Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Iyul, 2026   |   12 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:36
Quyosh
05:07
Peshin
12:35
Asr
17:36
Shom
19:51
Xufton
21:19
Bismillah
26 Iyul, 2026, 12 Safar, 1448

Tilanchilikni kasb qilish mumkinmi?

08.05.2022   2716   4 min.
Tilanchilikni kasb qilish mumkinmi?

Odatda tilanchi deganda ko'z oldimizga jismoniy jihatdan zaif, ko'rinishi abgor: yuz-qo'li kir, kiyimlari yirtiq-yamoq odam keladi. Ammo bugun tilanchilar ham, ularning qiyofasi ham o'zgarayotgandek, nazarimizda. Bu qadim “kasb” katta-kichik urushlar, parokandalik, qurg'oqchiliklardan qolgan asorat bo'lsa-da, hozirgi tinch, farovon zamonda ham o'z ahamiyatini yo'qotmagan.

Odam gavjum joylar, jamoat transporti, masjidlar yonida tilanchilikni “kasb” qilgan to'rt muchasi sog'lom, ishlasa o'zi tugul katta ro'zg'orni tebratish qobiliyatiga ega erkaklar, oddiy tikish-bichish hunari orqali yoki biror joyda farroshlik qilib bo'lsa-da kundalik ehtiyojini qoplashi mumkin bo'lgan ayollarning borligi achinarli holat.

Ayniqsa, yosh bolasi bilan chiqqan ayollar nuri diydasining tarbiyasi buzulishiga, uning kelajak hayotini xavf-hatarda qolishiga sababchi ham bo'ladi. Natijada bolalarda yolg'onchilik, kishilar oldida o'zini nochor sezish, birovning hisobiga yashash kabi illatlar shakllanishiga, nosog'lom muhit ta'sirida ulg'ayib, eti qotadi.

– Tilanchilik qilish boquvchisi bo'lmagan, kishilardan biror narsa so'rashdan boshqa ish qo'lidan kelmaydigan kishilar uchun halol, ammo uning ham chegarasi bor, – deydi O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi birinchi o'rinbosari Homidjon domla IShMATBYeKOV. – Ya'ni bu me'yor – bir kunlik eyish-ichish ehtiyojini topgunga qadar bo'lgan vaqt. Undan ortig'i harom sanaladi. Bunda hech qachon ertanikini ham birato'la bugun topib qo'yay, deyilmaydi. Keyingi kun Hudo kuch-quvvat bersa yoki biror yo'l ko'rsatsa, albatta, ishlashi, mabodo hech ishi o'xshamay, boshqa yo'li qolmasa – yana kundalik ehtiyoji uchun tilanchilikka chiqishi mumkin. Miskin bo'lib, tirikchiligim shundan, deya shu ishga mukkasidan ketish firibgarlikdir. Bundaylarning yuzi ikki dunyoda ham shuvut holatda bo'ladi. Buni bila turib qilish esa o'zini ochiq-oydin xorlikka mahkum etishdir. O'zini mayib-majruh holatda ko'rsatib, gadoy, tilanchi qiyofasiga solish ham ayni tovlamachilikning bir turi.
Dinimiz bundan qat'iy qaytaradi.

Qur'oni karimda Alloh taolo sadaqa olishga haqli bo'lgan kishilarni bayon qilgan: “Albatta, sadaqalarni faqat faqirlar, miskinlar, unda (sadaqa ishida) ishlovchilar, dillari oshno qiluvchi (kofir)lar, (pul to'lab ozod etiluvchi) qullar, qarzdorlarga va Alloh yo'lida hamda yo'lovchiga (musofirga berish) Alloh (tomoni)dan farz etildi. Alloh ilmli va hikmatli zotdir” (Tavba surasi, 60-oyat).

Islom dini mehnatga yaramaydigan, ishi boru, undan oladigan daromadi ehtiyojini qoplashga etmaydigan, ish topolmagan kishilarga rahnomolik qilishga yo'llaydi.

Haq taolodan ajru savob talabida bo'lgan mo'min-musulmonlar, sahovatli insonlar tomonidan zakot, yaqin qarindoshlarga berilishi vojib bo'lgan nafaqa, nafl sadaqa, xayriya, vaqf ishlari, nazrlar, kafforatlar, qo'shnilar haqi, muhojirlar haqi, etimlarga g'amxo'rlik qilish, tilanchilik (soil) haqi, davlat tomonidan ijtimoiy ta'minot uchun ajratiladigan haqlar kabi xayrli amallar orqali qilinadi.

Shariatimizda tilanchi otda kelsa, xatto qo'lida tillasi bo'lsa ham sadaqa berishga targ'ib qilinadi. Buning uchun sahovatli inson savob olaveradi. Ammo sadaqa so'ragan kishining firibgarligi, aldab odamlarning pulini eyayotganini ayon bo'lsa, unga bermaslik kerak. Sababi bu orqali u tekinxo'rlik, dangasalikka o'rganib qoladi.

Dinimiz risq-nasibani mehnat qilib peshona teri bilan, harakat qilib topishga buyuradi. Payg'ambarlar Muhammad (alayhissalom) o'z mehnati orqali turmush kechirib, umatlariga o'rnak bo'lganlar.

Dangasalik, ishyoqmaslik, tekinxo'rlik bular – musulmon kishiga yot holat. Dinimiz yalqovlik, birovga qaram bo'lishdan butkul qaytaradi.

Inson uchun egan luqmasining ichida eng totlisi, o'z mehnati bilan topganini eyishdir. U garchi qattiq non va yavg'on sho'rva bo'lsa ham. Birovning hisobidan bo'lgan tansiq taom ham tamoqdan maza bo'lib o'tmaydi. Chunki uni eyayotgan kishi ich-ichidan men buni qayerdan topdim, ertaga nima bo'lar ekan, deya o'ylaydi.

Tilanchilik qilishga xojati bo'lmagan kishining to'g'ri yo'lga o'tishi, kasb-hunar o'rganib, ilm olishi, tadbirkorlik bilan shug'illanib, halol risq topishi nafaqat o'zi, balki oila a'zolarini ham ikki dunyo saodatiga eltadi.

Bahriddin HUShBOQOV
tayyorladi.

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Toshkent islom instituti tarixida ilk magistrlarga diplomlar topshirildi

22.07.2026   11634   5 min.
Toshkent islom instituti tarixida ilk magistrlarga diplomlar topshirildi

O‘zbekiston musulmonlari idorasida mamlakatimiz diniy-ma’rifiy hayotidagi muhim tarixiy voqea — Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining ilk magistrantlariga diplom topshirish marosimi bo‘lib o‘tdi.

Tadbirda diniy-ma’rifiy soha olimlari va ulamolar, ustozlar, bitiruvchilar, ularning ota-onalari hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etdi.

Marosimda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi Muzaffar Kamilov, O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi raisi Sodiq Toshboyev, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori, taniqli olim Uyg‘un domla G‘afurov hamda boshqalar yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy islohotlar xalqaro hamjamiyat tomonidan yuksak baholanayotganini ta’kidladi.

махад2

Tantanali tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan mamlakatimizda diniy ta’lim tizimi yangi bosqichga ko‘tarilgani, keyingi yillarda mazkur sohada misli ko‘rilmagan natijalarga erishilgani alohida e’tirof etildi.

Xususan, so‘nggi yillarda uchta oliy va bitta o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi tashkil etildi. 500 yillik tarixga ega Mir Arab oliy madrasasining tarixiy maqomi tiklandi. Samarqand shahrida Hadis ilmi maktabi, Surxondaryo viloyatida Imom Termiziy nomidagi islom instituti hamda shu nomdagi o‘rta maxsus ta’lim muassasasi o‘z faoliyatini boshladi. Shuningdek, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy va Bahouddin Naqshband nomidagi to‘rtta xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tashkil etildi.

махад3

Ta’kidlanganidek, Toshkent islom institutining 55 yillik tarixida ilk bor 2024 yildan magistratura bosqichi yo‘lga qo‘yildi. Ayni paytda institutda «Teologiya (Islom ilohiyoti, falsafasi va moturidiylik ta’limoti)» hamda «Teologiya (Hadis ilmlari)» mutaxassisliklari bo‘yicha magistrantlar tahsil olmoqda. Kelgusida esa doktorantura bosqichini ham tashkil etish rejalashtirilgan.

Institutning ilk 10 nafar magistranti o‘qish davomida ilmiy faoliyatda faol qatnashib, dissertatsiya mavzulari doirasida jami 52 ta ilmiy maqola va tezis nashr ettirdi. Ular aqida, tafsir, fiqh va hadis ilmlariga oid nufuzli manbalardan 53 ta ijozaga sazovor bo‘lishdi.

махад 4

Shuningdek, magistrantlar mahalliy va xalqaro ilmiy anjumanlarda faol ishtirok etib, mamlakatimizda diniy ta’lim sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyatini keng targ‘ib qilishdi.

Ular O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi hamda Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida ilmiy amaliyot o‘tab, tadqiqot metodologiyasi, manbashunoslik va noyob qo‘lyozmalar bilan ishlash bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarini yanada mustahkamladi.

махад5

Marosimda bitiruvchilarning zamonaviy fanlar sohasida ham salmoqli yutuqlarga erishgani qayd etildi. Jumladan, bir nafar magistr Bahrayndagi Islom moliya muassasalari uchun buxgalteriya hisobi va audit tashkilotining (AAOIFI) xalqaro malaka sertifikati (CPSS) sohibi bo‘lgan bo‘lsa, yana bir bitiruvchi 3D modellashtirish va animatsiya sohasida malakali mutaxassis sifatida e’tirof etildi.

Shuningdek, bitiruvchi magistrlarning turli ma’rifiy muassasalar, ta’lim dargohlari va ilmiy-tadqiqot markazlariga ishga qabul qilingani ham ma’lum qilindi.

м6

Qayd etilganidek, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida ilk magistrlarning yetishib chiqishi mamlakatimiz diniy ta’lim tizimi taraqqiyotidagi muhim tarixiy voqea bo‘lib, kelgusida soha uchun yuqori malakali, zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlashga xizmat qiladi.

Tadbir davomida institut tarixida ilk magistr sifatida nom qoldirgan bitiruvchilarga diplom va esdalik sovg‘alari topshirildi.

м7

Bitiruvchilar mamlakat rahbariyati tomonidan bildirilgan yuksak ishonch va g‘amxo‘rlikka munosib javob qaytarishga, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizga munosib voris bo‘lishga hamda islom ma’rifatini keng targ‘ib etishga bor kuch-g‘ayratlarini safarbar etishlarini ta’kidladilar.

— Mamlakatimizda diniy-ma’rifiy ta’lim tobora takomillashib bormoqda, — dedi Toshkent islom instituti magistranti Gulchehra Siddiqova. — Magistraturada olgan bilimlarimiz va ilmiy izlanishlarimiz samarasini Vatanimiz, xalqimiz va jamiyatimiz ravnaqi yo‘lida safarbar etishga astoydil harakat qilamiz.

м10


Diniy ta’lim tizimida magistratura ochilishi va ilk magistrlarning bitirishi mamlakatimizda Uchinchi Renessans poydevorini mustahkamlash, sohada zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lgan salohiyatli ilmiy-pedagog kadrlar safini kengaytirishga xizmat qiladi.

Soha mutaxassislarining fikriga ko‘ra, mazkur tarixiy voqelik yurtimizda ma’rifiy Islom g‘oyalarini keng targ‘ib etish va boy ilmiy merosimizni jahon miqyosida o‘rganish yo‘lidagi yana bir muhim qadam bo‘ldi.

Nazokat Usmonova,

O‘zA muxbiri

O'zbekiston yangiliklari