Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Avgust, 2026   |   15 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:21
Quyosh
05:45
Peshin
12:24
Asr
17:06
Shom
19:07
Xufton
20:26
Bismillah
28 Avgust, 2026, 15 Rabi`ul avval, 1448

Ismoil Somoniy maqbarasining 3D nusxasi ishlab chiqiladi

26.10.2022   4537   2 min.
Ismoil Somoniy maqbarasining 3D nusxasi ishlab chiqiladi

Buxoroning eski shahar qismida 864-868 yillarda qurilgan va Somoniylar davri (IH-H asr) me'morchiligining nodir namunalaridan biri bo'lgan Ismoil Somoniy maqbarasining 3D nusxasi yaratiladi.

Ta'kidlanishicha, Ismoil Somoniy maqbarasining “Digital Twin”, 3D-texnologiyalari va geografik ma'lumotlar yordamida birga-bir raqamli nusxasini (egizagini) yaratish va “Google maps” tizimiga biriktirish ishlari Koreya Respublikasi axborot texnologiyalarini rivojlantirish milliy agentligining umumiy qiymati 150 ming AQSh dollari bo'lgan grand loyihasi asosida amalga oshiriladi.

"Sharqning me'moriy durdonasi" nomi bilan mashhur maqbaraning intereri uch pog'onali, to'rtlik – to'rt qavat devor, sakkizlik – devordan tomga o'tish qismi va tom ko'rinishidagi gumbazdan iborat bo'lib, bir xonali kvadrat shaklida qurilgan. Maqbaraning dizayni jimjima g'ishtin bezaklari chiviqli to'siq yoki qamish, bo'yra to'qimasini eslatadi. Usti gumbaz bilan qoplangan. 

To'rtta burchagi ustunsimon shaklda ishlangan va gumbazi atrofiga 4 ta qubba o'rnatilgan. Biroq qurilishida oddiygina pishgan g'isht, tosh va yog'ochdan foydalanilgan maqbaraning kechalari o'zidan nur taratib turishi butun dunyoni hayratga solgan va qiziqishiga sabab bo'lgan.

Maqbaraning «egizagi»ni yaratish maqsadida Buxoroga Janubiy Koreyaning “New Layer Co., Ltd”, “EGIS Co., Ltd”, “J-TOD Co.,Ltd”kompaniyalari va «LH» korporatsiyasi vakillari Lee Kwang Se, Kang Seokchan, Park Choondong, Dongho Lee, Lim Seong Ha, Kim Jeungsoo, Jung Inhelardan iborat delegatsiya vakillari kelishdi hamda loyihaning maqsad va mazmuni bilan mutaxassislarni yaqindan tanishtirishdi. 

O'z o'rnida viloyat mas'ullari tomonidan maqbaraning raqamli nusxasi yaratiladigan ob'ektlarda tungi yoritish tizimini ham yo'lga qo'yish takliflari bildirildi.

Hozirgi kunda atrofi bog'ga aylantirilgan inshoot so'nggi yillarda shaharsozlik, madaniy meros, arxeologiya sohalarida keng qo'llanilayotgan “Digital Twin”, “D-Twin” (raqamli egizak) texnologiyasi yordamida maqbaraning «egizagi» modellashtiriladi hamda u 3D-platformasida o'z ko'rinishini yanada jozibali namoyon eta boshlaydi.

Mutaxassislarning aytishicha, mazkur loyiha amalga oshirilgandan so'ng, erishilgan tajriba asosida Hiva, Samarqand va Shahrisabz shaharlarining tarixiy qismlari, Qoraqalpog'iston Respublikasi va Horazm viloyatidagi qal'alar, arxeologik topilmalarning ham 3D nusxalari yaratila boshlanadi.

Fayzullo Yahyoev, O'zA

Dunyo yangiliklari
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

19.08.2026   38350   2 min.
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.

Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.

Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.

1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.

1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.

Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.

2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari