Islom ayollarni zulmdan qanday ozod qildi?
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Shayx Sobuniy rahimahulloh (vaf. 1442 hijriy) bunday yozadi:
“Nurli Islom shariatining fazilatlaridan biri shundaki, u ayollarga nisbatan zulmga chek qo‘ydi. Johiliyat davrida ayollar qul sifatida xorlangan, mulk kabi sotilgan, qiymatga ega bo‘lmagan hamda ularga hech qanday hurmat ko‘rsatilmagan! Ular bir merosxo‘rdan boshqasiga mulk kabi o‘tgan. Agar erkak vafot etsa, uning qarindoshlari uning mol-mulki va boyligini meros qilib olganidek, xotinini ham meros qilib olishgan.
Islom bu zulmga barham berdi. Ayollarning qadr-qimmati tiklandi, ularning insoniyligi tan olindi va ularga huquqlar berildi, adolat tiklandi. Bir so‘z bilan aytganda, ularga barcha moddiy va ma’naviy haqlarni taqdim etdi”.
Ibn Abbos roziyallohu anhu dedilar: “Johiliyat davridagi odamlar haqida gapiradigan bo‘lsak, bir kishi vafot etganida, uning qarindoshlari, ya’ni merosxo‘rlari uning xotini ustida ko‘proq haqqa ega edilar. Agar ulardan birortasi xohlasa, unga uylanardi, xohlasa, uni turmushga berardi, xohlasa, unga turmushga bermasdir. Ularning ayol ustida o‘z oilasidan ko‘ra ko‘proq haqlari bor edi. Shuning uchun oyat nozil bo‘ldi:
“Ey, iymon keltirganlar! Sizlarga ayollarni zulm-la merosga olish halol emas. Ochiq fohisha ish qilmasalar, bergan narsalaringizning ba’zisini olish uchun ularni zo‘rlik-la ushlab turmang va ular ila yaxshilikda yashang. Agar ularni yoqtirmasangiz, shoyadki, Alloh siz yoqtirmagan narsada ko‘pgina yaxshiliklarni qilsa” (Niso surasi, 19-oyat).
Imom Tabariy rahimahullohdan (vaf. 310 hijriy/923 milodiy) rivoyat qilinadi: “Erkak qarindoshining xotinini meros qilib oladi va vafot etguncha yoki mahrini unga qaytarib berguncha turmushga chiqishiga to‘sqinlik qiladi”.
Shunday qilib, ayol bir erkakdan boshqasiga meros bo‘lib o‘tadi. Agar u go‘zal bo‘lsa, u unga uylanadi, xunuk bo‘lsa, uni vafotigacha meros qilib oladi. Islom ayollardan zulm va tajovuz yukini olib tashlash, ularning qulligi va qulligining oldini olish va ularni erkaklar ega bo‘ladigan qadr-qimmat va insoniylik darajasiga ko‘tardi. Bu haqda Qur’oni karimda bunday deyiladi: “Va yaxshilik ila ularning burchlari muqobilida haqlari ham bordir” (Baqara surasi, 228-oyat).
Foydalanilgan manbalar:
1. “Az-Zavaj al-islamiy al-mubakkar”.
2. “Fath al-Boriy”. J. 8. – B. 245, 247.
Davron NURMUHAMMAD
Xorazmda diniy ta’lim muassasalariga kirish imtihonlari boshlandi
Bugun, 7 avgust kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalariga 2026-2027 o‘quv yili uchun 4-hudud — Xorazm viloyati bo‘yicha kirish test sinovlariga start berildi.
Imtihonlar Urganch tumanidagi Bilim va malakalarni baholash agentligining Xorazm viloyati bo‘limi binosida yuqori saviyada tashkil etilmoqda. Ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur hudud bo‘yicha test sinovlarida jami 289 nafar abituriyent ishtirok etishi belgilangan.
Mazkur jarayonlarning ochiq, adolatli va tasdiqlangan nizomlar asosida o‘tishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston musulmonlari idorasi rahbariyati, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita mas’ullari, diniy ta’lim muassasalari rahbarlari, soha mutaxassislari hamda mustaqil kuzatuvchilar jalb etilgan.
Manzil: Urganch tumani, Yuqoriovul QFY, Yuqorido‘rmon MFY. Murojaat uchun telefon: +99 899 775 93 45
Qabul jarayonlari bo‘yicha rasmiy kanal: t.me/qabulmuslimuz
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
