917-CAVOL: Men tanishimga 3 yil muddatga nexia3 avtomabilini nasiya savdoga 9540 dollarga sotdim. Hozirgacha 3500 dollar berdi. Men zakotni 3500 dollardan chiqaramanmi yoki 9540 dollardan?
JAVOB: Bismillahir Rohmanir Rohim.
Siz umumiy haqqingiz bo'lgan 9540 dan zakot chiqarasiz. Agar olgan 3500 pulingizni ehtiyojlaringizga ishlatib yuborgan bo'lsangiz, uni chiqarib yuborib, qolgan summadan zakot chiqarasiz.
أَرْبَعِينَ دِرْهَمًا مِنْ الدَّيْنِ الْقَوِيِّ كَقَرْضٍ وَبَدَلِ مَالِ تِجَارَةٍ فَكُلَّمَا قَبَضَ أَرْبَعِينَ دِرْهَمًا يَلْزَمُهُ دِرْهَمٌ.
“Bilinki, Imom(Abu Hanifa rahmatullohi alayh)ning nazdida qarzlar uch xil bo'ladi: Kuchli, o'rta, zaif. Qarzlar nisobga etib, bir yil to'lsa, qarzlardan zakot berish vojib bo'ladi. Lekin, tezda emas. Balki qarz, tijorat molining badali kabi kuchli qarzlardan eng kamida qirq dirham qo'liga tekkanda (undan bir dirham) zakot beradi. Qachon qirq dirham olsa, undan bir dirham zakot chiqarib boraveradi (Qo'liga tegmagan qarzlaridan to qo'liga tegmagunicha zakot bermay tursa bo'ladi. Qo'liga tekkach o'tgan yillarning zakotini beradi)” (Roddul muhtor). Vallohu a'lam.
O'zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo hay'ati.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bu kecha Qur’oni karim nozil etila boshlagan. “Albatta, Biz U (Qur’on)ni Qadr kechasida tushirdik” (Qadr surasi, 1-oyat).
Bu kecha “...ming oydan yaxshiroqdir” (Qadr surasi, 3-oyat).
Bu kechada quyosh chiqquniga qadar tinchlik va sokinlik hukm suradi. “U (kecha) to tong otgunicha salomatlikdir” (Qadr surasi, 5-oyat).
Bu kecha Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uxlamay, tunni ibodat bilan o‘tkazardilar.
Bu kecha qilingan amallar 1000 oyda qilingan amallardan afzal va savobi ko‘pdir.
Bu kecha farishtalar tinimsiz mo‘min-musulmonlar haqqiga salavot va salomlar aytishadi.
Bu kecha haqida Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim qadr kechasini iymon va ixlos ila qoim bo‘lib o‘tkazsa, uning o‘tgan gunohlari mag‘firat qilinadi”, deganlar (Imom Buxoriy, Imom Muslim, Imom Termiziy rivoyati).
Bu kecha Alloh taolo bedor bo‘luvchi bandalarini boshqa oylardan ko‘ra ko‘proq ajru savoblar bilan mukofotlaydi.
Bu kecha issiq ham, sovuq ham bo‘lmaydi. Uning tongida quyosh qizg‘ish bo‘lib chiqadi.
Bu kecha haqida Oisha onamiz roziyallohu anho: “Yo Rasululloh agar Qadr kechasini topishga muvaffaq bo‘lsam nima deb duo qilay?” deb so‘radilar.
Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ushbu duoni o‘qishni aytdilar:
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
O‘qilishi: “Allohumma innaka a’fuvvun kariymun tuhibbul a’fva fa’fu a’nniy”.
Ma’nosi: “Allohim, albatta, Sen kechirguvchisan, kechirishni yaxshi ko‘rasan. Gunohlarimni kechirgin” (Imom Termiziy rivoyati).
Bu kechada qilingan amallar salkam 84 yil beto‘xtov qilingan ibodatga to‘g‘ri keladi. 84 yil esa taxminan 30 ming-u 295 kunga teng. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ummatimning umrlari oltmish bilan yetmish o‘rtasidadir. Ozlarigina undan tashqarida bo‘ladilar”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati).
Bu kecha gina-adovat, nafrat-arazlar, xafagarchiliklar unutiladigan, hamma bir-biridan rozilik hamda kechirim so‘raydigan kechadir.
Bu kecha barcha mo‘min-musulmonlarga muborak bo‘lsin! Fazilatli oy va muborak kunning fazilatidan Alloh taolo to‘liq bahramand etsin!
Davron NURMUHAMMAD