Amerikaning Global jalb qilish instituti (Institute for Global Engagement, IGE) veb-saytida “IGE O'zbekistonda e'tiqod erkinligini himoya qilish va rivojlantirish maqsadida tarixiy “Deklaratsiyalar muloqoti” xalqaro forumini o'tkazdi” sarlavhali maqola chop etildi, deb xabar bermoqda O'zA.
Maqolada Global hamkorlik instituti va O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqaviy tadqiqotlar instituti hamkorligida “Deklaratsiyalar muloqoti” xalqaro forumi Toshkent, Samarqand va Buxoroda shaharlarida bo'lib o'tgani aytilgan.
Material mualliflari ushbu xalqaro tadbir diniy erkinlik va bag'rikenglik sohasidagi so'nggi yirik deklaratsiyalarni umumlashtirgan tarixiy “Buxoro deklaratsiyasi” qabul qilinganiga alohida to'xtalgan. Mazkur hujjat ko'p konfessiyali muloqotni rivojlantirish bo'yicha amaliy faoliyatni kengaytirishga xizmat qiladi, fuqarolarni diniy bag'rikenglik va inson huquqini mustahkamlash uchun o'zaro hamkorlik ko'nikmasini shakkllantirishga chaqiradi, deyiladi sahifada.
Shuningdek maqolada ushbu nufuzli anjuman doirasida “Din va qonun ustuvorligi”, “Madaniyatlararo diniy savodxonlik” va “Konfessiyalararo munosabat o'rnatish” mavzularida o'quv dasturi tashkil etilgani haqida ma'lumot berilgan.
“Deklaratsiyalar muloqoti” mahalliy va xorijiy ommaviy axborot vositalarida keng yoritilgani, delegatsiyalar a'zolari, jumladan, IGE prezidenti Kris Saypl, Markaziy Osiyo bo'yicha katta ilmiy xodimi Ueyd K'yusak, boshqaruv kengashi a'zosi Nadin Maenza O'zbekiston OAV vakillariga interv'yu bergani qo'shimcha qilingan.
Hususan, materialda global operatsiyalar bo'yicha vitse-prezident Jeyms Chenning so'zlaridan iqtibos keltirib, “so'nggi yillarda dunyo mamlakatlarida diniy erkinlik keskin bo'g'ilgan bo'lsa-da, O'zbekiston bu borada sezilarli ijobiy natijaga erishgani, “Buxoro deklaratsiyasi” ayni yunalishdagi ishlarning davomiyligi belgisi” ekani, e'tirof etilgan.
Ma'lumot uchun: “Institute for Global Engagement” 2000 yil AQShning diniy erkinlik bo'yicha birinchi maxsus elchisi Robert Saypl va uning rafiqasi Enn Saypl (tashkilotning faxriy prezidenti Kris Sayplning ota-onasi) tomonidan tashkil etilgan. Tashkilotning maqsadi Davlat departamenti va boshqa diniy tashkilotlar ko'magida turli dasturlarni amalga oshirish orqali dunyoda diniy erkinlikni targ'ib qilish, shuningdek, sohaga oid muammolarni hal qilish uchun xorijiy hukumatlar bilan muloqot olib borishdan iborat. IGE dunyo jamoatchiligi oldida barcha dinlar o'zaro tinch-totuv yashashi uchun sharoit yaratishga intiladigan xristian tashkiloti sifatida namoyon bo'ladi.
2018 yil sentabr' oyida imzolangan uch tomonlama memorandum doirasida O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti hamda Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish markazi bilan hamkorlikda diniy erkinlik bo'yicha norasmiy ishchi guruh tuzilgan. 2019 yil noyabr' oyida 40 dan ziyod ekspertlar, din arboblarining O'zbekistonga safari tashkil qilindi. Tashrif doirasida AQShning turli shtatlaridan kelgan imomlar, ravvinlar va pastorlar ishtirokida seminar o'tkazildi.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV