O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan O‘zbekiston musulmonlari idorasi Buxoro viloyati vakilligi hamda Buxoro viloyati hokimligi hamkorligida “Qur’on tinchlikka buyuradi” shiori ostida imom-xatib va imom noiblari o‘rtasida “Zakovat” intellektual bellashuvi tashkil etildi.
Tadbirda Buxoro viloyati hokimi o‘rinbosari A. Qalandarov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi Buxoro viloyati vakili o‘rinbosari O. Avezov, Mir Arab oliy va o‘rta maxsus madrasasi ustozlari, mutasaddi tashkilotlar vakillari hamda ishtirokchilar qatnashdi.
Ochilish marosimida so‘zga chiqqanlar intellektual bellashuvlar diniy soha xodimlarining bilim va salohiyatini oshirish, o‘zaro hamjihatlik va hamkorlikni mustahkamlashda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladilar.
Bellashuvda viloyatning 13 ta hududidan saralangan ishtirokchilardan tashkil topgan “Abu Hafs Kabir”, “Muhaddislar”, “Faqihlar”, “Buxoriylar avlodi”, “Naqshbandiylar” va “Yangi O‘zbekiston” jamoalari o‘zaro bellashdi.
Musobaqa “Qur’on ilmlari”, “Tajvidga oid blis savollari” hamda “Topqirlik va chaqqonlik” shartlari asosida o‘tkazilib, ishtirokchilar diniy-ma’rifiy, tarixiy va umumiy bilimlarga oid savollarga javob berdilar.
Qizg‘in va murosasiz kechgan bahslar yakuniga ko‘ra:
1-o‘rin — “Yangi O‘zbekiston” jamoasi;
2-o‘rin — “Abu Hafs Kabir” jamoasi;
3-o‘rin — “Buxoriylar avlodi” jamoasi.
G‘olib jamoaga “Qur’on tinchlikka buyuradi” intellektual bellashuvi kubogi tantanali ravishda topshirildi. Shuningdek, barcha faol ishtirokchilar esdalik sovg‘alari bilan taqdirlandi.
Ta’kidlanganidek, mazkur bellashuv diniy soha vakillari o‘rtasida bilim va tajriba almashish, kitobxonlik madaniyatini yuksaltirish, intellektual salohiyatni oshirish hamda jamiyatda tinchlik, hamjihatlik va ma’rifat g‘oyalarini keng targ‘ib etishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Buxoro viloyati vakilligi
Matbuot xizmati
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati