Ayolini Onasidan ustun qo'ygan farzand
(bo'lgan voqea)
Bu voqeani zargarlik do'konlaridan birida ishlaydigan tanishim hikoya qilib bergan edi. Hayit bayrami kuni chiroyli kiyingan bir yigit do'konimga xotini bilan kirib keldi. Ularning ortidan go'dak bolani qo'lida ko'tarib olgan keksa onaxon ko'rindi. U do'kon ostonasidan ichkariga bir – ikki qadam kirgach, undan uyog'iga o'tmasdan poygakda turib qoldi. Bilsam, bu onaxon mazkur yigitning onasi, qo'lidagi bola esa uning nabirasi ekan.
Haligi odamning ayoli tilla va javohir buyumlar terib qo'yilgan oynali peshtaxtalar ichiga go'yoki sho'ng'ib ketib, ulardan boshini ko'tarolmay qoldi. Ko'ziga yaxshi ko'ringan hamma narsani qo'liga olib, bo'yniga, qo'llariga taqib ko'rar, eriga ham “qalay” degandek ko'rsatardi. Shu tariqa, u narxiga parvo ham qilmasdan ancha narsani xarib qilib qo'ydi.
Tanlaydiganini tanlab bo'lgach, eriga imo qilgan edi, u: “necha pul bo'ldi?” deya oldimga yugurib keldi. Hisobni ko'rib, qo'rqib ketadi deb o'ylagan edim.
– Jami yigirma besh million biryuz etmish ming, so'm bo'ldi...
– “bir yuz etmish ming”i qayerdan keldi, aka? – dedi u peshonasi tirishib... – hisobni to'g'ri qiling...
– Ha-a-a, haligi,.. onangiz bir yuz etmish ming so'mlik kichkina uzuk olgandilar...
Shu payt ko'z o'ngimda g'alati hodisa yuz berdi. Boyagi odam qani o'sha uzuk deya, xarid qilingan bir talay tilla buyumlar ichidan mazkur uzukni olib, oldimga tashladi va “kampirlarga nima bor ekan, tilla taqib(!)”, dedi. Bu gapdan titrab ketdim.
Onasi uning so'zlarini eshitib qoldi va ko'zlari yoshlanib, do'kondan chiqib ketdi. Do'konning oynavand devoridan uni kuzata boshladim. U o'g'lining mashinasiga borib, ma'yus holda o'tirdi. Bo'g'zimga bir narsa qadalgandek bo'ldi. Unga rahmim keldi. Qarshimda go'yoki, o'z onam behurmat qilingandek edi.
Shu payt boyagi boyvachchaning honim afandisi qo'llarini paxsa qilib, erini koyiy ketdi.
– Nima qilardiz-a shunaqa qilib?.. Uff, shu etmi turuvdi. Shu qiganizga endi, o'g'lizga qaramay qo'ysalar nima bo'ladi, a?!.. Kim ko'tarib yuradi, endi bolani?.. Man ko'tarmiman - u axir!!!
Subhanalloh... Anavi keksa ayol qaynonamidi o'zi, yoki xizmatkor?.. Hayratdan yoqamni ushlay dedim.
Oxiri, sabrim chidamasdan haligi odamga tanbeh berishga majbur bo'ldim. Juda ham xunuk ish qildiz - da, birodar, – dedim. Shuncha pul sarflaganda, bittagina arzon uzuk nima edi,.. shuning uchun bunchalik pastkashlikka borish kerakmidi? Endi, borib, oyingizni ko'nglini oling, – deya nasihat qildim.
Yigit mashinada o'tirgan onasining oldiga borib:
– Hohlasangiz o'sha uzukni ola qoling, oyi – i!.. dedi. Onasi esa:
– Yo'q!.. hech narsa kerakmas, – dedi. Shunchaki, hamma kabi men ham bayram sababli xursand bo'lishni xohlagandim...
Bu manzaradan ko'zlarimdan oldin qalbim yig'lardi. Nuroniy, mushtipar onaizorning chil-chil singan diliga malham topishga ojiz edim.
Bu voqeani eshitib, mening ham ko'zlarim yoshlandi. Nahotki, odamlar o'z ota-onalariga nisbatan bu qadar bemehr bo'lib ketishgan bo'lsa!.. Ota-onani xor qilish shunchalik bo'ladimi? Murg'ak go'daklik chog'imizdan boshlab to ulag'ayib, o'zimizni eplaydigan bo'lgunimizga qadar emay edirib, kiymay kiydirgan, bizning rohatimiz uchun necha uyqularini harom qilgan, butun umrini, sog'ligini bizlarga baxshida qilgan ota-onalarimizga tashakkurimiz, munosabatimiz shumi? Yaxshilikning javobi nahot shunday bo'lsa?.. Ota-onasini boshidagi toj, birisini oy, birisini quyosh deb bilgan oliyjanob xalqimizning asl qadriyatlari qaylarda qolyapti?..
Nahotki, kelinlarimiz ham bittagina qaynonalarini Alloh uchun, yoki bunday tushuncha ularga begona bo'lsa, hech bo'lmaganda o'z erlarining hurmati uchun ko'nglini olishni, hurmatlarini joyiga qo'yishni o'zlariga ep ko'rolmaydilar?!.. Agar er o'z ota-onasiga beparvo bo'lsa, uni to'g'ri yo'lga solish ayol kishidan vojib emasmi?!..
Qaytar dunyo, deydilar. Erta birisi kun ular ham o'g'il uylantirib, qaynona bo'lganlarida, o'zlariga nisbatan shunday muomala qilinsa, chiday olarmikanlar?!.. Oxiratdachi, oxiratda ota-onasiga bemehr va beparvo farzandning oqibati ne bo'larkin?!...
Ota-onaga yaxshilik qilish farz, ularni ranjitish, dillarini og'ritish esa gunohi kabiradir. Ota-onani yig'latish, gunohga buyurmagan holatda itoat qilmaslik, dillarini og'ritish, keksayganlarida yaxshilik qilmay, yordam bermay tashlab qo'yish, ularga qarashdan qochib qariyalar uyiga olib borib qo'yish, do'stni otadan, xotinni esa onadan ustun qo'yish ham ota-onaga oq bo'lish jumlasidan hisoblanadi. Alloh taolo barchamizni ota-onasiga yaxshilik qiluvchi solih bandalaridan qilsin! Hech kimni keksayib qolganda mehrga zor qilmasin!
Odilxon qori Yunusxon o'g'li
Ikki ulug‘ ne’mat
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV