, 123-oyat).
Bu oyatni eshitganda sahobalar juda qattiq xavotirga tushganlar. Chunki inson hayotida xatolar, kamchiliklar, gunohlar bo‘lib turadi. Sahobalar: “Agar har bir yomon ish uchun jazo bo‘lsa, unda bizdan kim najot topadi?” deb tashvishga tushganlar. Rivoyat qilinishicha, Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu bu oyatni eshitib: “Yo Allohning Rasuli! Agar har bir yomon ish uchun jazo bo‘lsa, biz halok bo‘lamiz-ku?” deb so‘raganlar. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ey Abu Bakr! Sen kasal bo‘lmaysanmi? Sen charchamaysanmi? Sen g‘am-tashvishga botmaysanmi?” deb so‘radilar. Abu Bakr roziyallohu anhu: “Albatta shunday holatlarga tushaman”, deb javob berdilar. Shunda Payg‘ambarimiz alayhissalom: “Mana shu narsalar sen qilgan xatolaring uchun kafforatdir”, dedilar.
Ulamolar bu oyatni bunday tushuntirishgan:
Inson qilgan yomon ishlarining jazosi faqat oxiratda emas, balki dunyoda ham ba’zan kafforat bilan to‘lanadi:
- Kasallik,
- Tashvish,
- Musibat,
- Qiyinchilik,
- Qalbdagi iztirob.
Bular mo‘minni gunohlardan poklaydi. Shuning uchun bu oyatda ikki xislat jamlangan:
- Adolat — har bir amal hisobga olinadi.
- Rahmat — Alloh bandasini dunyoda poklab turadi.
Yana ulamolar aytadilar:
Niso surasi insonni ikki qanot bilan qo‘llaydi:
- Xavf (qo‘rquv).
- Rajo (umid).
Shuning uchun bu sura mo‘minning qalbini tarbiya qiladigan eng ta’sirli suralardan biri.
Homidjon qori ISHMATBЕKOV
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Uyimizdagi uch oylik qo‘zichoqning oyog‘i sinib, yurolmay qoldi. Shuni so‘yib, go‘shtini yesak bo‘ladimi? Yoki yeyishga yaroqsiz hisoblanadimi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Shariatimizda halol bo‘lgan hayvonlarni, jonzotlarni yeyish uchun ma’lum yosh belgilanmagan. Hatto yangi tug‘ilgan hayvonning go‘shtini ham yeyish mumkin.
Vatandoshimiz, buyuk muhaddis imom Buxoriy rahimahulloh “Sahihi Buxoriy” asarlarida Xandaq g‘azoti bobida quyidagi hadisni keltirganlar: Jobir roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni ochlikdan sillasi qurigan holatda ko‘rib, uyiga kelib, ayoliga biror narsa pishirishni tayinlaydi. Ayoli bir uloqchani so‘yib, pishiradi. Payg‘ambarimiz alayhissalom va sahobalar undan tanovul qiladilar.
Hadisi sharifda arabcha “Anoq” so‘zi bilan keltirilgan uloqchani muhaddis ulamolar to‘rt oyga to‘lgan, onasidan ajratilgan va o‘tlashga qodir bo‘lgan echki bolasi, deganlar.
Demak, halol hayvon go‘shtini yeyishning muayyan yoshi belgilanmagan. Asosiysi, so‘yishni shariat talabiga muvofiq tarzda bajarilishidir. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi