Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Kitoblarda Fir’avnning ko‘milmagani, odamlarga ibrat bo‘lishi uchun yer yuzida qoldirilgani aytiladi. Agar u qabrga ko‘milmagan bo‘lsa, uning qabrdagi so‘roq-savoli va azoblanishi qanday bo‘ladi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Inson vafot etganidan keyin uning bu dunyo bilan aloqasi uzilib, “Barzax olami” deb ataladigan boshqa bir olamga ko‘chadi. Uni oddiy qilib qabr hayoti deb ataladi. Qabr deganda faqat yerdan qazilgan chuqurlik nazarda tutilmaydi, balki inson vafot etganidan keyin uning jasadi qayerda bo‘lsa, o‘sha joy uning qabri hisoblanadi. Shu bois, odatda barzax olamidagi azob “qabr azobi” deb hisoblanadi.
Mayyit dafn qilinmagani uchun yer yuzida qoldirilgan bo‘lsa ham uni dunyo olamida emas, balki barzax olamida deyiladi. Alloh taolo O‘zining cheksiz hikmati bilan barzax olamidagi haqiqatlarni odamlardan yashirib qo‘ygan. Shu sababli mayyitning boshidan o‘tayotgan yaxshi yoki yomon holatlarni bu dunyodagilar ko‘ra olmaydi.
Fir’avnning jasadi yoki uning tana a’zolari qayerda va qaysi holatda bo‘lmasin, unga qilgan jinoyatlari va amallariga yarasha barzax azobi beriladi.
Mashhur yurtdoshlarimizdan So‘fi Ollohyor hazratlarining “Sabotul ojizin” kitobida mazkur masala quyidagicha tushuntirilgan:
“Agar chandi ki go‘rsiz o‘lsa inson, So‘rolur, albatta, beshakku nuqson.
Agar daryoda o‘lsun yo osilsun, Azob etsa, bani odam na bilsun.
Daranda odam o‘g‘lin qilsa xo‘rok, gumon yo‘qdur, so‘rar qornida, ey pok.
Agar banda muazzab bo‘lsa anda, qolur tuymay bu ishni ul daranda.
Nechuk qilsa erur Qodiru Nosir, Bu yerda bandasining aqli qosir”.
Demak, inson vafot etgandan keyin u uchun barzax olami boshlanadi va qay holatda bo‘lishidan qat’iy nazar uning so‘roq-savoli hamda azob yoki rohati muqarrar sodir bo‘ladi. Musulmon inson mana shunday e’tiqodda bo‘lishi zarurdir. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev O‘zbekistonning so‘nggi yillardagi taraqqiyoti va Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida mamlakatda amalga oshirilgan o‘zgarishlarga yuqori baho berdi.
U Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston rahbarligiga kelgan davrdagi vaziyat bilan bugungi holat o‘rtasida katta farq borligini ta’kidladi.
"Shavkat Miromonovich O‘zbekistonga rahbarlik qilishni boshlaganida vaziyat butunlay boshqacha edi. Buni O‘zbekiston fuqarolari ham, biz ham juda yaxshi bilamiz. Shu sababli u mamlakatni rivojlanish yo‘liga qo‘yish hamda davlatning iqtisodiy jihatlarini noldan shakllantirish uchun katta kuch bilan ishlashiga to‘g‘ri keldi", — dedi Ilhom Aliyev.
Ozarbayjon rahbari sanoat va qishloq xo‘jaligini rivojlantirish, xorijiy investitsiyalarni jalb qilish borasidagi ishlarga ham to‘xtaldi.
"Bugun biz butunlay boshqacha O‘zbekistonni ko‘rib turibmiz — jahon hamjamiyatining juda hurmatga sazovor a’zosiga aylangan O‘zbekistonni. Sanoatni rivojlantirish, qishloq xo‘jaligi, energetika, transport infratuzilmasi bilan bog‘liq masalalar juda tezkor va samarali hal etilmoqda", — dedi u.
Ilhom Aliyevning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekistonda amalga oshirilgan ishlar va islohotlar ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlik loyihalari uchun ham muhim zamin yaratgan.
"Shavkat Mirziyoyev va uning jamoasi tomonidan O‘zbekiston uchun qilingan ishlar va bu islohotlar bo‘lmaganida, birorta ham hamkorlik loyihasini amalga oshirishning imkoni bo‘lmasdi", — dedi Ozarbayjon Prezidenti.
Shuningdek, u Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston rahbarligiga kelguniga qadar ikki mamlakat o‘rtasida birorta ham qo‘shma loyiha bo‘lmaganini ta’kidladi.
Ayni paytda tomonlar o‘zaro tovar aylanmasini 1 milliard dollarga yetkazishni maqsad qilgan. Ilhom Aliyev bu ko‘rsatkichni uzoq muddatli orzu emas, balki yaqin ikki yilda amalga oshadigan natija sifatida baholadi.
"Bugun biz 1 milliardlik tovar aylanmasi haqida gaplashyapmiz. Bu qandaydir uzoq muddatli orzu emas, yaqin ikki yilda amalga oshadigan ishdir", — dedi u.
Ozarbayjon rahbari ikki tomon iqtisodiyoti ehtiyoj sezayotgan sohalardagi investitsiya loyihalari va o‘zaro sarmoyalar ham muhokama qilinganini qayd etib, bunday hamkorlik ikki davlatning parallel ravishda rivojlanishi natijasida yuzaga kelganini qayd etdi.