Bismillahir Rohmanir Rohiym
Rivoyat qilinishicha, Bani Isroildan bir kishi shunday debdi: "Yo Robbim! Senga shunday ibodat qilishni istaymanki, odamlar ichida payg‘ambarlardan boshqa hech kim bunday ibodat qilmagan bo‘lsin".
Shunda Alloh taolo unga dengiz o‘rtasidagi orollardan biriga chiqishni buyurdi. Bu bechora obid kishi orolga chiqib, u yerda na xotin, na farzand, na oila va na qabilasiz, yolg‘iz o‘zi besh yuz yil davomida Allohga ibodat qildi. Alloh u uchun bir anor daraxtini undirib qo‘ydi; qachon taom yeyishni istasa, bir anor uzib yerdi. U namoz o‘qir, Allohga ibodat qilar, Uni zikr etib, tasbeh aytar va Yaratganning maxluqotlari haqida tafakkur qilar edi.
Besh yuz yillik ibodatdan so‘ng, Alloh uning jonini oldi. Uning biror gunohi yo‘q edi: birovning molini yemagan, g‘iybat qilmagan, sudxo‘rlik qilmagan va yolg‘on guvohlik bermagan edi. Joni qabz qilingach, Alloh taolo marhamat qildi:
— “Ey bandam! Jannatga amaling bilan kirishni istaysanmi yoki Mening rahmatim bilanmi?”.
Banda besh yuz yillik ibodati uni Jannatga olib kirishga yetarli deb o‘ylab, shunday dedi:
— “Yo Robbim, amalim bilan kirishni istayman”.
Alloh yana so‘radi:
— “Jannatga amaling bilanmi yoki rahmatim bilanmi?” — “Amalim bilan, yo Robbim”, deb javob berdi banda.
Shunda Alloh taolo dedi:
— “Biz senga bergan ne’matlarimiz va sen qilgan ibodatlaringni o‘zaro hisob-kitob qilamiz”. Farishtalar tarozi bilan kelib, uni so‘roq-savol qila boshladilar. Uning amallar sahifasini ochib, Allohning ne’matlari bilan ibodatlarini solishtirdilar. Ko‘rdilarki, uning besh yuz yillik ibodati Alloh bergan faqatgina “ko‘z ne’mati”ga (ko‘rish qobiliyatiga) ham teng kelmadi. Hali yurak, eshitish, hayot, nafas olish, aql va hidoyat kabi son-sanoqsiz ne’matlarning hisobi bor edi.
Alloh taolo buyurdi:
— “Uni do‘zaxga olib boringlar!”. Shunda banda nido qildi:
— “Yo Robbim! Meni O‘z rahmating bilan Jannatga kiritishingni so‘rayman!”.
Xulosa: Biz qanchalik ko‘p amal qilmaylik, namoz o‘qib, ro‘za tutib, Allohni zikr qilmaylik, baribir haddan tashqari kamchilikka yo‘l qo‘yuvchimiz. Bizning yagona umidimiz — Alloh taoloning gunoh va xatolarimizni kechirib, bizni O‘z rahmatiga olishidadir.
Homidjon qori ISHMATBЕKOV
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati