Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Avgust, 2026   |   13 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:18
Quyosh
05:43
Peshin
12:25
Asr
17:09
Shom
19:10
Xufton
20:30
Bismillah
26 Avgust, 2026, 13 Rabi`ul avval, 1448

Rasululloh ﷺning zuhdlari

22.04.2026   16320   3 min.
Rasululloh ﷺning zuhdlari

Allohning Rasuli sollallohu alayhi vasallam dunyoning avvalidan oxirigacha yashab o‘tgan va yashab o‘tishlari kelajakda taqdir qilingan barcha zohid zotlarning hammalaridan ko‘ra zohidroqlari edilar. Hazrati Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamga Tihoma tog‘i kattaligicha oltin, kumush, zumrad u kishi bilan doimo hamroh yurishligi sharti bilan taklif etilganda ham qabul qilmadilar, aytdilarki:

“­Yo‘q, Allohim, men bir kun och, bir kun to‘q yurishni istayman” (Abu Umoma Bohiliy roziyallohu anhudan rivoyat qilingan, Bayhaqiy rivoyati).

Shuningdek, hazrati  Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Menga Uhud tog‘i kattaligicha oltin berilganda ham meni bu narsa quvontirolmaydi. Mabodo uch kun o‘tib bu boylikdan bir dirhamcha qolguday bo‘lsa, u  ham bo‘ynimdagi qarzimni o‘tashlik uchun qolgan bo‘lardi xolos” (Zayd ibn Vahbdan rivoyat qilingan, Buxoriy rivoyati)

Hazrati Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam o‘zlarida dunyo boyligidan nimadir saqlashni xush ko‘rmasdilar. Hatto Uhud tog‘ichalik oltinlari bo‘lgan taqdirda ham barchasini musulmonlarga tarqatib bergan bo‘lardilar. O‘zlarida esa qarzlarini to‘lashgagina kifoya qiladigan miqdorni saqlagan  bo‘lardilar xolos.

Shuningdek, hazrati Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam musulmonlar e’tiborini ishq haqiqatiga qaratar ekanlar, hech bir bandaning ko‘ngli to Alloh  Rasuli sollallohu alayhi vasallamning muhabbati bilan limmo-lim bo‘lmaguncha va bu sevgini boshqa hamma narsaga bo‘lgan muhabbatdan ustun qo‘ymagunicha iymonda kamolga yetisholmasligini uqtirardilar:

“Sizdan birortangiz men unga ota-onasidan, bolasidan va odamlarning hammasidan mahbubroq bo‘lmagunimcha, mo‘min bo‘la olmaydi” (Anas ibn Molikdan ikki shayx va Nasoiy rivoyat qilgan).

Shuningdek, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam musulmonlarga dunyoni muhabbati inson qadrini yerga urishligini, xo‘rlab ochko‘z qilib qo‘yishligini atroflicha tushuntirib o‘tganlar. Haqiqatda inson bolasining ko‘zi dunyo boyligiga hech qachon to‘ymaydi.

Jumladan Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Odam bolasi, ikki vodiy to‘la mol-dunyosi bo‘la turib, mol-dunyo to‘la uchinchi vodiyni orzu qiladi. Uchinchisini qo‘lga kiritgandan so‘ng to‘rtinchisini tilay boshlaydi. Odam bolasining ko‘zini tuproqdan o‘zga narsa to‘ldirolmaydi” (Ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilingan, Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).

Shuningdek, Allohning Rasuli sollallohu alayhi vasallam mo‘min kishi o‘zining iffatu hurmatini saqlashligini, dunyoga to‘qlik, behojatlik va baparvolik nazari bilan qarashligini yaxshi ko‘rar edilar. Allohning Rasuli sallallou alayhi vasallam yana aytdilarki:

“Chindan ham sadaqa,  odamlarning kiri va gunohlarining yuvindisidir” (Abdulmuttalib ibn Robi’adan rivoyat qilingan, Muslim rivoyati).

Hazrati Payg‘ambarimizning bu muborak so‘zlarida mo‘min kishi shaxsiyatini qanchalar oliyjanob, aziz, sharmu hayoli, o‘zgalar qo‘liga qaramaydigan bo‘lishi lozimligi  haqida  oydin ishoralar bor.

Shuningdek, Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam yana ta’lim berar edilarki, agar mo‘min kishining nazari – ko‘zi  to‘q bo‘lsa  Allohning muhabbatiga, odamlarning muhabbatiga bemalol, osonlikcha erisha oladi. Chunki odamlar o‘z qo‘llaridagi molu dunyodan umidvor bo‘lgan kimsani, hech qachon yoqtirmaydilar. Chunonchi, marhamat etdilar:

“Dunyodan yuz o‘girgin, Alloh sevadi. Odamlar qo‘lidagi narsadan umidvor bo‘lma, odamlar sevishadi” (Abul Abbos Sahl ibn Sa’idiydan rivoyat qilingan, Ibn Moja rivoyati).

“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   51399   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari