Sayt test holatida ishlamoqda!
19 Sentabr, 2026   |   8 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:48
Quyosh
06:07
Peshin
12:17
Asr
16:37
Shom
18:30
Xufton
19:45
Bismillah
19 Sentabr, 2026, 8 Rabi`us soni, 1448

Men  so‘rashdan  uyalaman

20.04.2026   14945   4 min.
Men  so‘rashdan  uyalaman

Ey Allohga va qiyomat kuniga ishonganlar, yuqorida aytilganlardan xulosa chiqarib o‘z holatlaringizni quyidagi so‘zlar asosida qiyoslab qo‘rishingiz mumkin. Alloh taolo aytadi:

“Holbuki, oxirat yaxshiroq va boqiyroqdir!” (A’laa surasi, 17-oyat ).

Hazrati Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Sadaqa bilan mol kamaymaydi” (Abu Kabsha roziyallohu anhudan rivoyat qilingan, Imom Termiziy, Imom Ahmad).

“O‘ziga nisbatan qilingan zulmni kechirgan inson, albatta, shu sababli ulug‘lik topadi” (Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan, Imom Muslim rivoyati).

“Sadaqa yetti yuz va undan ham ko‘proq marotabaga  ko‘payadi”  (“Riyozus-solihiyn” da xuddi ma’nodagi hadisi sharif bor “Sadaqa uchun yetti yuz mislicha qarshilik beriladi”, 2-jild, VI, 86, 95).

“Molini Alloh yo‘lida sarflaganning savobi 700 misligacha ortadi” (Imom Bayhaqiy).

“Bir bandaning rizqidan barcha insonu jin birlashib aqalli zarracha miqdorda kamaytirishga uringanlarida ham Allohning iznisiz bunga erisholmaydilar” (Abdulloh ibn Abbosdan Imom Termiziy rivoyat qilgan).

Bilki, dunyo sendan yuz o‘girganda nafsingni bundan rozi holda topsang va hamda dunyodagi senga tegishli bo‘lgan nasibani tortib olib, seni undan mahrum etgan  xusumatchini shunday qilgani uchun seva olsang, haqiqiy iymon sohibi  ekansan.

Hozir men senga shunday bir mezon-ulchovni o‘rgatamanki uni yordamida o‘zing bemalol dunyo uchun qilingan amal qanday bo‘ladi va oxirat uchun qilingan amal qanday bo‘ladi, yaxshi farqlay oladigan bo‘lasan.


Shuni bilginki, odamlar o‘rtasida kelishmovchilik, xusumat va bahsu munozara keltirib chiqaradigan har qanday holat, bu dunyo uchun bo‘lgan amallarning natijasi bo‘lib, Alloh undan qaytargandir. Haqiqatni olib qaraganda, oxirat uchun qilingan amallarda dunyoga  o‘rin yo‘q, da’voyu janjal ham chiqmaydi. Bunday ishlarga kunduzlari ro‘zador bo‘lib, tunlari ibodat qilish, tez-tez sadaqalar ulashish, quduq va ariqlar qazib odamlarni serob qilishga o‘xshagan amallar kiradi.

Odatda oxirat uchun bo‘lgan xayrli ishlarda hech kim bir-biri bilan musobaqalashmaydi, talashmaydi, xusumatlashmaydi. Bu amallar uning natijasida biror bir dunyoviy manfaat, mukofot yo obro‘ ko‘zlanadigan  mudarrislik, shayxlik, ruhoniylik yo boshqa lavozimu mansabdorlik amallariga aslo o‘xshamaydi. Ya’ni dunyo uchun bo‘lgan amallarda, odamlarning bir-birlari bilan raqobatlashishlari, talashib tortishishlari, albatta, beiloj  bir holatdir. 

Bir gal kimdir rohibning ibodatxona xizmatchisiga bunday deyayotganini eshitib qolibdi: “Sen qanchalar iymoni zaif va savobga beparvo odamsan! Sen bu ishlaring bilan, xuddi musulmonlarga o‘xshab, go‘yo bir dunyoviy  manfiat ko‘zlayotganga o‘xshaysan!”.

Jumladan shu narsa ham ma’lumki, hazrati Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytilgan xizmatni bajarib bo‘lganlaridan so‘ng ham kelishilgan haqni talab qilishdan uyalganlar. Bir gal Allohning Rasuli akram sollallohu alayhi vasallam kim bilandir sherikchilikda hazrati Xadicha onamiz raziyallohu anhoning qo‘ylarini boqib keldilar. U odam hazrati Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamdan: “Ey Muhammad sollallohu alayhi vasallam! Xadichadan kelishilgan haqqimizni so‘rang”, deb iltimos qilib qoldi. Shunda  Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Men  so‘rashdan  uyalaman”, deb javob berdilar (Imom Shaaroniy, “Al-Bahrul mavrud fil-Mavosiqil uhud” asari, 49-bet).

Darhaqiqat, olim kishilar uchun lozimki dunyo boyliklarining asirligidan, mansabu hukumat talashish dardidan, obro‘-e’tibor, shuhratu ulo‘g‘lik da’vosidan tamomila qo‘l tortsinlar. Faqat ana shundagina ular haqiyqiy oxirat olimlari, payg‘ambarlar merosxuri, siyohlari tarozuda Alloh yo‘lidagi shahidlar qonidanda qiymatliroq qalam sohiblariga aylanadilar.

Mana bu muborak so‘zda aytilgan ma’no: “Olimning uyqusi ham ibodatdir” shundagina ularga tegishli bo‘lib qoladi. Shundagina ular abadiy hayotning na qadar go‘zalligiyu  porloqligini va foniy dunyoning manfurligiyu qabihligini his etadilar. Shundagina oxirat hayotini abadiyat manzili sifatida qadrlaydilar va bu dunyo hayotini arzimas, o‘tkinchi narsa sifatida nazarga ilmaydilar.

“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Tarixni anglagan avlod — kelajakni bunyod etadi

17.09.2026   46879   4 min.
Tarixni anglagan avlod — kelajakni bunyod etadi

Ilmga qiziqish, avvalo, manbaga murojaat qilishdan boshlanadi. Tarixni chuqur anglash esa uni kitob, qo‘lyozma va ishonchli ilmiy manbalar orqali o‘rganishni talab etadi. Yangi o‘quv yilini yangi bilim va katta maqsadlar bilan boshlagan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining 1 bosqich talabalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdilar, xabar bermoqda iccu.uz.

Talabalar tashrifni, dastlab Markazning kutubxonasi bilan tanishishdan boshladi.

Bu yerda ular ilmiy izlanish uchun muhim bo‘lgan adabiyotlar, tarixiy manbalar va turli yo‘nalishlardagi ilmiy nashrlar bilan tanishdi. Kutubxona nafaqat kitoblar jamlangan maskan, balki tadqiqotchi uchun zarur bo‘lgan bilim va manbalarni bir joyga jamlovchi muhim ilmiy-ma’rifiy makon sifatida namoyon bo‘ldi.

Ayniqsa, islom tarixi, madaniyati, ilm-fani va ajdodlarimizning ilmiy merosini o‘rganayotgan yoshlar uchun bunday muhitning ahamiyati katta. Chunki auditoriyada o‘rganilgan bilimni mustahkamlash, mavzu bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot izlash va ilmiy izlanish olib borishda manba bilan ishlash ko‘nikmasi muhim o‘rin tutadi.

Mazkur tashrif yoshlar uchun navbatdagi ekskursiya emas, balki tarix, ilm-fan va milliy o‘zlik bilan bevosita yuzma-yuz kelish imkonini bergan muhim ma’rifiy uchrashuv bo‘ldi.

Institutning bo‘lajak islomshunoslari Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan Markazning boy ekspozitsiyalari orqali O‘zbekiston hududida qadimdan shakllangan sivilizatsiya jarayonlari, islom madaniyatining rivojlanishi, buyuk allomalarimizning ilmiy merosi hamda ajdodlarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan beqiyos hissasi bilan yaqindan tanishdilar.

Markazning Islomdan avvalgi davr, Birinchi va Ikkinchi Renessans, ilm-fan va ma’rifat taraqqiyotiga bag‘ishlangan ekspozitsiyalari talabalar e’tiborini tortdi.

Tarixiy manbalar, noyob qo‘lyozmalar, qadimiy ashyolar va zamonaviy muzey texnologiyalari uyg‘unligi orqali namoyish etilgan ma’lumotlar yoshlarning o‘tmish haqidagi tasavvurlarini yanada boyitdi.

Bu yerda ular Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Abu Mansur Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizning ilmiy va ma’naviy merosi bilan bog‘liq ma’lumotlarni ko‘zdan kechirdilar.

Ayniqsa, bir vaqtlar shu zaminlarda yaratilgan ilmiy kashfiyotlar bugungi zamonaviy fanlarning shakllanishida qanday ahamiyat kasb etgani talabalar uchun qiziqarli bo‘ldi.

Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil olayotgan yoshlar uchun bunday maskanning ahamiyati, tabiiyki, yanada katta. Chunki ular o‘zlari o‘rganayotgan diniy-ilmiy merosning tarixiy ildizlarini nafaqat kitoblardan, balki Markaz ekspozitsiyalarida bevosita ko‘rish imkoniga ega bo‘ldilar.

Talabalarning fikricha, Markazdagi eng muhim jihatlardan biri — tarixning oddiy sanalar va voqealar ketma-ketligi sifatida emas, balki ilm-fan, tafakkur va insoniyat taraqqiyoti bilan bog‘liq yaxlit jarayon sifatida namoyish etilganidir.

“Bu yerda ajdodlarimizning ilm-fanga qo‘shgan hissasini ko‘rib, ular bilan faxrlanish tuyg‘usi yanada kuchaydi. Ayniqsa, islom dini rivoji bilan birga ilm-ma’rifat ham yuksalib borganini ko‘rish biz uchun juda katta taassurot qoldirdi”, — deydi institutning 1-bosqich talabalaridan biri.

Yoshlar Markazning kutubxona faoliyati bilan ham tanishdilar. Bu yerda jamlangan ilmiy adabiyotlar, tarixiy manbalar va tadqiqotlar bo‘lajak mutaxassislarning kelgusidagi ta’lim va ilmiy izlanishlari uchun muhim manba bo‘lishi ta’kidlandi.

Tashrif davomida talabalar uchun Markazning faqat tarixiy merosni namoyish etuvchi maskan emas, balki ilmiy izlanish, ma’rifat va zamonaviy tafakkur uyg‘unlashgan muhim platforma ekanligi yanada yaqqol namoyon bo‘ldi.

Talabalar Markaz bilan tanishish jarayonida o‘zlari tahsil olayotgan soha — islomshunoslikning qanchalik katta ilmiy meros va tarixiy mas’uliyat bilan bog‘liqligini ham chuqurroq his etdilar.

Shu ma’noda, yangi o‘quv yilining dastlabki kunlarida tashkil etilgan mazkur tashrif talabalar uchun yangi bilimlar sari tashlangan muhim qadam bo‘ldi.

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazidagi ushbu ma’rifiy tashrif esa bo‘lajak islomshunoslar uchun yangi o‘quv yilini tarix saboqlari, ilmga qiziqish va katta maqsadlar bilan boshlashga xizmat qildi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari