Bismillahir Rohmanir Rohiym
Sidq va uning ulug‘ligi haqida mashoyix ko‘pgina qimmatli so‘zlar aytgan ekanlar, ulardan ba’zilarini keltirib o‘tamiz.
1. Shaqiqi Balxiy quddisa sirruhu shunday deydilar:
“Sodiq muridning holi xurmo ekib, meva o‘rniga tikan o‘sib qolmasaydi, deb xavotirda yurgan odamga o‘xshaydi. Yolg‘onchi muridning holi esa, tikanli buta ekib, xurmo berishini kutayotgan odamga o‘xshaydi”.
2. Abul Fath al-Mosuliy quddisa sirruhudan sidq haqida so‘raganlarida, qo‘llarini temirchining o‘chog‘iga suqib, undan lovullagan temir bo‘lagini oldilar, so‘ng kaftlariga qo‘ydilarda: “Sidq mana budir!” dedilar.
3. Shuningdek, aytilibdi: “Sodiq, o‘zini o‘limga hozirlagan kishidir, u mabodo biror bir siri ochilib qolguday bo‘lsa ham, hijolatda qolmasligiga ishonadi”. Chunonchi Alloh bu haqda marhamat etibdi:
“Agar (da’volaringizda) rostgo‘y bo‘lsangizlar o‘limni orzu qilinglar-chi?!” (Juma surasi, 6-oyat).
Agar banda o‘z o‘limiga tayyorgarligida xolis, samimiy bo‘lsa, ajalning qay vaqtda kelishi uni xavotirga solmaydi, chunki Alloh oldida uni xijolatga qoldiradigan hech bir narsa yo‘qligiga ishonadi.
4. Zunnuni Misriy quddisa sirruhu aytadilar:
“Sidq – Allohning qilichi, nimada sinab ko‘rilmasin, hammasini kesadi”.
5. Shuningdek, bir olim:
“Kim doimiy bajarilishga buyurilgan zimmasidagi farzini ado etmas ekan, bajarilishi ma’lum vaqtlarda belgilangan, farz ibodatlarini ham Alloh qabul qilmaydi”, deb aytganida, O‘sha olimdan:
“Doimiy farz” o‘zi nima, deb so‘rabdilar. U olim: “To‘g‘rilik”, deb javob beribdi.
6. Boshqa bir solih shunday degan ekan:
“Yolg‘onchining alomati, uni undan talab qilmasalarda hadeb bo‘lar-bo‘lmasga qasam ichaverishidir”.
7. Shuningdek, aytilibdi:
“Xushomadchi odam sidqni, rostlikni hidini ham totmaydi. U xoh o‘ziga xushomad qilsin, xoh o‘zgaga, buni aslo farqi yuq”.
Allohning Qur’oni karimdagi: “Ey iymon keltirganlar, Allohga taqvo qilinglar va sodiqlar ila birga bo‘linglar!” degan so‘zini (Tavba surasi, 119-oyat) quyidagicha sharhlagan ekanlar: “Ey Allohga imon keltirgan ahli kitoblar, bu dunyoda sodiq bo‘lgan musulmonlar bilan birga bo‘lingiz, yoxud imoningizni haq va to‘g‘ri bo‘lgan, Islom dini bilan isloh qilishga erishsangiz, ertaga jannatda ham haqiqiy, rostgo‘y, siddiqlar bilan birga bo‘lasiz”.
Ilohiyot olimlari shunday degan ekanlar:
“Sidq – to‘g‘rilik bu tariqatdagi hol maqomining eng oliy darajasidir. Bu degani shuki, insonning ichki olamidagi kayfiyati va tashqi ko‘rinishdagi kayfiyati xoh odamlar ichida bo‘lsin, xoh tanholik holida bo‘lsin, umuman bir-biridan farq qilmasligi lozim. Bu juda ham nodir va kamdan kam uchraydigan holdir”.
Sidq – to‘g‘rilik xuddi odamning so‘zida bo‘lgani kabi uning ruhiy va ma’naviy holida ham bo‘ladi. Sidqning mana shu ko‘rinishi uning eng mukammal shaklidir.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.
Shri-Lankaning “Solombo Times” nashrida “O‘zbekistonda Yangi uyg‘onish davri: kelajak texnologiyalari yordamida buyuk o‘tmishni qayta tiklash” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Shri-Lankalik taniqli jurnalist Fazan Navaz tomonidan yozilgan ushbu materialda so‘nggi o‘n yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Yangi O‘zbekistonni bunyod etish, “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirishga qaratilgan islohotlar va ularning samarali natijalari xususida so‘z yuritilgan.
Muallifning yozishicha, Markaziy Osiyo markazida sokin, ammo ulkan ahamiyatga ega inqilob yuz bermoqda. Bu kurash qurol-yarog‘ bilan emas, balki qo‘lyozmalar, muzeylar va mikrochiplar yordamida amalga oshirilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida O‘zbekiston Samarqand va Buxoro kabi shaharlar jahon ilm-fani, she’riyati va falsafasining yetakchi markazlari bo‘lgan O‘rta asrlardagi “Oltin asr” shon-shuhratini qayta tiklashga intilmoqda.
Bu jarayonning o‘ziga xos jihati shundaki, O‘zbekiston ming yildan ziyod tarixga ega madaniy merosni asrash, qayta tiklash va keng ommaga yetkazish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan faol foydalanmoqda.
Nashrda O‘zbekistonning boy madaniy va tarixiy merosi hamda uni saqlash bo‘yicha islohotlarga to‘xtalib o‘tilgan. Qayd etilganidek, bu zamin insoniyat tarixidagi eng buyuk allomalarga beshik bo‘lgan. Astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek Samarqandda yulduzlarni hayratlanarli darajada aniq kuzatish imkonini bergan rasadxona barpo etgan. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi olimlari esa Yevropada Renessans boshlanishidan ancha avval matematika va tibbiyot sohalarida yuksak yutuqlarga erishgan edi.
O‘zbekiston yetakchisi bu tarixiy merosni tez-tez tilga olib, Mirzo Ulug‘bekni nafaqat buyuk olim, balki ilm-fanni eng yuksak qadriyat deb bilgan davlat arbobi sifatida ta’riflaydi. Davlat rahbari bugungi yangilanish jarayonini “Uchinchi Renessans” deb atab, uni O‘zbekistonning ilmu ma’rifat va madaniyat markazi sifatidagi mavqeini qayta tiklashga qaratilgan umummilliy loyiha sifatida baholaydi. Tarixchilar ta’biri bilan aytganda – bu atama mintaqada avval mavjud bo‘lgan ikki buyuk yuksalish davridan keyingi navbatdagi uyg‘onish bosqichini anglatadi.
Muallifning fikricha, O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini amalga oshirish shunchaki gap emas, balki davlat siyosatiga aylangan.
“Bu ulkan maqsadning eng yorqin ramzi joriy yil Toshkentda qad rostlagan Islom sivilizatsiyasi markazidir. 2026 yil mart oyida 40 mamlakatdan tashrif buyurgan 1500 dan ortiq mutaxassis ishtirokida qurib bitkazilgan mazkur markaz o‘z bag‘rida islom olamining eng noyob yodgorliklaridan biri – VII asrga mansub Usmon Mus'hafini saqlaydi. Shuningdek, bu yerda ilmiy laboratoriyalar, restavratsiya ustaxonalari va arxivlar faoliyat yuritadi. Markaz allaqachon dunyodagi eng chiroyli yangi muzeylardan biri sifatida e’tirof etilgan”, – deya qayd etgan jurnalist.
Materialda ta’kidlanishicha, O‘zbekiston yondashuvining boshqalardan ajratib turadigan muhim jihati – bu sun’iy intellektdan iqtisodiy taraqqiyot vositasi sifatidagina emas, balki madaniy merosni muhofaza qilish vositasi sifatida ham foydalayotganidadir.
Sun’iy intellekt turizm sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu tashabbus 2026 yilda mamlakatga 12 million sayyohni jalb qilish rejasining bir qismi hisoblanadi.
Fazan Navaz o‘z maqolasini “Uchinchi Renessans” o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga to‘liq erishadimi-yo‘qmi, buni vaqt ko‘rsatadi. Biroq bugunning o‘zidayoq O‘zbekiston qanday yo‘ldan odimlab borayotgani aniq ko‘rinib turibdi”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati