Sayt test holatida ishlamoqda!
17 Iyun, 2026   |   2 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:04
Quyosh
04:49
Peshin
12:29
Asr
17:39
Shom
20:02
Xufton
21:39
Bismillah
17 Iyun, 2026, 2 Muharram, 1448

Ismoil Somoniy maqbarasining 3D nusxasi ishlab chiqiladi

26.10.2022   4004   2 min.
Ismoil Somoniy maqbarasining 3D nusxasi ishlab chiqiladi

Buxoroning eski shahar qismida 864-868 yillarda qurilgan va Somoniylar davri (IH-H asr) me'morchiligining nodir namunalaridan biri bo'lgan Ismoil Somoniy maqbarasining 3D nusxasi yaratiladi.

Ta'kidlanishicha, Ismoil Somoniy maqbarasining “Digital Twin”, 3D-texnologiyalari va geografik ma'lumotlar yordamida birga-bir raqamli nusxasini (egizagini) yaratish va “Google maps” tizimiga biriktirish ishlari Koreya Respublikasi axborot texnologiyalarini rivojlantirish milliy agentligining umumiy qiymati 150 ming AQSh dollari bo'lgan grand loyihasi asosida amalga oshiriladi.

"Sharqning me'moriy durdonasi" nomi bilan mashhur maqbaraning intereri uch pog'onali, to'rtlik – to'rt qavat devor, sakkizlik – devordan tomga o'tish qismi va tom ko'rinishidagi gumbazdan iborat bo'lib, bir xonali kvadrat shaklida qurilgan. Maqbaraning dizayni jimjima g'ishtin bezaklari chiviqli to'siq yoki qamish, bo'yra to'qimasini eslatadi. Usti gumbaz bilan qoplangan. 

To'rtta burchagi ustunsimon shaklda ishlangan va gumbazi atrofiga 4 ta qubba o'rnatilgan. Biroq qurilishida oddiygina pishgan g'isht, tosh va yog'ochdan foydalanilgan maqbaraning kechalari o'zidan nur taratib turishi butun dunyoni hayratga solgan va qiziqishiga sabab bo'lgan.

Maqbaraning «egizagi»ni yaratish maqsadida Buxoroga Janubiy Koreyaning “New Layer Co., Ltd”, “EGIS Co., Ltd”, “J-TOD Co.,Ltd”kompaniyalari va «LH» korporatsiyasi vakillari Lee Kwang Se, Kang Seokchan, Park Choondong, Dongho Lee, Lim Seong Ha, Kim Jeungsoo, Jung Inhelardan iborat delegatsiya vakillari kelishdi hamda loyihaning maqsad va mazmuni bilan mutaxassislarni yaqindan tanishtirishdi. 

O'z o'rnida viloyat mas'ullari tomonidan maqbaraning raqamli nusxasi yaratiladigan ob'ektlarda tungi yoritish tizimini ham yo'lga qo'yish takliflari bildirildi.

Hozirgi kunda atrofi bog'ga aylantirilgan inshoot so'nggi yillarda shaharsozlik, madaniy meros, arxeologiya sohalarida keng qo'llanilayotgan “Digital Twin”, “D-Twin” (raqamli egizak) texnologiyasi yordamida maqbaraning «egizagi» modellashtiriladi hamda u 3D-platformasida o'z ko'rinishini yanada jozibali namoyon eta boshlaydi.

Mutaxassislarning aytishicha, mazkur loyiha amalga oshirilgandan so'ng, erishilgan tajriba asosida Hiva, Samarqand va Shahrisabz shaharlarining tarixiy qismlari, Qoraqalpog'iston Respublikasi va Horazm viloyatidagi qal'alar, arxeologik topilmalarning ham 3D nusxalari yaratila boshlanadi.

Fayzullo Yahyoev, O'zA

Dunyo yangiliklari
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Yolg‘iz namoz o‘quvchi qiroatni jahriy yoki maxfiy qilishi mumkinmi?

16.06.2026   1790   1 min.
Yolg‘iz namoz o‘quvchi qiroatni jahriy yoki maxfiy qilishi mumkinmi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Savol: Yolg‘iz namoz o‘qiyotgan odam masalan, xufton namozini jahriy qilib o‘qiyotgan bo‘lsa va esidan chiqib maxfiy o‘qib yuborsa, uning hukmi nima bo‘ladi?


Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Bu kishining namozi to‘liq ado etilgan hisoblanadi. Chunki yolg‘iz o‘qiyotgan namozxon jahriy namozlarni xohlasa jahriy yoki maxfiy o‘qishi mumkin. Ammo jahriy o‘qishi jamoat bilan ado etishga o‘xshaganligi uchun afzal hisoblanadi. Maxfiy namozlarda esa u ham maxfiy o‘qiydi. Chunki Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam kunduz vaqtida o‘qiladigan namozlarda ovoz chiqarilmaydi, deganlar.

Yolg‘iz holatda namozni maxfiy o‘qiyotgan namozxon esida yo‘q jahriyga o‘tib ketib qolsa yoki jahriy o‘qiyotib maxfiyga o‘tib ketib qolsa, bu holatda sajdai sahv vojib bo‘lmaydi. Lekin qasddan qilsa, xatokor hisoblanadi.

Jahriy namozlarda qiroatni jahriy va maxfiy namozlarda maxfiy qilishning vojibligi jamoatga, ya’ni imomga tegishli masala hisoblanadi. Shuning uchun imom bu ishlarni unutib tark etsa, sajdai sahv qiladi. Vallohu a’lam.

 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi

 

Maqolalar