Makkada hajga bag'ishlangan katta simpozium boshlandi
Saudiya Arabistoni Haj va Umra vaziri Tavfiq ar-Rabia yakshanba kuni Makkada Buyuk hajning 46-simpoziumini ochdi.
"Pandemiyadan keyingi haj: marosimlar va g'amxo'rlik" nomli tadbirda Qirollikdan va musulmon olamidan ma'ruzachilar, olimlar, huquqshunoslar va ulamolar ishtirok etmoqdalar. Bu yilgi Buyuk haj simpoziumi ikki kun davomida sessiyalar, munozaralar va ma'ruzalarni o'z ichiga oladi.
"Hajdan tinchlikka" tadbirining ochilishida ar-Rabia COVID-19 pandemiyasi "2020 yil boshida dunyoni larzaga solganini aytdi". Uning qo'shimcha qilishicha, musulmon dunyosida pandemiya masjidlar, haj, umra, shuningdek, ta'lim va kundalik hayotga olib kelgan tanaffuslarni hech kim oldindan ko'ra olmagan.
Islam.ru xabariga ko'ra, ar-Rabia Saudiya rahbariyatining pandemiya sharoitida hajni davom ettirish to'g'risidagi qarorini yuqori baholadi.
U: "Biz 2020 yilda haj marosimlarini o'tkazmaslikni tavsiya qildik. Biroq, Qirol Salmon ushbu marosimni to'xtatmaslikka va ziyoratchilar sonini 1000 kishigacha cheklashga qaror qildi. Haj ziyorati esa ziyoratchining xavfsizligini kafolatlovchi barcha ogohlantirish va profilaktika choralariga rioya etilgan holda amalga oshirilib, natijalar dalda beruvchi va ishonchli bo'ldi", - dedi u.
Bu yilgi haj "Sog'liqni saqlash vazirligining tavsiyasiga binoan 1 million ziyoratchi bilan cheklangan", dedi u. Qaror Saudiya rasmiylariga "tibbiy xizmat ko'rsatish va ziyoratchilarning xavfsizligini ta'minlashga imkon beradi."
Ikki muqaddas masjid ishlari boshqarmasi raisi shayx doktor Abdul Rahmon Al-Sudais Saudiya davlati barcha imkoniyatlarini haj tizimini saqlashga yo'naltirganini aytdi. Shuningdek, u haj marosimlarini siyosiy shiorlar yoki namoyishlarga aylantirish ta'qiqlangani va hajni insof, adolat va tinchlik belgisi sifatida amalga oshirish kerakligini ta'kidladi.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
