Tilla taqinchoqlarning zakoti qanday hisoblanadi?
Savol: Tilla taqinchoqlardan zakot chiqarishni tushuntirib bersangiz. Ayrim tanishlarim taqinchoqlardagi sof tilladan chiqariladi deyishmoqda. Ular ChatGPT dan olgan javoblarida 585 probali tilla zanjirning hammasi ham tilla emas. Uning 58,5 % tilla, qolgani esa, boshqa metall bo‘ladi. Undagi sof tilla hisoblanib zakoti beriladi, deyilgan ekan. Bu javob qanchalik asosli?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Avvalo, shar’iy masalalar sun’iy intellektdan so‘ralmaydi, balki shu sohani yaxshi biluvchi ahli ilmdan so‘raladi. Bu haqda ijtimoiy tarmoqdagi sahifalarimizda batafsil javoblar qo‘yilgan. Tilladan yasalgan taqinchoqlardagi zakot berishning shar’iy qoidasi shuki, ulardagi tilla miqdorining oz yoki ko‘pligiga qaraladi. Agar taqinchoq tarkibining ko‘p qismi (50% dan ziyodi)ni tilla tashkil etsa, taqinchoq butunlay tilla deb e’tiborga olinadi va uning umumiy vaznidan zakot chiqariladi. Masalan, 585 probali, 85 gr tilla zanjiri bor musulmonga mazkur taqinchoqdan zakot berish farz bo‘ladi. Chunki taqinchoqdagi tilla miqdori boshqa metallarga qaraganda ko‘p (58,5%) bo‘lgani uchun to‘lig‘icha tillaga hukm qilinadi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Banklar va mikromoliya tashkilotlari o‘z faoliyatini islomiy bank faoliyatiga o‘zgartirishi mumkin
Adliya vazirligi Mikromoliya tashkiloti va bank faoliyatini o‘zgartirish tartibi to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi (ro‘yxat raqami 3656-1, 01.08.2026 y.), xabar bermoqda huquqiyaxborot Telegram kanali.
Mazkur idoraviy hujjat "O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy etishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida" 2026 yil 27 martdagi O‘RQ–1126-son Qonunga muvofiq ayrim kredit tashkilotlari faoliyatini o‘zgartirishning quyidagi tartib-taomillarini belgilaydi:
- mikromoliya tashkilotini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya bankiga o‘zgartirish;
- faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya bankini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankka o‘zgartirish;
- faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankni faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya bankiga o‘zgartirish;
- faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya bankini mikromoliya tashkilotiga o‘zgartirish;
- bankni faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankka o‘zgartirish.
Shuningdek, o‘z faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankka o‘zgartirishga faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki haqli.
Mikromoliya bankini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish va bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) olish uchun nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun mikromoliya banki binolarida shaharsozlik normalari va qoidalarida belgilangan talablarga muvofiq qulay shart-sharoitlar yaratilganligi bo‘yicha Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasining xulosasi mavjud bo‘lishi kerak.
Tashabbus Fors ko‘rfazi mamlakatlaridan investitsiyalarni jalb qilishga qaratilgan bo‘lib, dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, ushbu chora-tadbirlarni amalga oshirish iqtisodiyotga depozitlar va to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar ko‘rinishida taxminan 1 milliard dollar jalb qilishi mumkin. Mutaxassislarning prognozlariga ko‘ra, 2035 yilga borib O‘zbekiston ushbu tizim ishga tushirilgandan beri dunyoda islom moliyasining eng tez o‘sishini namoyish etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
