Ibrohim alayhissalom o‘g‘illari Ismoil alayhissalom bilan Alloh taoloning amriga muvofiq Baytullohni qurishdi. Alloh taolo Ibrohim alayhissalomga odamlarni hajga chaqirishga buyurdi. Natijada, bu yer nafslar oshiqadigan, qalblar esa u tomon shoshadigan muborak joyga aylandi.
Hijratning to‘qqizinchi sanasida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga yo‘lga qodir bo‘lgan odamlarga haj farzligi haqidagi oyat nozil bo‘ldi. Haj dindagi farzlardan bir farz, Islom ruknining bir rukni bo‘ldi. Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Yo‘lga qodir bo‘lgan kishi zimmasida Alloh uchun Baytni haj qilish (farzi) bordir” (Oli Imron surasi, 97-oyat).
Haj ibodati umrda bir marta ado etiladigan farz amaldir. Undan ortig‘i nafl hisoblanadi. Ehtiyoji va qaramog‘idagilarning nafaqasidan tashqari Baytullohga borib kelishga yetarli mablag‘i bor har bir aqli raso, balog‘atga yetgan, ozod, sog‘lom musulmonga haj amalini ado etish farzdir. Bunday sharoitlar mavjud bo‘lsa-da, uni kechiktirgan, gunohkor bo‘ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim hajni iroda qilsa, shoshilsin. Chunki kishi bemor bo‘lishi, ulovi yo‘qolib qolishi va uzri chiqib qolishi mumkin”, deganlar.
Allohga beadad hamdu sanolar bo‘lsinki, bu muborak ibodatni ado etish uchun yurtimiz hojilariga barcha sharoitlar muhayyo qilingan. Ular hech narsaga chalg‘imaydi, biror narsa haqida o‘ylamaydi ham, xavotirga ham tushmaydi, faqat ibodat qiladi, ibodatning lazzatini his qiladi.
Haj ibodati davomida gunoh qilmagan, fahsh so‘zlar aytmagan hoji, xuddi onadan yangi tug‘ilgandek gunohlaridan pok bo‘ladi. Buning uchun hajga boruvchilar quyidagilarga amal qilishlari zarur:
– eng avvalo, niyatni xolis qilish. Zero, har bir amal niyatga bog‘liq. Har bir banda niyatiga yarasha savobga ega bo‘ladi.
– hajning arkon va amallarini to‘liq o‘rganish;
– mablag‘ning halol bo‘lishi. Bu har bir musulmon uchun muhim ishlardan bo‘lib, barcha solih amallar, jumladan, haj ibodatining ham maqbul bo‘lish shartlaridan sanaladi. Zotan, Alloh taolo pokdir. Faqat pokiza amalnigina qabul qiladi;
– zimmadagi qarzlarni uzish. Zero, haqdor haqini kechmagunicha Alloh taolo kechmaydi;
– omonatlarni egalariga qaytarish;
– arazlashganlar bilan orani isloh qilish, ular bilan yarashish;
– qaytib kelgunicha ahli oilasi va qaramog‘idagilarga yetadigan nafaqa qoldirish;
– o‘tgan gunohlarga tavba qilish;
– Alloh taoloning roziligidan boshqa o‘y-xayollarni qalbdan chiqarish;
– safar davomida gunohdan, behuda ishlardan va buzuq so‘zlardan yiroq bo‘lish;
– hamsafar yo‘ldoshlar bilan go‘zal munosabatda bo‘lishi. Ular bilan tortishmaslik, e’tirozlariga sabab bo‘ladigan ishlarni qilmaslik, ularga ozor yetkazmaslik va ulardan yetgan aziyatlarga sabr qilish;
– talbiya aytish (Labbayka Allohumma labbayk, labbayka laa shariyka laka labbayk, innal hamda van-ni’mata laka val mulk laa shariyka laka) ni ko‘paytirish;
– Allohni doimo zikp qilish, ictig‘fop aytish, Qyp’oni kapimni tilovat qilish; tilni yolg‘on, g‘iybat kabi behyda so‘zlapdan tiyish;
– ibodatlarni bajarishda dangasalik, erinchoqlik qilmaslik, g‘ayratli, shijoatli bo‘lish, vaqtni g‘animat bilish;
– zamzam suvidan to‘yib-to‘yib ichish;
Alloh taolo barchamizga bu ulug‘ ibodatni to‘la-to‘kis ado etishni va uning fazilatlariga erishishni nasib aylasin.
Davron NURMUHAMMAD
Rossiyaning “Russia News” internet nashrida Toshkentda bo‘lib o‘tgan Islom sivilizatsiyasi forumi yakunlariga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqolada qayd etilishicha, “Tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat yo‘li” mavzusida bo‘lib o‘tgan Islom sivilizatsiyasining birinchi xalqaro forumi yakunlari bo‘yicha deklaratsiya qabul qilinib, unda islom sivilizatsiyasining insonparvarlik merosini qayta tiklash va keng targ‘ib etishga qaratilgan qator aniq tashabbuslar ilgari surilgan.
Nashrning ta’kidlashicha, mazkur Deklaratsiyaning asosini O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan 2017 yilda BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasi minbaridan ilgari surilgan islom sivilizatsiyasining insonparvarlik merosini tiklash va targ‘ib qilish
Ta’kidlanganidek, hujjat dunyoning 40 dan ortiq mamlakatidan kelgan vakillar tomonidan imzolangan. Uning asosiy g‘oyasi shundan iboratki, islom sivilizatsiyasi jahon ilm-fani, madaniyati va ta’lim taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shgan bo‘lsa-da, bu meros haligacha yetarlicha e’tirof etilmagan. Bu, ayniqsa, dunyoda islomofobiya, ksenofobiya hamda islom haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlar saqlanib qolayotgan bir sharoitda alohida ahamiyat kasb etadi.
Shuningdek, maqolada islom sivilizatsiyasi merosini asrab-avaylash va ommalashtirishga qaratilgan qator tashabbuslar haqida ham so‘z boradi. Jumladan, Islom sivilizatsiyasi butunjahon alyansini tashkil etish, raqamli platformalar va kutubxonalarni yaratish, xalqaro tadqiqot dasturlari, mukofotlar va jamg‘armalar ta’sis etish, ensiklopediya tayyorlash, shuningdek, olimlar, muzeylar va yoshlar o‘rtasida hamkorlik platformalarini shakllantirish taklif etilgan.
“Yangi deklaratsiya yakuniy hujjat sifatida emas, balki islom sivilizatsiyasining boy ma’naviy va intellektual merosini asrab-avaylash hamda uning umuminsoniy qadriyatlarini xalqaro miqyosda keng targ‘ib etishga qaratilgan uzoq muddatli amaliy hamkorlikning boshlang‘ich nuqtasi sifatida baholanmoqda”, - deya yakunlagan “Russia News”.
O‘zbekiston musulmonlar idorasi Matbuot xizmati