Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlarda Rossiya va Ukraina kabi urush kechayotgan erlarda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimizga turli va'dalar bilan urushga targ'ib qilish holatlari kuzatilmoqda. Ayrim terrorchi tashkilot vakillari esa paytdan foydalanib, “jihod” da'vosi ostida turli xunrezliklarga chaqiriq bilan chiqmoqda.
Aslida musulmon kishini o'z vatanini himoya qilishdan boshqa xar qanday harbiy harakatlarda ishtirok etishi shar'an joiz bo'lmaydi. Bu haqda mazhabimizning buyuk olimlaridan biri Imom Muhammad "As-Siyarul-kabir" kitobida aytadilar: “Musulmonlar g'ayridinlar bilan birlashib, boshqa g'ayridin jamoaga qarshi urushishi joiz emas”, deganlar.
Ushbu urushga “jihod” nomini berish jaholatdan boshqa narsa emas. Chunki Islom shariatida jihod uchun belgilab qo'yilgan o'ziga xos shart va talablar mavjud. Agar shartlar topilmasa, u hech qanday jihod hisoblanmaydi. Balki u Islomda harom qilingan urush bo'ladi. Bunda ishtirok etganlar Allohning shariatiga qarshi chiqqan shayton askarlari qatorida bo'ladi. Unda o'ldirganlar qotil, o'lganlar esa gunoh uzra jon bergan bog'iylar bo'ladi.
Biz bugungi kunda kurashlar, ziddiyatlar, dunyoni qayta taqsimlashga qaratilgan o'yinlar avj olgan bir vaziyatda yashamoqdamiz. Hozir zulm va istibdod, terror va buzg'unchiliklar, axloqsizlik va ma'naviy inqirozlar har qachongidan xatarli tus olmoqda. Shuning uchun bugungi kunning musulmon kishisi harqachongidan ko'ra ogoh va xushyor bo'lishi darkor. Hususan, insoniyat taraqqiyotiga tahdid solayotgan turli bo'xronlar va notinchliklar paytida turli fitnalarga aralashmasligi lozim. Bu kabi fitnalarga aralashish shar'an harom hisoblanadi. Qolaversa, amaldagi qonunchiligimizda ham xorijiy mamlakatlarning harbiy tuzilmalari, nokonuniy diniy tashkilotlar va terrorchi guruhlar tarkibiga a'zo bo'lish ta'qiqlangan.
Hadisi sharifda shunday marhamat qilinadi: Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shunday deganlar: “Yaqinda fitnalar bo'ladi. U paytda o'tirgan turgandan yaxshidir, u paytda turgan yurgandan yaxshidir, u paytda yurgan yugurgandan yaxshidir. Kim fitnaga kirishsa halokat yoqasiga keladi, kim fitna payti panohgoh yoki saqlanadigan joy topsa u bilan saqlansin!” (Imom Buxoriy rivoyati).
Hulosa qilib aytganda Islom dini ikki jamoa o'rtasida urush boshlansa, ulardan biriga qo'shilib, uni alangalatishga emas, balki tinchlikka erishishga chaqiradi. Shundan kelib chiqib, biz vatandoshlarimizni turli aldamchi targ'ibotlarga uchmaslikka, fitnalardan yiroq bo'lishga da'vat etamiz.
O'zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
Islom dunyosi ta’lim, fan va madaniyat masalalari bo‘yicha tashkiloti (ICESCO) “Imom Buxoriyning “Al-Jome’ al-Musnad as-Sahih” asari: Ummat kitobi. Isnod va tasdiq sivilizatsiyasining ilmiy timsoli” nomli fundamental ilmiy nashrni taqdim etdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Mazkur kitobni tayyorlashda dunyoning 16 mamlakati yetakchi olim va tadqiqotchilari ishtirok etdi.
Nashr 2026 yil 9–10 iyul kunlari Samarqand shahrida o‘tkazilgan “Imom Buxoriyning “Al-Jome’ as-Sahih” asari – Ummat kitobi” mavzusidagi xalqaro ilmiy konferensiya materiallari asosida tayyorlandi. Anjuman O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda ICESCO hamkorligida tashkil etilgan edi.
Hajmi qariyb 800 sahifadan iborat mazkur kitob buyuk muhaddis Imom Buxoriyning boy ilmiy merosiga bag‘ishlangan eng yirik zamonaviy tadqiqotlardan biri hisoblanadi. Unda hadisshunoslik, islom ilmlari tarixi hamda hadislar ishonchliligini aniqlash metodologiyasiga oid dolzarb ilmiy maqolalar jamlangan.
Nashrda Imom Buxoriy yashab ijod qilgan tarixiy va ilmiy muhit, uning hadislarni saralash va tasniflashdagi betakror uslubi, shuningdek, “Sahihi Buxoriy” asariga bag‘ishlangan zamonaviy ilmiy tadqiqotlar, bahs-munozaralar va tahlillar o‘rin olgan.
Mazkur fundamental nashrning e’lon qilinishi islomshunoslik sohasidagi xalqaro ilmiy hamkorlikni yanada rivojlantirishga xizmat qilib, O‘zbekistonning Imom Buxoriy ilmiy merosini o‘rganish va targ‘ib etish bo‘yicha jahon miqyosidagi nufuzli markazlardan biri sifatidagi o‘rni tobora mustahkamlanayotganini yana bir bor tasdiqlaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati