Yurtimizda o'tgan aziz insonlarning xotirasini e'zozlash, bugungi tinch, osoyishta, dorilomon kunlarga etishimizda fidoyilik ko'rsatgan Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari, front ortida mehnat qilgan faxriylar, nuroniy otaxonu onaxonlar holidan xabar olish, ularga moddiy va ma'naviy ko'mak berish ezgu an'anaga aylangan.
Har yili 9 may – Hotira va qadrlash kuniga bag'ishlangan ma'naviy-ma'rifiy tadbirlar respublikamizning barcha hududlarida ko'tarinki ruhda o'tkazib kelinayotir.
Muhtaram Prezidentimizning 2021 yil 29 apreldagi “Ikkinchi jahon urushi qatnashchilarini rag'batlantirish to'g'risida”gi farmoni ijrosini ta'minlash maqsadida ushbu shodiyona uyushqoqlik bilan yurtimizning har bir go'shasida nishonlashyapti.
Hotira va qadrlash tushunchalari zamirida insonga, uning hayoti, sha'ni va qadr-qimmatiga cheksiz ehtirom tuyg'usi mujassam. Hotira va qadrlash kunlari arafasida bugungi tinch-osoyishta hayot, to'kinlik va farovonlikka qanday og'ir sinov va mashaqqatlar evaziga erishilgani xayolimizdan o'tadi. Shu yo'lda qurbon bo'lgan millionlab yurtdoshlarimiz xotirasiga ta'zim qilamiz. Bizga nasib etgan mustaqillik, tinchlik va osoyishtalikning ahamiyatini yanada teranroq anglaymiz.
Bu yil g'alabaning 77 yilligini keng nishonlaymiz. Ana shu buyuk g'alabani qo'lga kiritishda mardlik va jasorat ko'rsatgan faxriylarimizni, front ortida fidokorona mehnat qilgan yurtdoshlarimizni tabriklab, ularga sihat-salomatlik, uzoq umr tilash barchamiz uchun katta sharafdir. Shu bilan birga, urush maydonlaridan qaytmagan, mana shunday musaffo osmon, tinch va osoyishta hayot uchun jon berib, qurbon bo'lgan yurtdoshlarimizning muqaddas xotirasi oldida bosh egamiz.
Urush boshlanganda O'zbekiston aholisi 6,5 million kishiga yaqin bo'lgan. Shundan 1,5 million kishi, ya'ni qurol ko'tarishga qurbi etgan (!) odamlar olovli janggohlarda jon olib-jon berishgan. Ulardan 500 mingdan ko'prog'i jang maydonlarida shahid bo'lgan, ko'plari mayib-majruh bo'lib qaytgan, bedarak yo'qolganlari qancha.
Bular shunchaki oddiy raqamlar emas. Bu raqamlar ortida fidoyilik, hurlik, istiqlol, erkinlik orzulari mujassam bo'lgan. Shularni o'ylasak, o'z-o'zidan bugungi saodatli kunlarga osonlikcha erishilmaganini anglaymiz. Demak, barchamiz shu aziz Vatanni ko'z qorachig'imizdek asrashga burchlimiz.
Ikkinchi jahon urushida qatnashgan yurtdoshlarimiz safi tobora torayib boryapti. Ayni paytda yurtimizda bor-yo'g'i 236 nafar Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi umrguzaronlik qilmoqda. Shu bois ularning qadriga etib, duolarini olib qolishga harakat qilishimiz kerak. Keksalarni e'zozlashni o'zini musulmon sanagan kishi borki, sharaf bilan ado etadi.
Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Nabiy alayhissalom: “Yosh yigit keksa kishini yoshi ulug'ligi uchun hurmat qilsa, Alloh taolo uni ham keksayganida hurmat qilinadigan insonlar qatoriga qo'yadi”,(Imom Termiziy rivoyati).
Boshqa bir hadisda esa: “Kichiklarga rahm-shafqatda, kattalarga hurmat-izzatda bo'lmagan kishi bizdan emasdir”, deyilgan (Imom Abu Dovud rivoyati).
Front ortida mehnat qilganlar ham urushda qatnashganlarchalik mashaqqatlarga duchor bo'lishgani tarixiy haqiqatdir. Yurtdoshlarimiz front hududlaridan ko'chirib keltirilgan bir millionga yaqin bolalar, ayollar va qariyalarni qabul qilgani, ularga boshpana bergani, hatto oxirgi burda nonini ham ular bilan baham ko'rgani, “Sen etim emassan” deb, ularni o'z bag'riga olib, mehr-muruvvat ko'rsatgani xalqimizning odamiylik fazilatlari, olijanobligining amaldagi yorqin ifodasidir. Zero, hadisi sharifda Nabiy alayhissalom: “Men va etimni kafillikka olgan kishi jannatda mana shunday bo'ladi(deb shahodat va o'rta barmoqlarini bir-biriga yaqinlashtirib ko'rsatganlar)” (Imom Buxoriy rivoyati).
Insoniyat tarixidagi eng mudhish va beshafqat urushni boshidan kechirgan xalqimiz doimo bunday yovuz ofat hech qachon qaytmasligini, ostonamizga yaqin yo'lamasligini so'raydi. Shu bois doimo duoga qo'l ochganimizda, avvalo, tinchlik-xotirjamlikni, salomatlikni Yaratgandan so'raymiz. Ilohim, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo bo'lsin!
Jasurbek domla RAUPOV,
Toshkent viloyati bosh imom-xatibi
Safar oyi qanday oy?
Safar oyi hijriy-qamariy taqvim bo‘yicha (muharramdan keyingi) yilning ikkinchi oyidir.
Safar qanday ma’noni anglatadi?
Bu oy mevalar g‘arq pishib, barglar sarg‘aygan vaqtga to‘g‘ri kelgani uchun safar صفر – “sariq oy” deb nomlangan. Agar safar so‘zidagi “sod (ص)” harfi “sin (س)” bilan yozilsa “safarga chiqmoq”degan ma’noni anglatadi.
Safar oyi Islomdan oldingi johiliyat davrida.
Johiliyat davrida “Safar oyida yangi ish boshlab bo‘lmaydi, safarga chiqib bo‘lmaydi, oila qurib bo‘lmaydi” kabi shumlanishlar urf bo‘lgan. Hatto biror ishga kirishishdan oldin qush uchirib ko‘rishardi. Qush o‘ng tomonga uchsa, yaxshilikka yo‘yib, ishga kirishishar, chap tomonga uchsa, bu ishda yaxshilik yo‘q ekan, deb tark etishar, bordi-yu to‘g‘riga uchsa, qaytadan uchirib ko‘rishar edi.
Islom dini kelgandan keyin safar oyi – “Yaxshilik oyi” deb nomlandi. Rasululloh sollallohu alayhi vasalam: “Kasallik yuqishi yo‘q, boyqush yo‘q, nav’u yo‘q va safar yo‘q”, dedilar.
Safar oyi to‘g‘risidagi turli bid’at-xurofotlar rad etildi. Oylarning hammasi Alloh taoloning oylari ekani e’lon qilindi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam safar oyini qanday o‘tkazganlar?
1. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Madina shahridagi “Masjidun Nabaviy”masjidlarini safar oyida qurganlar.
2. Qizlari Fotimai Zahro roziyallohu anhoni Hazrat Ali roziyallohu anhuga safar oyida nikohlaganlar.
3. Aynan shu oyda safarga chiqib, Xaybar qal’asini fath qilganlar.
Demak, bu oyda yangi ish boshlash, oila qurish va safarga qilish joiz ekan.
Ammo, hozirgi kunda…
Afsuski, bugungi kunda ham “safar oyida ish boshlash, to‘y qilish, safarga chiqish xosiyatsiz” degan gaplar tez-tez uchrab turadi. Ularning hech qanday asosi yo‘q ekani Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning hadislari va sunnatlaridan ma’lum bo‘ldi.
Eng muhimi – bandaga yetadigan musibat biror oyga bog‘liq bo‘lmaydi. Balki har bir yaxshilik ham, yomonlik ham faqatgina Alloh taoloning izni bilan sodir bo‘ladi. Taqdirga iymon keltirish dinimizning asoslaridan biridir. Inson boshiga tushadigan barcha yaxshilik va yomonliklarni taqdirdan deb bilmog‘i lozim. Alloh taolo: “(Insonga) biror musibat yetgan bo‘lsa, albatta, Allohning izni (irodasi) bilangina (yetur). Kimki Allohga iymon keltirsa, (U) uning qalbini to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qilur. Alloh har narsani biluvchidir” (Tag‘obun surasi, 11-oyat), deb marhamat qilgan.
Alloh taolo aqidamizni mustahkam, hidoyatida bardavom qilsin. Safar oyini barchamiz uchun xayrli va barakali bo‘lishini nasib etsin.
Davron NURMUHAMMAD