1. Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhuda namoz arkonlarini o‘rniga qo‘yib, chiroyli o‘qigan qullarini ozod etish odati bor edi. Xojalarining bunday fe’lini bilgan qullari xo‘jako‘rsinga chiroyli namoz o‘qirdilar. Hazrati Abdulloh roziyallohu anhu esalar ularni ozod etardilar. Bu haqda kimdir u zot roziyallohu anhuga buni eslatganida: “Modomiki, kimdir Allohning diniga aloqador narsada meni aldamoqchi ekan, marhamat, men aldanishga tayyorman!” – deb javob beribdilar.
2. Axnaf ibn Qays[1] quddisa sirruhudan:
– Xushxulqlikni kimdan o‘rgandingiz? – deya so‘rashganda u zot quddisa sirruhu:
– Qays ibn Osim an-Naqriy quddisa sirruhudan, – deb javob berdilar.
Shunda undan:
– Qaysning qay bir xulqidan ibratlandingiz, – deya so‘rashganida hazrati Axnaf aytdilar:
– Bir gal Qaysning joriyasi unga kabob qovuradigan cho‘g‘li idishda kabob keltirayotib qo‘lidan tushirib yubordi. Ittifoqo, bu uning chaqalog‘ining ustiga tushib, go‘dak nobud bo‘ldi. Bundan boyagi cho‘ri ayol dahshatga tushib, aqldan ozayozdi. Bu holni ko‘rgan Qays unga shunday dedilar:
– Qo‘rqma, senga hech qanday ziyon yetmaydi, men seni Alloh yo‘lida, Alloh uchun ozod etdim!
3. Bolalar Uvays Qaraniy quddisa sirruhuni ko‘rishganida tosh otishardi. Shunda u zot quddisa sirruhu aytardilar:
– Agar menga tosh otmasdan turolmasangiz, mayli, oting, faqat maydarog‘idan, toki oyoqlarimni qattiq jarohatlamasin. Yo‘qsa, turib ibodat qilishga yaramay qolaman.
4. Bir gal qandaydir kishi Axnaf ibn Qays quddisa sirruhuga dashnom bergani holda ketidan ergashib kelardi. U zot o‘z mahallalariga yaqin yetib kelganlarida to‘xtab shunday dedilar:
– Ey yigit, menga tag‘in aytadigan gaping bo‘lsa, hammasini shu yerda aytaqol, yo‘qsa, bu mahallaning ba’zi telbasifat kishilari so‘kinishingni eshitib senga zarar yetkazib qo‘yishlari mumkinligidan xavotirdaman.
5. Naql qilishadiki, bir kuni amirul mo‘miniyn Ali ibn Abu Tolib karramallohu vajhahu xizmatkorni chaqirgan edilar, javob bermadi. Qayta-qayta chaqirgan edilar, yana javob bermadi... Nochor, o‘zlari turib borib so‘radilar:
– Chaqirganimni eshitmadingmi?..
Xizmatkor eshitganiga iqror bo‘ldi. Shunda Mo‘minlar amiri karramallohu vajhahu:
– Chaqirganimni eshitgan bo‘lsang, nimaga axir javob bermaysan, – deb so‘radilar. Shunda xizmatkor:
– Jazolamasligingizni bilib, shunchaki eringanimdan bormagandim...– deya javob berdi.
Shunda hazrati Ali karramallohu vajhahu unga:
– Seni Alloh uchun ozod etdim! – dedilar.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.
[1] Axnaf ibn Qays (Alloh u zotdan rozi bo‘lsin) benihoya kamtar va ko‘plab yaxshi xulq sohibi bo‘lganlar. Arablar u kishini maqtalgan xulq va odoblari tufayli misol qilib keltiradilar - Muharrir.
Avval xabar berganimizdek, Birinchi xalqaro islom sivilizatsiyasi forum doirasida yalpi majlislar va sho‘ba yig‘ilishlari qizg‘in ruhda o‘tkazildi.
Xususan, "Yangi O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlar: Uchinchi Renessansning innovatsion g‘oyalari va strategik yo‘nalishlari" mavzusidagi III yalpi majlis doirasida Din ishlari bo‘yicha vazirlar sho‘basi yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.
Ushbu nufuzli tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi raisi Sodiq Toshboyev, Ozarbayjon Respublikasi Diniy tashkilotlar bilan aloqalar qo‘mitasi raisi Ramin Mamedov, Malayziya Din ishlari vaziri Zulkifli Hasan, Qozog‘iston Respublikasi Din ishlari qo‘mitasi raisi Anvar Xatiyev hamda Qirg‘iziston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Din ishlari va millatlararo munosabatlar milliy agentligi direktori Talantbek Tashibekov kabi soha rahbarlari va xalqaro spikerlar ishtirok etdilar.
Sho‘ba yig‘ilishi davomida mahalliy va xalqaro spikerlar tomonidan Yangi O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, Uchinchi Renessans poydevorini yaratishga qaratilgan innovatsion g‘oyalar hamda strategik yo‘nalishlar haqida ma’ruzalar qilindi.
Muloqotlar chog‘ida xorijlik vazirlar va qo‘mita rahbarlari yurtimizda ajdodlar merosini asrab-avaylash, vijdon erkinligini ta’minlash hamda dinlararo bag‘rikenglikni mustahkamlash yo‘lida amalga oshirilayotgan islohotlarga yuksak baho berdilar.
Shuningdek, mazkur o‘zgarishlar xalqaro hamkorlikni
yangi bosqichga olib chiqishda muhim platforma
bo‘lib xizmat qilayotganini alohida e’tirof etdilar.
Din ishlari bo‘yicha qo‘mita
Axborot xizmati