Ibrohim alayhissalom o‘g‘illari Ismoil alayhissalom bilan Alloh taoloning amriga muvofiq Baytullohni qurishdi. Alloh taolo Ibrohim alayhissalomga odamlarni hajga chaqirishga buyurdi. Natijada, bu yer nafslar oshiqadigan, qalblar esa u tomon shoshadigan muborak joyga aylandi.
Hijratning to‘qqizinchi sanasida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga yo‘lga qodir bo‘lgan odamlarga haj farzligi haqidagi oyat nozil bo‘ldi. Haj dindagi farzlardan bir farz, Islom ruknining bir rukni bo‘ldi. Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Yo‘lga qodir bo‘lgan kishi zimmasida Alloh uchun Baytni haj qilish (farzi) bordir” (Oli Imron surasi, 97-oyat).
Haj ibodati umrda bir marta ado etiladigan farz amaldir. Undan ortig‘i nafl hisoblanadi. Ehtiyoji va qaramog‘idagilarning nafaqasidan tashqari Baytullohga borib kelishga yetarli mablag‘i bor har bir aqli raso, balog‘atga yetgan, ozod, sog‘lom musulmonga haj amalini ado etish farzdir. Bunday sharoitlar mavjud bo‘lsa-da, uni kechiktirgan, gunohkor bo‘ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim hajni iroda qilsa, shoshilsin. Chunki kishi bemor bo‘lishi, ulovi yo‘qolib qolishi va uzri chiqib qolishi mumkin”, deganlar.
Allohga beadad hamdu sanolar bo‘lsinki, bu muborak ibodatni ado etish uchun yurtimiz hojilariga barcha sharoitlar muhayyo qilingan. Ular hech narsaga chalg‘imaydi, biror narsa haqida o‘ylamaydi ham, xavotirga ham tushmaydi, faqat ibodat qiladi, ibodatning lazzatini his qiladi.
Haj ibodati davomida gunoh qilmagan, fahsh so‘zlar aytmagan hoji, xuddi onadan yangi tug‘ilgandek gunohlaridan pok bo‘ladi. Buning uchun hajga boruvchilar quyidagilarga amal qilishlari zarur:
– eng avvalo, niyatni xolis qilish. Zero, har bir amal niyatga bog‘liq. Har bir banda niyatiga yarasha savobga ega bo‘ladi.
– hajning arkon va amallarini to‘liq o‘rganish;
– mablag‘ning halol bo‘lishi. Bu har bir musulmon uchun muhim ishlardan bo‘lib, barcha solih amallar, jumladan, haj ibodatining ham maqbul bo‘lish shartlaridan sanaladi. Zotan, Alloh taolo pokdir. Faqat pokiza amalnigina qabul qiladi;
– zimmadagi qarzlarni uzish. Zero, haqdor haqini kechmagunicha Alloh taolo kechmaydi;
– omonatlarni egalariga qaytarish;
– arazlashganlar bilan orani isloh qilish, ular bilan yarashish;
– qaytib kelgunicha ahli oilasi va qaramog‘idagilarga yetadigan nafaqa qoldirish;
– o‘tgan gunohlarga tavba qilish;
– Alloh taoloning roziligidan boshqa o‘y-xayollarni qalbdan chiqarish;
– safar davomida gunohdan, behuda ishlardan va buzuq so‘zlardan yiroq bo‘lish;
– hamsafar yo‘ldoshlar bilan go‘zal munosabatda bo‘lishi. Ular bilan tortishmaslik, e’tirozlariga sabab bo‘ladigan ishlarni qilmaslik, ularga ozor yetkazmaslik va ulardan yetgan aziyatlarga sabr qilish;
– talbiya aytish (Labbayka Allohumma labbayk, labbayka laa shariyka laka labbayk, innal hamda van-ni’mata laka val mulk laa shariyka laka) ni ko‘paytirish;
– Allohni doimo zikp qilish, ictig‘fop aytish, Qyp’oni kapimni tilovat qilish; tilni yolg‘on, g‘iybat kabi behyda so‘zlapdan tiyish;
– ibodatlarni bajarishda dangasalik, erinchoqlik qilmaslik, g‘ayratli, shijoatli bo‘lish, vaqtni g‘animat bilish;
– zamzam suvidan to‘yib-to‘yib ichish;
Alloh taolo barchamizga bu ulug‘ ibodatni to‘la-to‘kis ado etishni va uning fazilatlariga erishishni nasib aylasin.
Davron NURMUHAMMAD
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati