Haj va umraga ketayotgan ayollarga tavsiyalar
Haj Islom dinining beshinchi rukni bo'lib, haj qiluvchi nafs pokligi va ahloq sayqaliga alohida e'tiborli bo'lishi talab etiladi. Alloh taolo O'zining baytiga haj ibodatini bajarish uchun chaqiribdimi, demak haj qiluvchilar Allohning mehmonlaridir. Shuning uchun haj qiluvchilar oliy darajadagi odob bilan odoblanishlari zarurdir.
“Haj ma'lum oylardir. Kimki ularda o'ziga hajni farz qilsa (ya'ni ehromga kirsa), hajda shahvoniy narsalar, fisq va janjal yo'qdir. Nima yaxshilik qilsangiz Alloh uni biladi” (Baqara surasi, 197-oyat).
Hajga otlangan inson tilini turli fahsh, g'iybat va noo'rin so'zlardan tiyishi zarur. Hajdan ko'zlangan maqsad mukammal ravishda ro'yobga chiqishi uchun bir qancha qalb amallari va odoblarni bajo keltirish lozim bo'ladi:
- Hajga ketayotgan inson avvalo Alloh rizoligini tilab, ibodatda bo'lishi kerak. Shuningdek, “hoji ona” nomini olish, faxrlanish va riyokorlik kabi illatlarda yiroq bo'lishi zarur.
- Barcha gunohlardan tiyilib, Alloh taologa tavba qilsin.
- Atrofida keksalar, ota-onalari bo'lsa, ularning roziligi va duolarini olish yaxshi amallardan hisoblanadi.
- Kimning dilini og'ritgan, zulm qilgan bo'lsa, ulardan safar oldidan uzr so'rasin. O'zi ham kechirimli bo'lsin.
- Haj safari tayyorgarligi bilan ovora bo'lib, namoz va boshqa ibodatlarga e'tiborsizlik qilmasin.
- Kimdan qarzi bo'lsa, safarga ketguncha barcha qarzlarni to'lab qo'ysin.
- Haj safari chog'ida har daqiqaning qadriga etib ibodat va zikrlar bilan mashg'ul bo'lish, qo'lidan kelganicha odamlarga yaxshilik qilish payida bo'lishi kerak.
- Safar chog'ida g'iybat, chaqimchilik va behuda so'zlardan tilini tiysin.
- Haj davomida hayollari tijoratdan holi bo'lgan holda, qalbda ibodatlarini Yaratganning huzurida qabul bo'lishini chin ixlos ila so'rasinlar.
Haj safariga boruvchi ayollarga xos bo'lgan masalalar:
- Ayollar ehrom holatida boshlarini yopadilar, yuzlari esa ochiq holda bo'ladi. Ko'ylaklar gulsiz, sidirg'a, ichi ko'rinmaydigan darajada bo'lishi, tor bo'lmasligi talab etiladi.
- Sochlar doimo ro'mol tagida bo'lishi kerak. Sochlar ibodat chog'ida xalaqit qilmasligi uchun turmaklanadi yoki biror narsa bilan bog'lab olinadi.
- Ayollar talbiyani maxfiy, ya'ni past ovozda aytadilar. “Labbaykallohumma labayk, labbayka laa shariyka laka labbayk. Innal hamda val-ne'mata laka val mulk, laa shariyka lak”
- Mehmonxonalardagi xonalar taqsimotida tartibli bo'lish talab etiladi. Mehmonxonada oz vaqt bo'lishlikni, haj safariga nima maqsadda borishlikni doim yodda saqlagan holda ellikboshining ko'rsatmalariga qat'iy amal qilish shart.
- Mehmonxonalardagi xonalar ozodaligiga e'tibor berish, suvni isrof qilmaslik talab etiladi.
- Mehmonxonalarda ham satri avrat qoidalariga amal qilish lozim.
- Oshxonadagi tartib-intizomga qat'iy rioya qilish kerak. Ortiqcha eguliklarni xonalarga olib chiqmaslik, isrofgarchilikka yo'l qo'ymaslik.
- Shaxsini tasdiqlovchi hujjat (ko'krak nishoni) va mehmonxona tashrif qog'ozi (vizitka)si doim yonida olib yurish kerak.
- Ibodat yoki boshqa holatlarda mehmonxonadan tashqariga chiqiladigan bo'lsa, kalitni topshirib ketish zarur.
- Ibodatlar uchun masjidda qolinadigan bo'lsa yoki boshqa ishlar yuzasidan ellikboshini ogohlantirib qo'yish lozim.
- Ibodat vaqtlarida ayollarning hayz kunlari boshlanib qolsa, Ka'ba tavof qilinmaydi, namoz, Qur'on o'qilmaydi. Qolgan amallar to'laligicha qilinadi. Umra ziyorati hayz kunlariga to'g'ri kelib qolsa ayol shifokorlar bilan maslahatlashib ish ko'riladi.
- Ayollar kamida uch kishi bo'lib yurishi, kechasi yolg'iz yurmasliklari lozim. Masjid uzoqda bo'lsa, shaxsiy avtomobillarga o'tirmaslik, faqat taksilardan foydalanish tavsiya etiladi.
- Masjidul Nabaviydagi bir rakaat namozning savobi ming rakaat namozga, Masjidul Haramdagi bir rakaat namozning savobi esa yuz ming rakaat namoz savobiga tengligini doimo esda saqlab, vaqtni g'animat bilib, doimo ibodatda bo'lish kerak.
- Haj va umra oxirida ayollarning sochlaridan, soch uchidan bir barmoq aylantirarlik uzunligida soch kesiladi. Soch uzun bo'lsa, sochning uchidan, soch kalta bo'lsa o'ng tomonda qaychi bilan kesiladi. Ehromga kirishdan oldin shularni hisobga olish kerak.
- Hajga boruvchi ayollar ibodat vaqtida ulkan ajrlar berilishini hisobga olib, birovlarning haqiga, moliga hiyonat qilmaslik, atrofdagilar bilan janjalmaslik, o'zi va boshqalar uchun savobli amallar qilishga harakat qilishi talab qilinadi.
- Begonalardan audio, video tasmalar, turli kitoblar olmaslik talab etiladi.
- Hamxonalarda keksalar bo'lsa, qo'ldan kelganicha yordam berish tavsiya etiladi.
- Biz Abu Hanifa mazhabiga muvofiq ibodat qilamiz, shuning uchun ibodat vaqtida boshqa mazhabdagi ayollarning ibodatlariga e'tibor bermaslik talab etiladi.
- Hozirgi vaqtda tasbehlar, joynamozlar o'zimizning yurtda ham serob bo'lgani bois u erdan yuk qilib ko'tarib yurmaslik, uyda qolgan farzandlardan tasbeh, joynamoz va boshqa narsalarni uyga olib kelib qo'yishlari tavsiya etiladi.
- Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning masjidlarida yoki Ka'baga matolarni turli niyatlarda surtish, Uhud tog'i tuprog'idan olib ketish, Uhud tog'iga qarab namoz o'qishning bid'at amallardan ekanini aniq bilish zarur.
- Samolyotda, mehmonxonalarda, masjidlardagi tahoratxonalarda pokizalikka qat'iy e'tibor berish talab etiladi.
- Hajga borayotganlar nima maqsadda ketayotganligini aniq bilib olishlari lozim, shuningdek, ibodat vaqtlarida ayollarni pardozlanib yurishlari man etiladi.
- Ibodatlarni tugatib mehmonxonaga qaytish yo'li yoddan ko'tarilgan vaqtda sarosimaga tushmaslik, yaqin atrofdagi politsiya yoki biron kishiga beyjik va mehmonxona tashrif qog'ozi (vizitka)ni ko'rsatish maqsadga muvofiqdir.
- Shifokorlar doim xizmatda bo'lganligi bois o'zingizmi, hamxonangiznimi tobi qochib qolsa, darrov shifokorga murojaat qilish zarur.
- Mehmonxonalarda yuk yo'qolish kabi hodisalar bo'lganida, darhol ellikboshiga murojaat qilish kerak.
- Haj safariga ketayotganda va qaytishda aeroport ma'muriyati tomonidan talab etilgan me'yordan ortiq yuk olmaslik talab etiladi.
- Toshkent aeroportiga qaytib kelingandan keyin jomadon yoki yuklar yo'qolgani ma'lum bo'lsa, jomadon uchun berilgan chiptani ellikboshi bilan birgalikda aeroport ma'muriyatiga topshiriladi.
- Haj safaridan qaytib kelgandan keyin musulmon kishiga xos bo'lgan ishlarni mukammal bajarishda, mahalla va jamoat ishlarida, to'y va ma'rakalarni isrofgarchiliksiz o'tkazish, yoshlar tarbiyasida ibrat bo'lishlari tavsiya etiladi. Hayrli amallarda davomli bo'lish ikki dunyo saodatiga erishtiradi.
Haj safari davomida bajargan ibodatlaringiz Alloh taolo dargohida husni maqbul darajasida bo'lishini, mabrur haj nasib etishini tilab qolamiz.
Munira Abubakirova
O'zbekiston musulmonlari idorasi
Hotin-qizlar masalalari bo'yicha bo'lim mutaxassisi
Janubiy Koreyaning nufuzli telekanali O‘zbekistonning sayyohlik salohiyatini keng yoritdi
O‘zbekiston sayyohlik salohiyatini Janubiy Koreyada keng targ‘ib etish maqsadida nufuzli “EBS” telekanali tomonidan mamlakatimiz turizm imkoniyatlariga bag‘ishlangan maxsus teledastur efirga uzatildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Sayyohlar orasida katta auditoriyaga ega bo‘lgan “Buyuk Ipak yo‘li bo‘ylab sayohat” teledasturi orqali janubiy koreyalik tomoshabinlarga O‘zbekistonning ekoturizm, gastronomik, ziyorat, tog‘ va landshaft turizmi borasidagi imkoniyatlari haqida keng ma’lumot berildi.
O‘zbekistonga tashrif buyurgan “EBS” telekanali ijodiy guruhi mamlakatimizning mashhur sayyohlik yo‘nalishlari, YUNЕSKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan Samarqand, Buxoro, Xiva va Toshkent shaharlarining qadimiy me’moriy yodgorliklari, turli hududlardagi zamonaviy ko‘ngilochar markazlar, milliy hunarmandchilik, o‘zbek milliy taomlari hamda yurtimizning betakror tabiat manzaralari haqida hikoya qildi.
Ko‘rsatuvda janubiy koreyalik sayyohlar uchun O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qilishning afzalliklari ham keng yoritildi. Xususan, bugungi kunda Toshkentdan mamlakatimizning tarixiy shaharlariga zamonaviy va qulay “Afrosiyob” tezyurar poyezdi orqali Ipak yo‘li yo‘nalishlari bo‘ylab sayohat qilish mumkinligi ta’kidlandi.
“EBS” telekanali muxbiri Toshkentning o‘ziga xos me’moriy qiyofasiga alohida e’tibor qaratgan. Uning fikricha, poytaxt me’morchiligida o‘rta asrlarga oid tarixiy obidalar, zamonaviy ko‘p qavatli binolar va sobiq ittifoq davri me’morchiligi an’analari o‘ziga xos uyg‘unlik kasb etgan.
Dasturda O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qilish imkoniyatlari haqida so‘z yuritilar ekan, mamlakat poytaxtidan tarixiy shaharlarga avtomobil yo‘llari bilan bir qatorda temir yo‘l orqali ham qulay safar qilish mumkinligi ma’lum qilingan.
“Yilning barcha faslida ertalab va kechqurun Toshkentning bosh vokzalidan Buxoro va Samarqand yo‘nalishida qulay tezyurar “Afrosiyob” poyezdlari qatnaydi. Maksimal tezligi 230 km/soat bo‘lgan ushbu poyezd Toshkentdan Buxorogacha bo‘lgan qariyb 600 kilometrlik masofani uch soatu 40 daqiqada bosib o‘tadi. Bu aviaparvozga nisbatan qulay va arzonroq”, – deya qayd etilgan teledasturda.
Ko‘rsatuvda Samarqand va Buxoro shaharlari Markaziy Osiyoning muhim madaniy durdonalari sifatida e’tirof etilgan.
“Buxoro shahri 2500 yildan ortiq tarixga ega. Eski shahar markazida Buxoroning eng diqqatga sazovor yodgorliklaridan biri – 1127 yilda qurilgan Minorai Kalon joylashgan. Uning balandligi 47 metr, poydevori esa 10 metrni tashkil etadi”, – deya ma’lumot beriladi manbada.
Samarqand haqida so‘z yuritilar ekan, uning 2750 yillik tarixga ega ekani, dunyodagi eng qadimiy shaharlardan biri sifatida asrlar davomida turli bosqinlar va vayronagarchiliklarga guvoh bo‘lganiga qaramay, o‘zining betakror va ertaknamo ulug‘vorligini saqlab qolgani ta’kidlangan.
Teledasturning yana bir muhim jihati – unda O‘zbekistonning qadimiy shaharlaridagi tarixiy va me’moriy obidalar bilan bir qatorda, milliy hunarmandchilik, urf-odatlar, milliy taomlar hamda mamlakatning turli hududlaridagi go‘zal tabiat manzaralari haqida batafsil ma’lumot berilganidir.
Ko‘rsatuvda O‘zbekistonning mehmondo‘stligiga ham alohida urg‘u berilgan.
“Sayyoh sifatida qayerga bormang, xoh mehmon uylarida, xoh bozorlar yoki shunchaki ko‘chada mahalliy aholi bilan uchrashsangiz, samimiy mehmondo‘stlik va iliqlikni his qilasiz”, – deydi “EBS” telekanali ijodiy guruhi.
Umuman, Janubiy Koreyaning yetakchi telekanallaridan biri bo‘lgan “EBS” orqali O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, betakror tabiati, milliy taomlari, mehmondo‘stligi va zamonaviy turizm infratuzilmasi keng auditoriyaga namoyish etilgani mamlakatimizning ushbu davlat sayyohlik bozoridagi jozibadorligini yanada oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
