Turkiya safari: qator kelishuvlarga erishildi
O‘zbekiston delegatsiyasining Turkiya davlatiga amaliy safari doirasida bugun, 22 aprel kuni Turkiya islomiy tadqiqotlar markazi rahbariyati va mutasaddilari bilan uchrashuv bo‘lib o‘tdi.
Muloqotda bugungi kun uchun juda muhim bo‘lgan kitoblar nashri, ularning elektron variantlarini ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqatish hamda sun’iy aql tizimlaridan foydalanishda yoshlar o‘zlarini qiziqtirgan savollariga javobni asl manbalarga asoslangan ma’lumotlardan olishlarini ta’minlash borasida muzokaralar olib borildi.
Shu bilan bir qatorda, “Vaqf” xayriya jamoat fondi faoliyati bo‘yicha alohida muzokaralar o‘tkazilib, fondga doir kitoblar va ma’lumotlar bilan tanishildi.
Turkiyalik olimlar o‘z mamlakatlarida vaqf faoliyatini tashkil etishda qadimiy Buxoro va Samarqand maktablari tajribasidan foydalanishganini, bu borada maxsus tadqiqotlar o‘tkazib, kitob nashr etishganini mamnuniyat bilan e’tirof etishdi. Uchrashuv so‘ngida markaz tomonidan nashr etilgan “Sahihul Buxoriy” asarining ming yil oldingi nusxasi hamda Buxoro vaqf ishlariga doir tarixiy kitoblar o‘zbekistonlik mehmonlarga taqdim etildi.
Shuningdek, O‘zbekiston musulmonlari idorasi, Xalqaro islomshunoslik akademiyasi va Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti kutubxonalaridagi tarixiy manbalar va qo‘lyozmalar ustida birgalikda tadqiqotlar o‘tkazishga kelishib olindi.
Hamkorlikning navbatdagi bosqichi Islom tarixi, san’ati va madaniyatini tadqiq qilish markazi (IRCICA) bilan davom etdi. Uchrashuvda O‘zbekistondagi mavjud ilmiy-tadqiqot markazlari bilan aloqalarni mustahkamlash, olimlarning ijodiy merosini o‘zaro turk va o‘zbek tillariga tarjima qilish hamda ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirish masalalari muhokama qilindi. Turkiyadagi diniy tizim faoliyati va talabalar tajriba almashuvi bo‘yicha ham kelishuvlarga erishildi.
Kunning ikkinchi yarmida o‘zbekistonlik talaba yoshlar bilan uchrashuv tashkil etildi. Unda yurtimizda amalga oshirilayotgan islohotlar, milliy qadriyatlarga ehtirom, vatanparvarlik va yot oqimlardan saqlanish kabi dolzarb mavzular yoritildi.
Talabalar ko‘rsatilayotgan e’tibor uchun Davlatimiz rahbari va tashkilotchilarga o‘z minnatdorliklarini bildirishdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
