— Erim 10 yil oldin xorijga ishlashga ketgan, ammo shuncha vaqtdan beri uning tirik, yo o'lik ekanligi noma'lum. Ro'zg'orda qiyinchiliklar ko'rayotganim, farzandlarim bilan muhtojlikda yashayotganim uchun qarindoshlarim meni bir erkakka turmushga berishmoqchi. Lekin erim talog'imni bermagan, u bilan ajrashmaganman. Bunday holatda nima qilishim kerak?

— Bedarak yo'qolgan kishining ayoli haqida Hanafiy mazhabi ulamolari qattiq shartlar aytishgan. Hozirgi kunda ayrim ulamolar agar er mutlaqo bedarak yo'qolsa va barcha izlash vositalari bilan ham aniqlash imkoni bo'lmasa, orada to'rt yil o'tgan bo'lsa, ikki taraf qarindoshlari, mahalla vakillari va imom ishtirokida ayolning arizasi ko'rilib, nikoh buzilgani e'lon qilinadi. So'ng ayol idda o'tirib, iddasi chiqqandan keyin yangi erga nikohlansa bo'ladi, deyishgan.

— Ayol kishi qachon va qanday holatda eridan taloq so'rashi mumkin? O'zini o'zi ham taloq qilsa bo'ladi, deb eshitdim. Shunga aniqlik kiritib bersangiz.

— Hotin kishi erini yoqtirmasa yoki eri unga yomon munosabatda bo'lsa, eridan taloq qilishini so'rashi mumkin. Bu dinimizda xulu' deyiladi. Hulu' – xotinning eriga pul taklif qilish yoki mahrdan bir qismini qaytarib berish evaziga taloq so'rashidir.

Alloh taoloning: “Agar ularning Alloh buyruqlarini bajara olmasliklaridan qo'rqsangiz (eridan taloq olish niyatida) evaz berishida (va erning shu evazni olishida) er-xotin uchun gunoh yo'q” (Baqara surasi, 229-oyat), degan so'zi xulu' mumkin ekaniga dalildir.

Ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Aytdi: “Sobit ibn Qays ibn Shamosning xotini Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning oldilariga keldi va: “Yo Rasululloh, men uning xulqi va dinidan nolimayman. Lekin Islomdagi noshukrligini yomon ko'raman”, dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Unga bog'ini qaytarib berasanmi?” dedilar. U ayol: “Ha”, dedi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam Sobitga: “Bog'ni qabul et va uni bir taloq qil”, dedilar” (Imom Buxoriy rivoyati).

Bunday holatlarda xotin eridan taloq talab qilishi mumkin. Bu Islom dinining adolatini, ayol va erkakka o'z haq-huquqlarini berishdagi qiymatini ko'rsatadi.

Shariat o'lchovida aqlga sig'adigan sabab bo'lmasa, xotinning eridan taloq so'rashiga ruxsat berilmaydi. Bu borada Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Biron sababsiz eridan talog'ini so'ragan ayolga jannatning hidi (ham) harom”, degan so'zlari keltirilgan (Imom Abu Dovud rivoyati).

Agar er ayoliga “ixtiyoring o'zingda” yoki “talog'ing qo'lingda”, desa, ayol kishi o'zini taloq qilishi mumkin. Buning tafsilotini bu sohada mutaxassis bo'lgan ahli ilmdan bilib olish kerak bo'ladi.