Tarbiyadagi beparvolik — kelajakka xiyonat emasmi?
Bugungi kunda globallashuv, mafkuraviy xurujlar va tashqi tahdidlar haqida ko‘p va mo‘l targ‘ibot olib borilmoqda. Lekin kattaroq dushman uyimizda — befarqlik va ma’naviy qashshoqlik qiyofasida in qurib olayotganini sezmay qolayotanimizni tan olishimiz lozim bo‘ladi.
Bugun bir yosh yigitning yot g‘oyalar girdobiga tushishi yoki jinoyat ko‘chasiga kirib qolishi — shunchaki adashish emas, bu unga ota-onasi tomonidan berilgan "ma’naviy tarsaki"dir.
Bolaning qalbi oppoq varoq unga siz va ustozlari turli chizgilar chizasiz, bu varoqni siz ezgulik bilan to‘ldirmadingizmi, demak, uni albatta yovuzlik egallaydi. Bunda tabiat ham, hayot ham bo‘shliqni suymaydi!
Afsuski, ba’zilarimiz xonadonimizda o‘zimiz farzandlarimiz uchun kitob javonini to‘ldirishdan ko‘ra, mehmonxonamizdagi xrustallar soni va sifatini orttirishni yoqtiramiz.
Nima uchun farzandimizning ma’rifatiga emas, balki qo‘shnining oldidagi "obro‘yimiz" uchun yillab pul yig‘amiz?
Nima uchun isrofgarchilikka to‘la dabdabali to‘ylarni "orzu-havas" deb ataymiz-u, farzand ta’limi uchun sarflangan mablag‘ni "xarajat" deb bilamiz?
Shuni unutmaylikki, to‘ydagi dasturxonning hashami bir kunda unutiladi, ammo bolaning ongidagi ilmsizlik zahri bir umrga muhrlanadi.
"Kaltakning ikki uchi bor" deyishadi. Bugun farzandiga vaqt ajratmagan ota-ona, ertaga uning qilmishlari uchun nafaqat mol-dunyosi, balki butun boshli g‘ururi va sog‘lig‘i bilan tovon to‘laydi. Choyxonadagi gurunglar va to‘yxonadagi maqtanishlar bilan cheklangan dunyoqarash bizni faqat orqaga, jaholat botqog‘iga tortadi.
Ha, farzandning tarbiyasiga tikilmagan sarmoya — ertaga uning xatolarini yopish uchun sovuriladigan ming chandon ko‘p mablag‘ demakdir.
"Biladiganlar bilan bilmaydiganlar teng bo‘lurmi?!" Bu xitob bugun har bir ota-onaning qulog‘i ostida bong urishi shart! Zero, biz bugun farzandimizga kitob bermasak, ertaga ular o‘zimizdami o‘zga davlatdami eng kam haq olinadigan ishlarda ishlashga majbur bo‘lishadi. Farzand tarbiyasiga beparvolik — nafaqat oilaga, balki millat va kelajakka qilingan eng og‘ir xiyonatdir!
Adhamjon Abdurahmonov,
Pop tuman “Kichik Xo‘jaobod” jome masjidi imom noibi tayyorladi
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi
Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.
Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.
Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.
Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.
Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.
Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.
Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.
Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
