Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Yanvar, 2026   |   7 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:18
Quyosh
07:40
Peshin
12:41
Asr
15:50
Shom
17:36
Xufton
18:51
Bismillah
26 Yanvar, 2026, 7 Sha`bon, 1447

Qadr etgan qadr topadi

09.05.2022   2525   5 min.
Qadr etgan qadr topadi

Halqimiz uchun asrlar davomida ezgu an'ana va odatga aylanib qolgan muqaddas tuyg'ulardan biri o'tganlarni xotirlash, ularning ruhini yod etish, haqlariga duoi xayr va ehsonlar qilishdir. Yaxshi kunlarimizda ham musibatzada holatimizda ham o'tganlarimizni tilovat va duo bilan yod etamiz. Chunki bu o'tganlarimiz uchun manfaatli amaldir.

Abu Usayddan rivoyat qilinadi: 

«Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir odam: 

«Ey Allohning Rasuli! Men uchun ota-onamga ular dunyodan o'tganlaridan keyin qiladigan yaxshilik qoldimi?» deb so'radi. 

«Ha! To'rt xislat qoldi: ularga duo qilish, ularga istig'for aytish, ularning ahdiga vafo qilish, ularning do'stlarini va ularsiz silai rahm bo'lmaydigan kishilarni ikrom qilish», dedilar».

Ota-onalarning haqqiga Alloh taolodan yaxshiliklar – jannat, xayr-barakalar so'rab duo qilish farzandning ota-onasiga ularning vafotlaridan keyin qiladigan yaxshiliklaridandir. Bu duolar ota-onaga borib turadi, xayrli amallariga qo'shilib turadi. Huddi ularga tiriklik chog'larida yaxshilik qilgandek bo'ladi.

Inson har doim o'tmish ajdodlarini, muhtaram ustozlarini, aziz avliyolarni xotirlar ekan, jamiyat oldidagi burch va vazifalarini yana bir bor mas'uliyat bilan his etadi, o'zidan yaxshi nom qoldirish va ezgu ishlarni qilishga shoshiladi, o'zgalarni ham shunga chorlaydi.

Shu kunlarda nafaqat urush va urush ortida mehnat qilgan, qatog'on va afg'on urushi qurbonlari balki yurtimiz rivoji, millat va dinimiz ravnaqida o'zining munosib hissasini qo'shgan insonlarni eslab, xotirlamoqdamiz. Ularni tez-tez xotirlash shu kunga qadar kanda bo'lgani yo'q. Bugun ham joriy an'anaga binoan diniy idora raislari, muftiylar, ulamolar, imom-xatib va mudarrislarimizni yana bir bor yod etishni joiz deb bildik. 

1943 yili O'rta Osiyo va Qozog'iston musulmonlarining diniy nazorati sifatida ish boshlagan idoraning birinchi raisi, muftiy Shayx Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon, 1957 yili O'rta Osiyo va Qozog'iston musulmonlari boshqarmasi raisi etib saylanib, umrining oxiriga (1982 yil) qadar ana shu vazifada samarali ishlagan Shayx Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon, 1982-1989 yillari O'rta Osiyo va Qozog'iston musulmonlari diniy boshqarmasining raisi vazifasini bajargan muftiy, Shamsuddinxon Boboxonov, 1989-1993 yillari O'rta Osiyo va Qozog'iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, muftiy Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, 1993-1997 yillari Movarounnahr musulmonlari idorasi nomi bilan faoliyat yuritgan diniy idoramiz raisi, muftiy Muxtorjon Abdulloh Buxoriy, 1997 yili O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy lavozimiga saylangan Abdurashid qori Abdumo'min qori o'g'li Bahromov hamda 2006-2021 yillar mobaynida O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy bo'lgan Usmonxon Alimov rahimahumullohlarni dinimiz va islom ahli uchun qilgan buyuk ishlarini yod etib, ularning haqlariga duoi xayrlar qilamiz. 

Shuningdek, ko'hna Samarqand zaminida biz bilan zamondosh bo'lgan, bugun dorul baqoga rihlat qilgan ustoz, ulamo, imom, din xodimlari ham ahli islom tomonidan har doim duolar bilan yod etiladi. Samarqandlik ahli ilmlarning ustozi hoji Mustafoqul Melikzoda, zabardast imomlarimizdan Nuruddinxon Islomov, qori Sultonmurod Holmurodov, Abdurahmon domla, Ishtixon farzandi Alijon domla, Imom Buxoriy masjididida ko'p yillar xizmat qilgan Maqsudjon birodarlarimizni Alloh taolo oxiratlarini obod qilsin. 

O'tganlarimizni ruhini shod etish, og'ir kunlardan tirik qolib, bugungi kunda xalq ardog'ida yurgan qahramonlarimizni qadrlash, islom shariati biz avlodlar zimmasiga yuklagan, qilishimiz lozim va lobud bo'lgan qarz va farz amallardandir. Musulmonlarning eng muqaddas kitobi bo'lgan Qur'oni karimda Alloh taolo marhamat qilib marhumlarni haqlariga duo qilishni saboq bergani singari: “Ey Rabbimiz! O'zing bizlarni va bizdan ilgari imon bilan o'tganlarni mag'firat etgin va qalblarimizda imon keltirgan zotlarga nisbatan gina paydo qilmagin! Ey Rabbimiz! Albatta, Sen mehribon va rahmli zotdirsan”, deya duolar qilamiz.

Avlodlarining kelajagi yo'lida jon fido qilgan insonlarni xotirlash bugungi kunimizni qadrlashga o'rgatadi. Hotira bu – tarix. U kechagi  o'tmishni, ajdodlar o'gitini, milliy merosimizni anglatib turuvchi – muqaddas kitob zarvaraqlaridek hayotimizni yoritib turadi. Shu bois, inson o'z xotira boyliklarini qadrlaydi. 

ZAYNIDDIN EShONQULOV, 

O'zbekiston musulmonlari idorasi Samarqand viloyat vakili

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ruh o‘lmaydi

26.01.2026   510   3 min.
Ruh o‘lmaydi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Ruh o‘lmaydi… balki qaytadi

 

Inson qanday qilib uyqusida aqlga sig‘mas manzaralarni ko‘radi?

Qanday qilib kuladi, yig‘laydi, qo‘rqadi, og‘riqni his qiladi… holbuki u uxlab yotadi?

 

Hech xayolingizdan o‘tganmi:

Nabiy alayhissalom Isro va Me’roj kechasida payg‘ambarlar bilan qanday uchrashdilar… ular esa olamdan o‘tgan edilar?

Bu sirning barchasi o‘sha ajoyib maxluqda, ya’ni ruha.

 

Doktor Mustafo Mahmud aytadi:

Kecha ulug‘ shayx Muhammad Mutavalliy Sha’roviy rahimahullohning ruh haqidagi ajoyib darsini eshitdim…

Bu – faqat Alloh bilgan ilohiy sir, u bunday deydi:

Ayrimlar savol beradi:

Qanday qilib Payg‘ambar Muhammad alayhissalom Baytul-Maqdisda barcha payg‘ambarlar bilan uchrashdilar, holbuki ular vafot etgan edilar?


Javob juda oddiy:

Bu – Allohning qudrati!

Chegarasi yo‘q, idrok qilib bo‘lmas qudrat.

Qanday qilib bedor holdagi ruhimiz bilan tushdagi ruhimiz farq qilsa…

Uyquda ko‘zlarimiz yopiq bo‘ladi, lekin biz to‘liq bir olamni yashaymiz!

Ko‘ramiz, eshitamiz, quvonamiz, qo‘rqamiz, og‘riq sezamiz, ba’zan qo‘rqib uyg‘onib:

Alhamdulillah… bu faqat tush ekan! deymiz.

Ba’zan esa chiroyli tushdan tabassum bilan uyg‘onib, uning xotirjamligi butun kun davomida biz bilan qoladi.

Ruhlarimiz chiqib ketadi, sayr qiladi…

Haqiqatda tanimagan insonlar bilan uchrashadi, bedor holda his qilmaydigan olamlarga kiradi.

Barzaxdagi ruhlarimiz… va Qiyomatdachi?

Ruhlarimiz barzax olamida ham boshqacha bo‘ladi,

Qiyomat kuni esa… Eng yuksak darajalarga ko‘tariladi,

ko‘z ko‘rmagan, quloq eshitmagan, inson qalbiga ham kelmagan narsalarni ko‘radi.

Bu – Allohning qudrati, u bilan habibimiz Mustafo alayhissalom payg‘ambarlarni tushda emas, hushyor holda ko‘rdilar.

Meni doim taassurotga soladigan ibora bor: biror kishi vafot etganda muazzin: “Falonchi falon o‘g‘li Allohning rahmatiga ko‘chdi” deydi.

Qanday taskinli so‘z… U o‘lmadi… balki ko‘chdi!

Allohning rahmatiga, mehriga, mutlaq adolatiga ko‘chdi.

Foniy tanaga mahbus bo‘lgan ruhi endi boshqa olamga yo‘l oldi, bizning dunyomizga hech o‘xshamaydigan olamga.


Ruh o‘lmaydi… balki qaytadi.

Ruh yo‘q bo‘lmaydi, azizlar…balki ko‘chadi, yuksaladi, ko‘tariladi, o‘zining asl vataniga qaytadi.

Bu yer hech qachon bizning doimiy maskanimiz bo‘lmagan, bu – foniy dunyo, boqiy emas, dam olish uchun emas, imtihon uchun yaratilgan yer.

Alloh taolo aytadi: “O‘limni ham, hayotni ham yaratgan – sizlarning qaysingiz yaxshiroq amal qilishingizni sinash uchun”.

 

Duo: Yo Alloh! Ruhlarimizni yengil, xotirjam va pok qil, Seni rozi qilgan holda, imon va ofiyat bilan Senga ko‘tarilishini nasib et.

 

Homidjon qori ISHMATBЕKOV

Maqolalar