Savol: Tilla taqinchoqlardan zakot chiqarishni tushuntirib bersangiz. Ayrim tanishlarim taqinchoqlardagi sof tilladan chiqariladi deyishmoqda. Ular ChatGPT dan olgan javoblarida 585 probali tilla zanjirning hammasi ham tilla emas. Uning 58,5 % tilla, qolgani esa, boshqa metall bo‘ladi. Undagi sof tilla hisoblanib zakoti beriladi, deyilgan ekan. Bu javob qanchalik asosli?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Avvalo, shar’iy masalalar sun’iy intellektdan so‘ralmaydi, balki shu sohani yaxshi biluvchi ahli ilmdan so‘raladi. Bu haqda ijtimoiy tarmoqdagi sahifalarimizda batafsil javoblar qo‘yilgan. Tilladan yasalgan taqinchoqlardagi zakot berishning shar’iy qoidasi shuki, ulardagi tilla miqdorining oz yoki ko‘pligiga qaraladi. Agar taqinchoq tarkibining ko‘p qismi (50% dan ziyodi)ni tilla tashkil etsa, taqinchoq butunlay tilla deb e’tiborga olinadi va uning umumiy vaznidan zakot chiqariladi. Masalan, 585 probali, 85 gr tilla zanjiri bor musulmonga mazkur taqinchoqdan zakot berish farz bo‘ladi. Chunki taqinchoqdagi tilla miqdori boshqa metallarga qaraganda ko‘p (58,5%) bo‘lgani uchun to‘lig‘icha tillaga hukm qilinadi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Robbimiz zikri birla g‘amlaringni quv,
Dard olovin ustiga quygin undan suv.
Agar siz hayotni yuz foiz mukammal, hech qanday kamchiliksiz bo‘lishi kerak deb o‘ylasangiz xato qilasiz. Bunday mukammallik faqatgina jannatda bo‘ladi. Bu dunyodagi ishlar esa nisbiy bo‘lib, siz o‘ylagan barcha narsa ham ro‘yobga chiqavermaydi. Unda siz turli xil balo va ofatlar, musibat va imtihonlarga duch kelishingiz mumkin. Shunday vaqtlarda boriga shukr qiladigan, yo‘g‘iga sabr qila oladigan inson bo‘lishingiz kerak.
Umuman kasal bo‘lmay yashash, hech qanday qiyinchiliksiz boy bo‘lish, og‘irligi yo‘q saodat, salbiy jihatlari yo‘q er va kamchiliksiz do‘st izlab xayolingizda ideal olamni orzu qilmang. Barcha narsada kamchilik bo‘ladi. Buning o‘rniga siz salbiy jihatlar va xatolardan ko‘z yuming, ijobiy va go‘zal narsalarni ko‘ra oling. Doimo chiroyli gumon qiling, xatolarga uzr topishga intiling. Faqatgina Allohga suyaning, insonlarga suyanmang. Ular suyanishingiz va ishingizni topshirib qo‘yishingizga loyiq emas, chunki ular sizga yordam qila olishmaydi. Alloh taolo aytadi:
﴿إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا﴾
“Albatta, ular sendan Alloh tomonidan bo‘ladigan hech bir narsani arita olmaslar” (Josiya surasi, 19-oyat).
Shu’la: Hayotingiz zulmatli bo‘lishiga aslo rozi bo‘lmang. Nur mavjud, faqat siz uning porlashi uchun yoqish tugmasini bosishingiz kerak.