Sayt test holatida ishlamoqda!
11 Iyun, 2026   |   24 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:05
Quyosh
04:50
Peshin
12:28
Asr
17:37
Shom
20:00
Xufton
21:37
Bismillah
11 Iyun, 2026, 24 Zulhijja, 1447

Haj ixlosdir! (5 qism)

04.07.2022   7590   5 min.
Haj ixlosdir! (5 qism)

“Ixlos” lug'atda “tozalash” degan ma'noni anglatadi. Uning shar'iĭ istilohi borasida turli ta'riflar aĭtilgan. Eng chiroĭli ta'rifni Munoviĭ rahmatullohi alaĭh aĭtgan: “Ixlos qalb sofligini kirlantirgan amallardan xalos bŭlishdir. Kir qiluvchi har har qandaĭ amaldan xalos bŭlgan sof amalni xolis bajarilgan deĭiladi”.

Ixlos mŭmin inson hayëtida juda katta ahamiyat kasb etadigan fazilat hisoblanadi. Zero, ulug' zotlardan biri: “Amal ikki narsa bilan qabul bŭladi: xolis va solih bŭlsa”, degan.

Holis ixlos solih shariatda mavjud bŭlgan amal demakdir. Ixlos Alloh taolo tomonidan bandaga beriladigan ulkan mukofot va ne'matdir. Alloh taolo Zumar surasining ilk oyatlarida bundaĭ marhamat qiladi: “Bas, Allohga Unga dinni xolis qilgan holingda ibodat et. Ogoh bo'lingkim, xolis din Allohnikidir”.

Alloh taolo hadisi qudsiĭlardan birida: “Ixlos Mening sirlarimdan bir sirdir. O'z bandalarimdan kimni yaxshi ko'rgan bo'lsam, o'shaning qalbiga ixlosni joylaganman. Unga farishta tanish bo'lib, yoza olmaydi ham, shayton tanish bo'lib, buza olmaydi ham” degan.

Ma'ruf Karxiĭ rahmatullohi alaĭh nafsini koĭib: “Eĭ nafs! Holis bŭl, xalos bŭlasan”, der edi.

Bir solih inson ŭz birodariga bundaĭ deb ëzgan ekan: “Amalingda niyatingni xolis qil, shunda senga oz amal ham kifoya qiladi”.

O'tgan ulug'lar: “Kim ŭz ixlosida ixlosni kŭrsa, ixlosi ixlosga muhtoj bŭladi”, derdilar.

Ixlos haqida gap ketar ekan, haj ziyërati ham ushbu fazilat bilan chambarchas bog'liqdir. Alloh taolo bu haqda bundaĭ marhamat qiladi: “Haj va umrani Alloh uchun tugal ado eting (Baqara surasi, 196-oyat).

“...tugal ado eting”. Bir ishni tugal qilish uni barcha shartlari bilan buzuvchi va nuqsonga uchratuvchi narsalardan saqlashdir. Ya'ni, hajni farz, vojib, sunnat, mustahab va odoblariga amal qilgan holda harom, makruh va beadabliklardan xoli qilib bajaring, deganidir.

Mazkur oyatga kŭra, ulamolarimiz haj ëki umra amalini qilishga kirishgan kishiga ushbu harakatni oxiriga etkazib, tŭliq bajarishi vojib ekaniga ijmo qilganlar.

“...Alloh uchun...” oyati “Tafsiri Nasafiĭ”da quĭidagicha sharhlangan: “Haj va umraning shart va farzlarini tŭliq bajargan holda, kechiktirmaĭ, kamchiliksiz Alloh taoloning roziligi uchun bajaringlar”.

Hajni ixlos bilan bajarish lozimligi haqida hadislar bor. Abu Huraĭra roziĭallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alaĭhi vasallam: “Kim Alloh uchun haj qilsa, fahsh so'z aytmasa va fisqu fasod qilmasa, onasidan tug'ilg andek gunohlardan pok bo'lgan holda qaytadi”, dedilar» (Imom Buxoriy rivoyati).

Muhaddislar bu hadis ixlosga targ'ib bŭlib, haj ëki umrani qasd qilgan kishi, avvalo, niyatini gŭzal, xolis Alloh uchun qilishi kerak bŭladi, deĭdilar.

Amalni xolis qilgandan keĭin ibodatning savobini ketkazib qŭyadigan ishlardan saqlanishi lozim. Amallarini riyë, sum'a va ujbdan ehtiyët qilishi kerak. Bu illatlar shaĭtonning eng kuchli qurollari bŭlib, misqollab ĭig'ilgan barcha savoblarni bir lahzada ĭŭqqa chiqarib yuboradi.

Alloma Muhammad Ali Tahonaviĭ rahmatullohi alaĭh ŭzining istilohlar haqida ëzgan mashhur asarida riyëni quĭidagicha ta'riflaĭdi: “Riyë yaxshilikni boshqalar kŭrsin uchun qilishdir. Unda xolis niyat va ixlos bŭlmaĭdi”.

Darhaqiqat, har bir ishimizda ixlos bŭlishi kerak. Usiz ish bitmaĭdi. Ixlos qilsak, maqsadlar hosil bŭladi. Ixlos sabab Alloh taolo ëmonliklardan xalos etadi. Zero, ulug' zotlar: “Ixlos – xalos” deb bejizga aĭtmaganlar.

“Va amallaringizni botil qilmangiz”(Muhammad surasi, 33-oyat). Yusuf ibn Husaĭn rahmatullohi alaĭh aĭtadi: “Inson zoti uchun dunëda ixlosdan kŭra qiĭinroq ish ĭŭqdir. Riyëni qalbimdan tag-tugi bilan qŭporib tashlashga harchand harakat qilmaĭin, u har safar yangi-yangi kŭrinishda ŭsib chiqayëtganga ŭxshardi”.

 

Davomi bor...

 

O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy

Nuriddin domla Holiqnazarov hazratlarining

"Haj buyuk ibodatdir" nomli kitoblaridan olindi.

 

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Bemorlar ko‘proq o‘qishi lozim bo‘lgan oyat va duolar

11.06.2026   25   6 min.
Bemorlar ko‘proq o‘qishi lozim bo‘lgan oyat va duolar

Bismillahir Rohmanir Rohiym

  

 Bemor iloji boricha Qur’oni karimni to‘la o‘qib, eshitib yurishi yoki imkoniyatiga qarab quyidagilarni doimo o‘qib yurishi kerak:

1. Fotiha surasini yetti marta o‘qish. Bu har qanday kasallikka shifo izlashda muhim qadamdir. Fotiha surasi Qur’ondagi eng ulug‘ suralardan bo‘lib, uning ichida son-sanoqsiz sirlar yashirindir.

Rasululloh sollallolohu alayhi vasallam bu sura haqida bunday deganlar: “Jonim qo‘lida bo‘lgan zotga qasamki, Alloh taolo bu kabisini Injilda ham, Zaburda ham, Furqonda ham nozil qilmagan".

Fotiha surasini yetti marta o‘qilishining sabablaridan biri Alloh taolo uni “yetti takrorlanuvchi” deb nomlaganligidir.


2. Oyatal kursiyni o‘qish.

Oyatal kursiy – Baqara surasining 255-oyati bo‘lib, Nabiy alayhissalom ta’kidlaganlaridek, Qur’ondagi eng buyuk oyatlardan biridir.

﴿اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ﴾

"Alloh – Undan o‘zga iloh yo‘qdir. (U) hamisha Barhayot va abadiy Turuvchidir. Uni na mudroq tutar va na uyqu. Osmonlar va Yerdagi (barcha) narsalar Unikidir. (Qiyomat kuni) Uning huzurida kim ham (gunohkorlarni) Uning ruxsatisiz shafoat qila olardi?! (U) ulardan (odamlardan) oldingi va keyingi narsalarni bilur. (Odamlar) Uning ilmidan faqat (U) istaganmiqdoricha o‘zlashtirurlar. Uning Kursiysi osmonlar va Yerni (ham) o‘z ichiga sig‘dira olur. U ikkisini muhofaza etish Uni toliqtirmas. U Oliy va Buyukdir" (Baqara surasi, 255-oyat).

Mazkur oyat bemor shifo topishida muhim ahamiyatga ega. Alloh taolo bu oyatni o‘quvchi kishini yomonliklar, turli musibatlar va kasalliklardan saqlaydi.


3. Baqara surasi oxirgi ikki oyatini o‘qish.

﴿آَمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آَمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ﴾

"Payg‘ambar (Muhammad) o‘ziga Parvardigoridan nozil qilingan narsaga (oyatlarga) imon keltirdi va mo‘minlar ham. (Ularning) har biri Allohga, farishtalariga, kitoblariga va payg‘ambarlariga birortasini ajratmasdan (hammasiga) imon keltirdi. «Eshitdik va itoat etdik. Ey, Robbimiz, mag‘firatingni (so‘raymiz). Qaytishlik faqat Sening huzuringgadir», dedilar (Baqara surasi, 285-oyat).

 

﴿لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ﴾

Alloh hech bir jonga toqatidan tashqari narsani taklif etmaydi. Uning kasb etgani (yaxshiligi) – o‘ziga va orttirgani (yomonligi) ham o‘zigadir. (Yana dedilarki:) «Ey, Robbimiz, agar unutsak yoki xato qilsak, bizni koyima! Ey, Robbimiz, bizdan ilgari o‘tganlarning zimmasiga ortgan mashaqqatni bizning zimmamizga ortma! Ey, Rabbimiz, toqatimiz yetmaydigan narsani bizga yuklab tashlama! Bizlarni afv et va kechir hamda bizlarga rahm qil! Sen bizning Xojamizsan. Bas, bizlarga kofirlar qavmi ustidan g‘oliblik ato et!» (Baqara surasi, 286-oyat).

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bu ikki oyat fazilati haqida bunday deganlar:“Kimki, kechasi ushbu ikki oyatni o‘qisa, har qanday yomonlik, kasallik, xafalik va g‘amginlikka kifoya qiladi”.


4. Ixlos surasini o‘qish.                                       

Nabiy alayhissalom bu sura Qur’onning uchdan biriga teng ekanini aytganlar. Ushbu surada Alloh taoloning Vahdoniyat sifatlari zikr qilingan. Uni bemorga o‘n bir marta o‘qish tavsiya etiladi. Buncha adadda o‘qilishining sabablaridan biri oyati harflarining soni 11 ta ekanidir.


5. Muavvizatayn suralarini o‘qish.

Bu suralar Falaq va Nos suralaridir. Ushbu ikki sura haqida Nabiy alayhissalom: “Mo‘min bu ikkisidan ko‘ra afzali bilan panoh so‘ramaydi” deganlar.

Mo‘min kishi ushbu ikki surani o‘qib, duo qiladigan bo‘lsa, Alloh taolo uni turli kasalliklar, yomonliklardan panohida saqlaydi va dardiga shifo beradi.

Yuqorida aytib o‘tilgan oyat va suralarning barchasini har qanday kasallikka molaja tarzida o‘qish mumkin. Shu o‘rinda, yana qo‘shmcha tarzida ma’lum bir kasalliklarga shifo bo‘lishida umid qilib o‘qilishi tavsiya etiladigan ba’zi oyat va suralarni keltirib o‘tamiz.

Ruhiy toliqish, vahima va qo‘rquvga tushganda o‘qiladigan oyat:

Yuqoridagi suralarga qo‘shimcha, Ra’d surasi, 27-oyati o‘qiladi. Ertalab va kechqurun ushbu oyatni 7 martadan takrorlanadi.

﴿الَّذِينَ آَمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ﴾

"Ular imon keltirgan va qalblari Allohning zikri bilan orom oladigan zotlardir. Ogoh bo‘lingizki, Allohni zikr etish bilan qalblar orom olur (va taskin topur)(Ra’d surasi, 28-oyat).

Shuningdek, Quraysh surasini ko‘p marta takrorlash kerak. 


"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li

  

Maqolalar