1. Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhuda namoz arkonlarini o‘rniga qo‘yib, chiroyli o‘qigan qullarini ozod etish odati bor edi. Xojalarining bunday fe’lini bilgan qullari xo‘jako‘rsinga chiroyli namoz o‘qirdilar. Hazrati Abdulloh roziyallohu anhu esalar ularni ozod etardilar. Bu haqda kimdir u zot roziyallohu anhuga buni eslatganida: “Modomiki, kimdir Allohning diniga aloqador narsada meni aldamoqchi ekan, marhamat, men aldanishga tayyorman!” – deb javob beribdilar.
2. Axnaf ibn Qays[1] quddisa sirruhudan:
– Xushxulqlikni kimdan o‘rgandingiz? – deya so‘rashganda u zot quddisa sirruhu:
– Qays ibn Osim an-Naqriy quddisa sirruhudan, – deb javob berdilar.
Shunda undan:
– Qaysning qay bir xulqidan ibratlandingiz, – deya so‘rashganida hazrati Axnaf aytdilar:
– Bir gal Qaysning joriyasi unga kabob qovuradigan cho‘g‘li idishda kabob keltirayotib qo‘lidan tushirib yubordi. Ittifoqo, bu uning chaqalog‘ining ustiga tushib, go‘dak nobud bo‘ldi. Bundan boyagi cho‘ri ayol dahshatga tushib, aqldan ozayozdi. Bu holni ko‘rgan Qays unga shunday dedilar:
– Qo‘rqma, senga hech qanday ziyon yetmaydi, men seni Alloh yo‘lida, Alloh uchun ozod etdim!
3. Bolalar Uvays Qaraniy quddisa sirruhuni ko‘rishganida tosh otishardi. Shunda u zot quddisa sirruhu aytardilar:
– Agar menga tosh otmasdan turolmasangiz, mayli, oting, faqat maydarog‘idan, toki oyoqlarimni qattiq jarohatlamasin. Yo‘qsa, turib ibodat qilishga yaramay qolaman.
4. Bir gal qandaydir kishi Axnaf ibn Qays quddisa sirruhuga dashnom bergani holda ketidan ergashib kelardi. U zot o‘z mahallalariga yaqin yetib kelganlarida to‘xtab shunday dedilar:
– Ey yigit, menga tag‘in aytadigan gaping bo‘lsa, hammasini shu yerda aytaqol, yo‘qsa, bu mahallaning ba’zi telbasifat kishilari so‘kinishingni eshitib senga zarar yetkazib qo‘yishlari mumkinligidan xavotirdaman.
5. Naql qilishadiki, bir kuni amirul mo‘miniyn Ali ibn Abu Tolib karramallohu vajhahu xizmatkorni chaqirgan edilar, javob bermadi. Qayta-qayta chaqirgan edilar, yana javob bermadi... Nochor, o‘zlari turib borib so‘radilar:
– Chaqirganimni eshitmadingmi?..
Xizmatkor eshitganiga iqror bo‘ldi. Shunda Mo‘minlar amiri karramallohu vajhahu:
– Chaqirganimni eshitgan bo‘lsang, nimaga axir javob bermaysan, – deb so‘radilar. Shunda xizmatkor:
– Jazolamasligingizni bilib, shunchaki eringanimdan bormagandim...– deya javob berdi.
Shunda hazrati Ali karramallohu vajhahu unga:
– Seni Alloh uchun ozod etdim! – dedilar.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.
[1] Axnaf ibn Qays (Alloh u zotdan rozi bo‘lsin) benihoya kamtar va ko‘plab yaxshi xulq sohibi bo‘lganlar. Arablar u kishini maqtalgan xulq va odoblari tufayli misol qilib keltiradilar - Muharrir.
Bugun, 14 sentyabr kuni Boku shahrida Turkiy davlatlar muftiylari kengashining navbatdagi VII yig‘ilishi o‘z ishini boshladi.
Anjumanda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, Kavkaz musulmonlari idorasi raisi, Shayxulislom Allohshukur Poshshozoda, Turkiya Diyonat ishlari boshqarmasi raisi Safi Arpagush, Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, bosh muftiy Navro‘zbay hoji Tag‘anuli, Qirg‘iziston musulmonlari diniy nazorati raisi, muftiy Abdulaziz qori Zakirov hamda boshqa qardosh va xorijiy davlatlar ulamolaridan iborat nufuzli delegatsiyalar ishtirok etmoqda.
Yalpi majlisda nutq so‘zlagan muftiylar o‘z ma’ruzalarida quyidagi ustuvor yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratmoqdalar:
– Kengash qoshidagi Fatvo hay’ati faoliyatini rivojlantirish, ummat uchun zarur qo‘shma fatvolar ishlab chiqish va zamonaviy masalalarga shar’iy yechim topish;
– diniy ta’lim muassasalarida ustoz va talabalar almashinuvini yo‘lga qo‘yish, ilmiy-uslubiy loyihalarni amalga oshirish;
– ekstremizm, terrorizm, takfirchilik, islomofobiya va mazhablararo nizo qo‘zg‘ash kabi tahdidlarga qarshi yakdil ma’rifiy kurashni kuchaytirish.
Shuningdek, Ulamolar diniy-ma’rifiy sohadagi ana shunday hamkorlik butun Turkiy dunyo birdamligini mustahkamlashga xizmat qilishini ta’kidladilar.
Anjuman davom etmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati