Mo‘min kishi Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamga yaqin bo‘lishni, U zotga yaqinlashtiruvchi amallarni bajarishni ko‘zlab yashaydi. Alloh taolo Qur’oni karimning Ahzob surasi, 56-oyatida Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamga qurbat hosil qilishning bosh omili deya salavot va salom yo‘llash ekanini aytib o‘tgan:
إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا
“Albatta Alloh va Uning farishtalari Nabiyga salovot ayturlar. Ey, iymon keltirganlar! Siz ham unga salovot ayting va salom yuboring!”.
Abu Umoma roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh alayhi vasallam: “Menga juma kuni va juma kechasi salavot aytishni ko‘paytiringlar. Kim menga bir salavot aytsa, Alloh unga o‘nta salavot aytadi”, deganlar (Imom Bayhaqiy rivoyati).
Nabiy alayhi vasallamga salavot aytish Qur’on orqali ham, hadislar bilan ham buyurilgan amaldir. Nabiy ssllallohu alayhi vasallamga Alloh taolo, farishtalar va payg‘ambarlar ham salavot aytishadi. Biz mo‘minlar ham salavot aytishga buyurilganmiz. Bu, nafaqat Alloh oldidagi bandalik vazifamiz, balki ikki olam saodatini ko‘rsatgan ikki olam Sarvari oldidagi ummatlik tashakkurimizdir!
Ya’ni, salavot tilimiz oson aytadigan, yengil qaraladigan oddiy kalima emas, aksincha, Nabiy sollallohu alayhi vasallamga minnatdorchilik bildirishimiz, rahmat aytishimiz hamda Alloh huzurida yanada darajalari ko‘tarilishini so‘rab bergan duoimizdir.
Salavot so‘zi – duo, rahmat, ulug‘lash va maqtash ma’nolarini anglatadi.
Salavot kimdan hosil bo‘lishiga ko‘ra turli ma’nolarni ifoda etadi. Salavot Alloh taolodan bo‘lsa rahmat, farishtalardan bo‘lsa istig‘for, insonlardan esa duo va ulug‘lashdir. Demak, biz Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning haqqilariga salavot ila duo qilgan, sha’ni obro‘larini yanada ulug‘lagan bo‘lamiz. Salavotni ko‘paytirgan sari, Nabiy sollallohu alayhi vasallamga yaqinlashib boramiz.
Nabiy sollallohu alayhi vasallamga salavot aytish maxsus vaqt, kun yoki makonga xoslanmaydi. Biroq, quyidagi holatlarda salavot aytishga yanada diqqatli bo‘lish talab qilinadi:
Duoning avvalida, o‘rtasida va oxirida;
Masjidga kirayotganda va chiqayotganda;
Musulmon birodarlari bilan ko‘rishganda;
Bir majlis va yig‘ilishga to‘planganda;
Xayrli so‘zlarni gapirishdan avval;
Ertalab va kech kirganda;
Uyquga ketishdan avval va uyg‘onganda;
Quloqqa g‘uvullagan ovoz eshitilganda;
Biror narsani unutib qo‘yganda;
G‘am, qayg‘u qiyinchilik vaqtida.
Bundan boshqa o‘rinlarda ham salavot zikr sifatida aytilaveradi. Ko‘p salavot aytishning foydasi ulkan bo‘lib, foydalarning eng ulug‘i qiyomat kuni Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan yaqin bo‘lish va u zotning shafoatlariga erishishdir.
Ibn Masud raziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda ham Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qiyomat kuni menga eng yaqin odamlar menga ko‘p salavot aytganlaridir”, deganlar.
Shuningdek, salavot aytish nifoqdan pok bo‘lish va do‘zaxdan najot topishga sabab bo‘ladigan ulug‘ amaldir. Va yana dunyo-yu oxiratda hojatlar ravon bo‘lishining sababi hamdir.
Jobir raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kim menga har kuni 100 marta salavot aytsa, Alloh taolo uning 100 ta hojatini ravon qiladi. 70 tasi oxiratda, 30 tasi esa dunyoda”, dedilar.
Salavot aytgan kishiga yaxshilik eshiklari ochiladi faqirlik eshiklari esa yopiladi, gunoh va xatolari kechirilishiga sabab bo‘ladi.
Salavot aytishning bu dunyoda foydalari sanab sanog‘iga yetib bo‘lmaydigan darajada ko‘p bo‘lsa, oxiratda ham xuddi shunday. Masalan, salavot sohibi uchun qiyomat kuni sirotdan o‘tishda nur, qiyomatning daxshatli holatlaridan najot va omonlik bo‘ladi.
Shu bilan birga, sirotdan o‘tishni ham yengillashtiradi. Hattoki salavot aytgan kishi jannat xushxabarini olmaguncha vafot etmaydi.
Buning dalili Ibn Qoyyim rahimahulloh “Jilaul afham”da Anas ibn Molikdan rivoyat qilgan hadis bo‘lib, Rasululloh alayhi vasallam: “Kim bir kunda ming marta salavot aytsa, jannatdagi o‘rnini bilmay turib o‘lmaydi” (Zaif hadis).
Salavot lafzining eng afzali har namoz ichida aytiladigan mashhur salavotdir. Asosiysi, sanoq yoxud adad emas – ixlos va muhabbat ila aytilgan salavotdir!
Abdulloh Sirojiddinning “Nabiy alayhi vasallamga salavot aytish” kitobi asosida
“Hadis va islom tarixi” kafedrasi katta o‘qituvchisi
N.Saidakbarova va 2-kurs talabasi M.Nigmatova tayyorladi
O‘mon Sultonligining Masqat shahrida o‘tkazilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi O‘mon Madaniy mutolaa uyi vakili Markaz nashrlarining badiiy bezaklari va tarixiy mazmunidan katta taassurot olganini bildirib, ikki mamlakat o‘rtasidagi madaniy hamkorlik Mahmudxo‘ja Behbudiy merosiga bag‘ishlangan adabiy uchrashuvlar orqali avvalroq boshlanganini ta’kidladi, xabar bermoqda iccu.uz.
O‘mon Sultonligining Masqat shahrida tashkil etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining taqdimot tadbiri ikki mamlakat o‘rtasidagi madaniy-ma’rifiy hamkorlikning yana bir muloqot maydoniga aylandi.
Tadbir doirasida O‘mon Madaniy mutolaa uyi vakili O‘zbekiston bilan avvaldan yo‘lga qo‘yilgan adabiy aloqalar, mamlakatga amalga oshirilgan madaniy safar va Islom sivilizatsiyasi markazi nashrlari haqidagi taassurotlari bilan o‘rtoqlashdi.
Halima al-Balushiy, O‘mon Sultonligi Madaniy mutolaa uyi («Bayt al-Qiroa as-Saqofiy») rahbari
O‘zbekiston bilan hamkorligimiz bugun boshlangani yo‘q. Avvalroq O‘zbekistonning Masqatdagi elchixonasida Mahmudxo‘ja Behbudiy haqidagi kitoblardan birining muhokamasini tashkil etgan edik. Bu juda mazmunli va samarali muloqot bo‘lgan. Tadbir O‘zbekistonning O‘mondagi elchisi janoblari mezbonligida o‘tkazilgan edi.
Shundan so‘ng ikki mamlakat elchixonalari — O‘zbekistonning Masqatdagi va O‘monning Toshkentdagi diplomatik vakolatxonalari bilan hamkorlik va kelishuv asosida Madaniy mutolaa uyi a’zolarining O‘zbekistonga tashrifini tashkil etishga qaror qildik.
Bu tashrif tashkilotimiz amalga oshirgan eng ajoyib safarlardan biri bo‘ldi. Unda biz O‘zbekistonning boy madaniyati bilan yaqindan tanishdik. Taassurotlarimiz nihoyatda hayratlanarli bo‘ldi. A’zolarimiz Toshkent, Samarqand va Buxoro shaharlarini juda yaxshi ko‘rib qolishdi. Biz uchta shaharda bo‘ldik va ularning har biri bizga avvalgisidan ham go‘zalroq tuyuldi.
Ayrim joylar O‘monning ba’zi shaharlariga juda o‘xshash ekani ham e’tiborimizni tortdi. Ayniqsa, Buxorodagi qadimiy tarixiy maskanlar, tor ko‘chalar, eski uylar, derazalar va an’anaviy me’moriy inshootlar bizga o‘zgacha taassurot bag‘ishladi.
Safar ishtirokchilari O‘zbekistonning ulkan madaniy boyliklarga, qadimiy Islom sivilizatsiyasi va yuksak tarixiy merosga ega mamlakat ekanini chuqur his etdilar. Bu jihatlar ikki mamlakat madaniyati o‘rtasidagi yaqinlik va mushtaraklikni yanada yaqqol namoyon etdi.
Hatto ayrim a’zolarimiz Toshkentdan uy sotib olish istagini ham bildirishdi. Ular O‘zbekistonga tez-tez borib turishni xohlashmoqda. O‘zbek taomlari ularga juda-juda yoqdi. O‘zbekiston bozorlari, uylari, saroylari, tarixiy yodgorliklari, shaharlari va tabiati — mamlakatga xos barcha jihatlar ularni maftun etdi.
Islom sivilizatsiyasi markaziga keladigan bo‘lsak, biz O‘zbekistonga tashrif buyurgan paytimizda Markaz hali ochilmagan edi. Ammo u haqida eshitgan edik va uni ko‘rishni juda istaganmiz. Bizga markaz keyinroq ochilishi haqida ma’lum qilishgan edi.
Mana, bugun esa Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi munosabati bilan ushbu masjidning muhtasham zalida turibmiz. Bizni taklif etishgani va ushbu go‘zal ko‘rgazmani tomosha qilish imkoniyati yaratilganidan juda xursandmiz.
Ochig‘ini aytsam, markaz nashrlari meni nihoyatda hayratlantirdi. Kitob muqovalarining ranglari, ularning bezaklari, kitoblar ichidagi go‘zal manzaralar va tarixiy obidalar tasviri menda katta taassurot qoldirdi.
Masqatdagi taqdimot O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ilmiy-ma’rifiy faoliyati va nashrlarini xorijiy jamoatchilikka tanishtirish bilan bir qatorda, O‘zbekiston va O‘mon o‘rtasida avvaldan shakllangan adabiy-madaniy aloqalarning davomiyligini ham namoyon etdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati