Madina mintaqasidagi Al-Mahd ma’muriy tuman (muhofaza)da olib borilgan yirik arxeologik tadqiqotlar davomida ilk Islom davriga oid, ikkinchi xalifa Hazrati Umar ibn Xattob roziyallohu anhu nomi bitilgan qoyatosh topildi.
Bu haqda Saudiya Arabistoni Madaniy meros komissiyasi ma’lum qildi.
Toshga quyidagi duo so‘zlari o‘yib yozilgan:
الله ولي عمر بن الخطاب في الدنيا والآخرة لا إله إلا الله
“Alloh Umar ibn al-Xattobning bu dunyo va oxiratdagi do‘stidir (himoyachisi). Allohdan o‘zga iloh yo‘qdir”.
Matn qadimiy hijoziy xatida yozilgan.
Olimlarning ta’kidlashicha, bu yozuv xalifaning ushbu hududga shaxsan tashrif buyurganini anglatmaydi. Ammo u islomning ilk o‘n yilliklarida diniy ramzlar va rahbarlar nomlari savdo hamda ziyorat yo‘llari orqali qanchalik tez tarqalganini isbotlovchi muhim dalildir.
Davron NURMUHAMMAD
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Yolg‘iz namoz o‘qiyotgan odam masalan, xufton namozini jahriy qilib o‘qiyotgan bo‘lsa va esidan chiqib maxfiy o‘qib yuborsa, uning hukmi nima bo‘ladi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Bu kishining namozi to‘liq ado etilgan hisoblanadi. Chunki yolg‘iz o‘qiyotgan namozxon jahriy namozlarni xohlasa jahriy yoki maxfiy o‘qishi mumkin. Ammo jahriy o‘qishi jamoat bilan ado etishga o‘xshaganligi uchun afzal hisoblanadi. Maxfiy namozlarda esa u ham maxfiy o‘qiydi. Chunki Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam kunduz vaqtida o‘qiladigan namozlarda ovoz chiqarilmaydi, deganlar.
Yolg‘iz holatda namozni maxfiy o‘qiyotgan namozxon esida yo‘q jahriyga o‘tib ketib qolsa yoki jahriy o‘qiyotib maxfiyga o‘tib ketib qolsa, bu holatda sajdai sahv vojib bo‘lmaydi. Lekin qasddan qilsa, xatokor hisoblanadi.
Jahriy namozlarda qiroatni jahriy va maxfiy namozlarda maxfiy qilishning vojibligi jamoatga, ya’ni imomga tegishli masala hisoblanadi. Shuning uchun imom bu ishlarni unutib tark etsa, sajdai sahv qiladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi