"يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا".
"Ey, imon keltirganlar! Alloh yo'lida safarga chiqqaningizda, aniq ish tutingiz! Sizlarga salom bergan (yoki taslim bo'lgan) kishiga bu dunyo matohini (o'ljani) ko'zlab: «Mo'min emassan», – demangiz!Allohning huzurida ko'p o'ljalar (bordir). Ilgari sizlar ham shunday (imoningizni sir tutar) edingiz, (so'ngra) sizlarga Alloh ne'mat ato etdi. Bas, aniqlab ish tutingiz! Albatta, Alloh (barcha) ishlaringizdan xabardordir" (Niso surasi, 94-oyat).
Izoh: Bir necha sahobalar Madina tashqarisiga chiqqanlarida bir guruh mushriklarga duch keladilar. Sahobalardan qo'rqib tarqab ketishganda, Mirdos ismli mushrik qolib, ularga salom beradi va imon kalimasini aytadi. Shunga qaramay, uni o'ldirib, narsalarini o'lja qilib keltirgan Zayd (yoki Miqdod)ni Rasul alayhissalom qattiq koyiydilar.
Oyatda mushriklar ichida ham pinhona imon keltirgan, lekin uni oshkor qilishga qulay fursat topa olmay yurganlar ham bo'lgani bayon qilinmoqda. Mo'min ekanini izhor qilgan paytda kofirlikda ayblamaslik zarurligi ta'kidlanmoqda.
Tili va dili bilan iymon keltirib, uning taqozosiga ko‘ra go‘zal hayot kechirgan inson komil mo‘min deyiladi. Bunday kishilar do‘zax yuzini ko‘rmay, Allohning fazli-marhamati ila to‘g‘ri jannatga kiradilar. Tili va dili bilan iymon keltirib, katta gunohlar qilib, tavba qilmay vafot etgan inson fosiq mo‘min hisoblanadi...
Tili bilan iymon keltirib, qalbida iymoni bo‘lmagan kimsa munofiq hisoblanadi. Bunday kishiga dunyoda mo‘minlarga o‘xshab muomala qilingani bilan oxiratda ular uchun hech qanday nasiba bo‘lmaydi, Alloh asrasin.
Shayx Nuriddin XOLIQNAZARning “Rabboniy nidolar” kitobidan