Savol: Tilla taqinchoqlardan zakot chiqarishni tushuntirib bersangiz. Ayrim tanishlarim taqinchoqlardagi sof tilladan chiqariladi deyishmoqda. Ular ChatGPT dan olgan javoblarida 585 probali tilla zanjirning hammasi ham tilla emas. Uning 58,5 % tilla, qolgani esa, boshqa metall bo‘ladi. Undagi sof tilla hisoblanib zakoti beriladi, deyilgan ekan. Bu javob qanchalik asosli?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Avvalo, shar’iy masalalar sun’iy intellektdan so‘ralmaydi, balki shu sohani yaxshi biluvchi ahli ilmdan so‘raladi. Bu haqda ijtimoiy tarmoqdagi sahifalarimizda batafsil javoblar qo‘yilgan. Tilladan yasalgan taqinchoqlardagi zakot berishning shar’iy qoidasi shuki, ulardagi tilla miqdorining oz yoki ko‘pligiga qaraladi. Agar taqinchoq tarkibining ko‘p qismi (50% dan ziyodi)ni tilla tashkil etsa, taqinchoq butunlay tilla deb e’tiborga olinadi va uning umumiy vaznidan zakot chiqariladi. Masalan, 585 probali, 85 gr tilla zanjiri bor musulmonga mazkur taqinchoqdan zakot berish farz bo‘ladi. Chunki taqinchoqdagi tilla miqdori boshqa metallarga qaraganda ko‘p (58,5%) bo‘lgani uchun to‘lig‘icha tillaga hukm qilinadi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
26 avgust kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida “Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh, yangi kashfiyotlar” xalqaro mediaforumning “Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmun-mohiyati” mavzusidagi uchinchi yalpi sessiyasi bo‘lib o‘tdi, deb xabar qilmoqda “Dunyo” AA.
Sessiya doirasida Qur’oni karim merosi, qadimiy qo‘lyozmalar, islom xattotligi, hujjatli kino hamda tarixiy manbalarni o‘rganishda sun’iy intellektdan foydalanishga bag‘ishlangan xalqaro loyihalar taqdim etildi.
Xususan, “114 Qur’on: islom olami xattotligining 114 durdonasi”, “Katta Langar Qur’oni: haqiqat va afsonalar”, “Allohning 99 ismi: Uning go‘zal ismlari orqali Yaratganni anglash”, “Sun’iy intellekt – qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti” loyihalari hamda “Yagona tarixiy meros sahifalari” loyihasi doirasida yaratilgan “Masjid” hujjatli filmi namoyish etildi.
Xalqaro muhokamalarda Islom hamkorlik tashkiloti, shuningdek, Jazoir, O‘mon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning yetakchi ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etib, islomofobiya va mavjud stereotiplarni bartaraf etishda medianing o‘rni haqida fikr almashdi.
Sessiya yakunida turli mamlakatlar va xattotlik maktablarining an’analarini birlashtiruvchi noyob Qur’oni karim nusxasini yaratish bo‘yicha Xattotlar umumjahon tanlovi e’lon qilindi.
Eslatib o‘tamiz, mazkur xalqaro mediaforumning asosiy tadbirlari O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazida o‘tkazilib, unda qariyb 50 mamlakatdan media va ekspert hamjamiyatining 300 nafarga yaqin vakili — media kompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari ishtirok etmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati