Alloh taolo insonni azizu mukarram qilib yaratish bilan birga o'z xatolarini tuzatish, gunohlardan forig' bo'lish yo'lini ko'rsatgan. Zero, inson borki, aybu nuqson, gunohlardan holi emas. Bunday kishi gunoh-xatolardan afsuslanish, ularga chin dildan tavba qilib, yaxshi amallar qilishga o'tishi lozim.
Butun insoniyat otasi Odam alayxissalom ham xato qilgandan so'ng tavba-tazarru orqali Haq taolo mag'firatiga noil bo'ldi. Shu bois tavbaga yuzlanish, gunohlarga istig'for aytish inson nasliga farz qilingan azaliy hukmdir.
Qur'oni karimda marhamat kilinadi: “Ey imon keltirganlar! Allohga chin tavba qilinglar, shoyad Rabbingiz sizlarning gunohlaringizni o'chirib, ostidan anxorlar oqib turadigan (jannatdagi) bog'larga kiritsa!” (Tahrim surasi, 8-oyat).
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Gunohlaridan xolis tavba qilgan kishi xech bip gunoh qilmagan kishi kabidir”, deganlar (Ibn Moja rivoyati). Ulamolar oyat va xadislarda zikr etilgan tavbadan murod shudir, deyishgan.
Tavba gunohlardan qotgan qalbni yumshatadi. U qalb shifosi, unga rohat bag'ishlovchi ulkan ne'mat. Mo'min kishi gunohlarni kichik sanamay, darrov tavbaga shoshilishi, ulardan forig' bo'lish orqali va'da qilingan jannat mukofotini qo'lga kiritishga harakat qilmog'i lozim. Zero, tavba jannat va do'zax o'rtasidagi to'siqdir.
Hatto Payg'ambar sollalloxu alayxi va sallamdek gunoh-xatolardan ma'sum bo'lgan zot ham har kuni tavba qilib, ummatlarini ham shunga chaqirganlar: “Ey insonlar, Allohga tavba qilinglar va Undan doimo gunohlapingni kechirshiini so'ranglar! Men Allohga har kuni yuz marta tavba qilaman” (Imom Muslim rivoyati).
Bandaning tavbasi qabul bo'lishi uchun bir necha shartlar bor. Avvalo, banda qilgan gunoh-xatolaridan iztirob chekishi, joni qiynalishi, ich-etini eyishi, huzur-halovati yo'qolib, uyqu va oromdan kechishidir. Vaholangki gunohdan qaytmagan kishining istig'for va nadomatidan foyda yo'q. Agar inson bir gunohga tavba qilsayu so'ng yana uni qaytarsa, uning tavbasi xaqiqiy sanalmaydi.
Tavbaning yana bir sharti gunohlarni butunlay tark etishdir. Bunday kishi astoydil tavba qilib, toat-ibodat, sadaqa-ehsonlarni ko'paytiradi va hech qachon umidsiz bo'lmaydi. Kishining faqat solih amallar qilishga o'tishi esa tavbaning qabul bo'lgani alomatidir.
Alloh taolo marhamat qiladi: “Yaxshiliklar, albatta, yomonliklarni ketkazadi” (Hud surasi, 114-oyat).
Muoz ibn Jabal roziyallohu anhudan rivoyat qiladi: “Agar bir gunoh qilsangiz, unga kafforot bo'ladigan bir yaxshilik qiling. Maxfiy gunohga maxfiy yaxshilik, oshkora gunohga oshkora yaxshilik kafforot bo'ladi” (Imom Bayxaqiy rivoyati).
Banda gunoh yoki xatosiga istig'for aytsa, mehribon va rahmli Alloh azza va jalla uning gunohlarini, albatta, kechiradi va yaxshilikdan umid qilinadi. Ammo banda kibr yo g'ururga borib, istig'for aytishni kanda qilsa, o'ziga zulm qilgan, o'z zarariga ishlagan bo'ladi.
Hadisi Qudsiyda Alloh taolo: “Ulug'ligim va buyukligimga qasamki, to ruhi tanasida ekan, bandalarimga tavba eshigi ochiqdir”, degan (Imom Ahmad, Imom Abu Ya'lo, Imom Hokim rivoyati).
Tavba eshiklari doimo ochiq. Shunday ekan, doimo tavba va istig'forni o'zimizga lozim tutib, xayrli amallarda bardavom bo'laylik. Shunda gunohlar hatto tog'dek bo'lsa ham kechirilib, ulkan mukofotga sazovor bo'lamiz, inshoalloh.
Fazliddinxon Muxtarov,
Shahrisabz shahar bosh imom xatibi
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan hamkorlikda Toshkent shahri va Namangan viloyatidan tashrif buyurgan 100 nafarga yaqin imom-xatib ishtirokida ma’naviy-ma’rifiy tadbir hamda amaliy seminar tashkil etildi, xabar bermoqda iccu.uz.
Ishtirokchilar dastlab O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi muzey ekspozitsiyalari bilan tanishdilar.
Tashrif davomida mehmonlarga Markaz ekspozitsiyalarida aks ettirilgan buyuk muhaddislar, mutafakkirlar, faqihlar, olimlar va davlat arboblarining jahon ilm-fani va sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi haqida ma’lumot berildi. Nodir qo‘lyozmalar, arxeologik topilmalar va raqamli texnologiyalar uyg‘unligi tarixiy merosni zamonaviy formatda taqdim etish imkoniyatini yaratayotgani alohida e’tirof etildi.
Toshkent shahridagi «Hofiz Ko‘hakiy» jome masjidi imom-xatibi Bahrom Otajonov Markazni «nafaqat muzey, balki xalqning ko‘p asrlik tarixi va sivilizatsiyasini jonli namoyon etuvchi ilmiy-ma’rifiy makon» deb baholadi. Uning ta’kidlashicha, ekspozitsiyalarda davlatchilik, ilm-fan, me’morchilik va ma’naviy merosning yaxlit konsepsiya asosida namoyon qilinishi tashrif buyuruvchilarda O‘zbekistonning sivilizatsion taraqqiyotdagi o‘rni haqida yaxlit tasavvur hosil qiladi.
– Bu markaz nafaqat muzey, balki xalqimizning ko‘p asrlik tarixi va sivilizatsiyasini jonli tarzda aks ettiruvchi ilmiy-ma’rifiy makondir. Bu yerda insoniyat taraqqiyotining muhim bosqichlari, ajdodlarimizning ilm-fan, davlatchilik, me’morchilik va ma’naviyat sohasidagi buyuk merosi yaxlit holda namoyon qilingan. Ayniqsa, Amir Temur davri, Qur’oni karim, dunyoviy ilmlar va tarbiya masalalarining bir makonda uyg‘unlashtirilgani insonni chuqur o‘yga toldiradi. Bu yerga kelgan har bir kishi O‘zbekistonning naqadar boy tarix va yuksak sivilizatsiya sohibi ekaniga yana bir bor amin bo‘ladi, – dedi Bahrom Otajonov.
Imom-xatiblar Markazning zamonaviy kutubxonasi faoliyati bilan ham tanishdilar. Minglab qo‘lyozmalar, nodir kitoblar va ilmiy nashrlarni o‘z ichiga olgan fond islomshunoslik, moturidiylik, hadisshunoslik, fiqh, tafsir va boshqa yo‘nalishlarda tadqiqot olib boruvchi olimlar hamda yosh tadqiqotchilar uchun muhim ilmiy resurs sifatida baholandi.
Olmazor tumanidagi «Imom at-Termiziy» jome masjidi imom noibi Mansur Musaxon Markazda saqlanayotgan Hazrati Usmon mus'hafini butun islom olami uchun ulkan ma’naviy boylik deb atadi. Uning fikricha, ajdodlar merosining zamonaviy muzey texnologiyalari asosida namoyon etilishi yosh avlodning tarixiy xotirasi va ma’naviy tarbiyasini mustahkamlashga xizmat qiladi.
– Bu yerdagi har bir ekspozitsiya alohida ma’no va tarixni o‘zida mujassam etgan. Eng katta taassurot qoldirgan jihatlardan biri — asl Hazrati Usmon mus'hafining shu yerda saqlanayotganidir. Bu nafaqat yurtimiz, balki butun islom olami uchun ulkan ma’naviy boylikdir. Shuningdek, ajdodlarimizning islom sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi zamonaviy yondashuv asosida namoyon etilgani yosh avlod uchun katta ibrat maktabidir. Tarixi va ildiziga qiziqqan har bir inson bu maskanga albatta tashrif buyurishi kerak, – dedi Mansur Musaxon.
Tadbir doirasida din ishlari sohasi mutaxassislari ishtirokida amaliy seminar ham o‘tkazildi.
Kosonsoy tumani bosh imom-xatibi Qodirxon Azizov seminar raqamli boshqaruv tizimlari diniy sohada ham samaradorlik va shaffoflikni oshirishga xizmat qilayotganini ta’kidladi. U, shuningdek, Markaz kutubxonasida shakllangan boy ilmiy fond islom ilmlari bo‘yicha izlanish olib boruvchilar uchun muhim manba ekanini qayd etdi.
Tadbir yakunida ishtirokchilar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bugun nafaqat muzey yoki madaniy meros obyekti, balki ilmiy tadqiqotlar, ta’lim, xalqaro hamkorlik va ma’rifiy muloqotni birlashtiruvchi nufuzli platformaga aylanib borayotganini ta’kidladilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati