Islom ayollarni zulmdan qanday ozod qildi?
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Shayx Sobuniy rahimahulloh (vaf. 1442 hijriy) bunday yozadi:
“Nurli Islom shariatining fazilatlaridan biri shundaki, u ayollarga nisbatan zulmga chek qo‘ydi. Johiliyat davrida ayollar qul sifatida xorlangan, mulk kabi sotilgan, qiymatga ega bo‘lmagan hamda ularga hech qanday hurmat ko‘rsatilmagan! Ular bir merosxo‘rdan boshqasiga mulk kabi o‘tgan. Agar erkak vafot etsa, uning qarindoshlari uning mol-mulki va boyligini meros qilib olganidek, xotinini ham meros qilib olishgan.
Islom bu zulmga barham berdi. Ayollarning qadr-qimmati tiklandi, ularning insoniyligi tan olindi va ularga huquqlar berildi, adolat tiklandi. Bir so‘z bilan aytganda, ularga barcha moddiy va ma’naviy haqlarni taqdim etdi”.
Ibn Abbos roziyallohu anhu dedilar: “Johiliyat davridagi odamlar haqida gapiradigan bo‘lsak, bir kishi vafot etganida, uning qarindoshlari, ya’ni merosxo‘rlari uning xotini ustida ko‘proq haqqa ega edilar. Agar ulardan birortasi xohlasa, unga uylanardi, xohlasa, uni turmushga berardi, xohlasa, unga turmushga bermasdir. Ularning ayol ustida o‘z oilasidan ko‘ra ko‘proq haqlari bor edi. Shuning uchun oyat nozil bo‘ldi:
“Ey, iymon keltirganlar! Sizlarga ayollarni zulm-la merosga olish halol emas. Ochiq fohisha ish qilmasalar, bergan narsalaringizning ba’zisini olish uchun ularni zo‘rlik-la ushlab turmang va ular ila yaxshilikda yashang. Agar ularni yoqtirmasangiz, shoyadki, Alloh siz yoqtirmagan narsada ko‘pgina yaxshiliklarni qilsa” (Niso surasi, 19-oyat).
Imom Tabariy rahimahullohdan (vaf. 310 hijriy/923 milodiy) rivoyat qilinadi: “Erkak qarindoshining xotinini meros qilib oladi va vafot etguncha yoki mahrini unga qaytarib berguncha turmushga chiqishiga to‘sqinlik qiladi”.
Shunday qilib, ayol bir erkakdan boshqasiga meros bo‘lib o‘tadi. Agar u go‘zal bo‘lsa, u unga uylanadi, xunuk bo‘lsa, uni vafotigacha meros qilib oladi. Islom ayollardan zulm va tajovuz yukini olib tashlash, ularning qulligi va qulligining oldini olish va ularni erkaklar ega bo‘ladigan qadr-qimmat va insoniylik darajasiga ko‘tardi. Bu haqda Qur’oni karimda bunday deyiladi: “Va yaxshilik ila ularning burchlari muqobilida haqlari ham bordir” (Baqara surasi, 228-oyat).
Foydalanilgan manbalar:
1. “Az-Zavaj al-islamiy al-mubakkar”.
2. “Fath al-Boriy”. J. 8. – B. 245, 247.
Davron NURMUHAMMAD
Muvaffaqiyatli haj mavsumi: yuksak ehtirom, sifatli xizmatlar va shinam sharoitlar
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari bilan haj mavsumi, xizmatlar, sharoitlar, ibodatlar va o‘zaro aloqalar to‘g‘risida bo‘lib o‘tgan suhbat Saudiya Arabistonida chop etiladigan mashhur “Ukkoz” gazetasida e’lon qilindi.
Mazkur intervyuda joriy yilgi haj mavsumi yuqori darajada tashkil etilgani, yuksak saviyali xizmatlar ko‘rsatilgani, namunali tartib-intizom va insonparvarlik tamoyillari asosida o‘tgani alohida ta’kidlangan. Shuningdek, ikki mamlakat o‘rtasidagi hamkorlik yangi bosqichga ko‘tarilib, jadal taraqqiy etayotgani e’tirof etilgan.
“Haj – 2026” mavsumining muvaffaqiyatli o‘tishida o‘zbekistonlik ziyoratchilar uchun barcha chora-tadbirlarni amalga oshirishga rahnamolik qilgan Davlatimiz Rahbariga minnatdorlik bildirilgan. O‘z navbatida Saudiya Arabistoni rahbariyatiga tashakkur aytilgan.
Ayniqsa, shu yilda ilk bor joriy etilgan 100 nafar yurtdoshimiz “Prezident hojisi” sifatida Saudiya Arabistoni mas’ullari tomonidan yuksak ehtirom bilan kutib olingani va ko‘rsatilgan oliy darajadagi e’tiborga alohida urg‘u qaratilgan.
Mino va Arafotdagi zamonaviy chodirlar, shinam sharoitlar, sovutish tizimlari hamda raqamli xizmatlar ziyoratchilar ibodatlarini xotirjam ado etishlariga omil bo‘lgani qayd etilgan. Shuningdek, yurtimizda ziyoratchilarga ko‘rsatilgan xizmatlar, xususan 9 ta xalqaro aeroport orqali aviaqatnovlar yo‘lga qo‘yilgani, muborak manzillardagi oziq-ovqat, tibbiy va transport xizmatlarining yuqori darajada bo‘lgani ikki davlat idoralari o‘rtasidagi hamkorlik samaralari ekani bayon qilingan.
Ma’lumot o‘rnida: “Ukkoz” gazetasi 1960 yilda tashkil etilgan bo‘lib, Saudiya Arabistonida chop etiladigan eng yirik va nufuzli kundalik nashrlardan biri. Gazeta nomi qadimgi arab dunyosida adabiyot, madaniyat va savdo markazi hisoblangan tarixiy “Ukkoz bozori” sharafiga nomlangan. Bugungi kunda nashr bosma va raqamli formatda chiqib, qirollik hamda Islom dunyosidagi siyosiy, ijtimoiy va diniy jarayonlarni keng yoritadi.
