Habaringiz bor, avvalroq O'zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasi bo'limi mudiri Kamoliddin Mahkamov, ushbu bo'lim etakchi mutaxassisi-restavrator Saidrahmat Ikromov hamda Diniy idora Ziyorat turizmini ilmiy rivojlantirish sektori mudiri Jahongir Salomov va sharq qo'lyozmalari mutaxassisi Abdulhamid Djumanov xorij mamlakatlaridagi yirik kutubxonalar, ilmiy tadqiqot markazlari va muzeylarning tajribalarini o'rganish maqsadida xizmat safariga jo'nab ketganlari haqida xabar bergan edik.
Ushbu ilmiy safarning ilk kunlari davomida Diniy idora mutaxassislari Turkiya davlatida bo'lib, Topkapi Saroyiga, Istanbuldagi Sulaymoniya kutubxonasiga, shu shahardagi Sulaymoniya kitob shifoxonasiga, Ankaradagi Turkiya diyonat ishlari kutubxonasi konservatsiya va restavratsiya bo'limi va Milliy kutubxonasiga hamda Millat kutubxonasiga tashrif buyurdilar.
Tashrif davomida kutubxonalardagi qo'lyozmalar fondi, kitoblarning saqlanish holati va ba'zi qadimiy mushaflarning nusxalari bilan tanishdilar. Kutubxonada kitoblarni saqlash, raqamlashtirish va ulardan foydalanishga oid davra suxbatlari ham bo'lib o'tdi. Suxbat jarayonida O'zbekiston musulmonlari idorasi kutubxona xodimlari o'zlarini qiziqtirgan savollariga javoblar oldilar.
Istanbul. To'p-Qopi saroyi
Shu yil 14 aprel' kuni Diniy idora mutaxassislari Topkapi Saroyiga O'zbekistonning Turkiyadagi elchixonasi ko'magida tashrif buyurdilar. U erda To'p-qopi saroyi raxbari Ilhan Kochaman va To'p-qopi saroyi kutubxonasi muhofizi O'g'uleke Seyxan xonimlar bilan uchrashuv o'tkazildi.
Saroy kutubxona raxbari va muxofizi hamrohligida kutubxonadagi qo'lyozmalar fondi, kitoblarning saqlanish holati va ba'zi qadimiy mushaflarning nusxalari bilan tanishildi. Uchrashuvda mezbonlar O'zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasi bilan yaqindan hamkorlik qilishga va kutubxona xodimlari bilan tajriba almashishga, shuningdek, ular uchun mahorat darslarini tashkil etishga tayyor ekanliklarini bildirdilar.
Istanbul. Sulaymoniya kutubxonasi
Shu yil 15 aprel' kuni O'zbekiston musulmonlari idorasi xodimlari Sulaymoniya kutubxonasiga tashrif buyurdi. Sulaymoniya kutubxonasida 8–19 asrlarda yozilgan 80 ming jildga yaqin qo'lyozmalar bor. Mazkur kutubxona qo'lyozmalarni saqlash va raqamlashtirish bo'yicha katta tajribaga ega.
Tashrif davomida Sulaymoniya kutubxonasida kitoblarni saqlash, raqamlashtirish va ulardan foydalanishga oid davra suxbati bo'lib o'tdi. Suxbat jarayonida O'zbekiston musulmonlari idorasi kutubxona xodimlari o'zlarini qiziqtirgan savollariga javoblar oldi. Shuningdek, kutubxona xodimlari Sulaymoniya kutubxonasi fondida kitoblarning saqlanishi, joylashtirilishi va yong'in xavfsizligiga oid ko'rilgan choralar bilan yaqindan tanishdi.
Istanbul. Sulaymoniya kitob shifoxonasi
Shu yil 16 aprel' kuni O'zbekiston musulmonlari idorasi xodimlari Sulaymoniya kitob shifoxonasiga tashrif buyurdi. Tashrif davomida o'zbekiston mutaxassislari Turkiya qo'lyozma asarlar kengashi boshqarmasi, Kitob shifoxonasi va arxivi departamenti rahbari Nil Baydar xonim bilan uchrashuv o'tkazdi.
Nil Baydar xonim uchrashuv davomida O'zbekiston musulmonlari idorasi bilan hamkorlik qilish va o'z tajribalarini bo'lishishga tayyor ekanligini bildirdi.
Uchrashuvdan so'ng shifoxona rahbari Diniy idora xodimlarini u erda olib borilayotgan konservatsiya va restavratsiya tadbirlari bilan yaqindan tanishtirdi.
Ma'lumot uchun, Sulaymoniya kitob shifoxonasi qo'lyozma kitoblarni restavratsiya qilish ishlarini amalga oshiruvchi va Turkiya qo'lyozma fondlariga restavrator mutaxassislarni tayyorlab beruvchi Turkiyadagi eng yirik muassasa hisoblanadi.
Ankara. Turkiya diyonat ishlari kutubxona bo'limi va Milliy kutubxonasi
Shu yil 18 aprel' kuni O'zbekiston musulmonlari idorasi xodimlari Turkiya poytaxti Anqara shahridagi Turkiya diyonat ishlari kutubxonasi konservatsiya va restavratsiya bo'limi va Milliy kutubxonaga tashrif buyurdi. U erda idora xodimlari konservatsiya va restavratsiya bo'limida kitob va gazetalarni restavratsiya qilish bo'limi bilan tanishishdi.
Ankara. Millat kutubxonasi.
Joriy yil 19 aprel' kuni O'zbekiston musulmonlari idorasi xodimlari Turkiya poytaxti Anqara shahridagi davlat rahbari tashabbusi bilan barpo etilgan Millat kutubxonaga tashrif buyurdi. Mehmonlarni kutubxona rahbari Ayxan Tuglu kutub oldi. Kutubxonada 4 million ziyod kitoblar bor bo'lib ish zamon talablariga mos ravishda yo'lga qo'yilgan. O'MI xodimlari kutubxonada ish yuritish va qo'lyozmalarni saqlash bilan bog'liq jarayonlar bilan yaqindan tanishishdi.
Shuningdek, uchrashuvlar yakunida mezbonlar O'zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasi bilan yaqindan hamkorlik qilishga va kutubxona xodimlari bilan tajriba almashishga, ular uchun maxorat darslarini tashkil etishga tayyor ekanliklarini bildirdi.

























O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
Alloh taolo odamzodga aql, es-hushga qo‘shib did, farosat degan ulug‘ ne’matlarni berganki, ularni ishlatgan, ishlata olgan kishi har doim hamma joyda e’zoz va qadr topgan. Illo, ishlata olmagan kishining o‘zidan boshqalarni ayblashi ayni ahmoqlik, johillik va nodonlikdir.
Qur’oni karimni oyoqlari ostiga olib tepkilayotganini tasvirga tushirib, ijtimoiy tarmoqlar orqali tarqatgan kimsaning xatti-harakatlari yurtimiz mo‘min-musulmonlarining nafratini uyg‘otdi, g‘azabini keltirdi. Rost-da, aqlli, sog‘lom kishi shunday ishni qilishi u yoqda tursin, hatto xayoliga ham keltirishining o‘zi dahshatli-ku.
Islom shiorlari ulug‘lanadi, diniy masalalarga nafaqat har bir musulmon, ayni paytda barcha kishilar hurmat bilan munosabatda bo‘lishi ham odamiylik nuqtayi nazaridan, ham huquqiy jihatdan zarurdir.
Alloh taoloning shiorlarini oyoqosti qilish, ulardan birortasini masxaralash, kamsitish, behurmat qilish, xo‘rlash, mensimaslik, xor qilish mo‘min kishining dindan chiqishiga sabab bo‘ladi (Alloh asrasin!).
Islom ta’limotiga ko‘ra, “shior” so‘zi “nishon”, “belgi”, “alomat” ma’nolarini bildiradi. Alloh taoloning dinining ko‘zga ko‘ringan va shon-shavkati alomati bo‘lgan narsalar shior hisoblanadi. Mus'hafi sharif, oyati karimalar ko‘chirilgan varaqlar shularning eng old safida turadi.
Alloh taolo Islom shiorlarini qadrlashga targ‘ib etgan va ularni toptash, masxaralashdan qattiq qaytargan. Jumladan, Haq taolo Qur’oni karimda: “(Gap) shudir. Yana kimki Allohning shiorlari (qurbonliklar)ni ulug‘ deb bilsa, bas, albatta, (bu) dillarning taqvosidandir” (Haj surasi, 32 oyat), – deb xitob qilgan.
Savbon roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shariatning shiorini past sanaganlarni qattiq qoralab bunday deganlar: «“Aniq bilamanki, ummatim ichidagi ba’zi kimsalar Qiyomat kunida Tihoma tog‘i kabi ulkan hasanotlar bilan oppoq bo‘lib kelishadi, lekin Alloh taolo ularning amallarini to‘zigan chang kabi qilib qo‘yadi”. Shunda Cavbon roziyallohu anhu: “Yo Racululloh, bizga ularni cifatlab, ochiq bayon qilib bersangiz, bilmasdan o‘shalardan bo‘lib qolmaylik!” dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ular cizlarning birodarlaringiz, cizlarga o‘xshagan odamlardir. Ular ham ciz kabi tunlari ibodat qiladi. Lekin ular shunday odamlarki, yolg‘iz qolgan vaqtlarida shariatning shiorlarini toptaydilar”, – dedilar (Imom Ibn Moja rivoyati).
Qur’oni karimning darajasi shu qadar ulug‘ki, hatto Mus'hafni tahoratsiz ushlab bo‘lmaydi. Qur’onni ushlamoqchi bo‘lgan odam tahoratli bo‘lishi vojibdir. Alloh taolo: «Uni faqat poklanganlargina ushlaydir», degan (Voqea surasi, 79-oyat).
Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qur’onni pok odamgina ushlaydi”, dedilar (Imom Tabaroniy rivoyati).
Shuningdek, Alloh taoloning Kitobini uning mavqeiga munosib, chiroyli g‘ilofda saqlash vojibligi, tozaligiga etibor qaratish, munosib joyga qo‘yish ham vojibdir.
Ulamolar: “Qur’oni karimni axlatga tashlagan odam kofir bo‘ladi”, deyishgan. Kalomullohning hurmatini joyiga qo‘ymaydigan odamga Mus'hafni sotish harom.
“Sahihi Buxoriy” va “Sahihi Muslim”da Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Mus'haf dushmanning qo‘liga tushib qolish xavfi bo‘lsa, Mus'haf bilan dushman yerlariga safar qilishdan qaytarganlari keltirilgan.
Ulamolarning fatvolarida bunday deyiladi: “Kim azonni masxara qilsa yoki Qur’oni karimni yengil sanab oyoqosti qilsa, shar’iy ilmlarni yoxud ulamolarni masxara qilsa, ibodatlarni yengil sanab bajarmasa, masjidni masxara qilsa, kofir bo‘ladi” (“G‘amzu uyunil basoir sharh ashboh van-nazoir” kitobi).
Biz Qur’oni karimni ulug‘lashni solih salaflardan o‘rganishimiz kerak. Imom Qatoda rahimahulloh: “Qur’oni karim o‘qiganimdan buyon piyoz yemadim”, degan bo‘lsa, Imom Mujohid rahimahulloh: “Qur’on o‘qiyotib sizni esnoq tutib qolsa, esnog‘ingiz ketgunicha o‘qimay turing”, degan.
Allohninrg oyatlarini oyoqosti qilayotgan kimsalar nahotki Imom Navaviy rahimahullohning: “Kimdir sizga Mus'haf bersa, uni tik turgan holda oling. Chunki ulamo va aziz kishilar kelganda turish mustahab sanaladi. Mus'haf (uchun turish) avloroqdir”, deganini anglamasa...
Qur’oni karimni xorlash, masxaralash, qadrini yerga urish kofir va munofiq kimsalarning ishidir. Bu haqda oyati karimada bunday deyiladi: “Kofir bo‘lganlarga bu dunyo ziynatli qilib qo‘yilgan. Ular imon keltirganlar ustidan kuladilar. Holbuki, qiyomat kuni taqvoli bo‘lganlar ulardan balanddirlar” (Baqara surasi, 212-oyat).
Islom shiorlarini, xususan, Qur’oni karimni masxara qilish mo‘minga ham, sog‘lom aql egasiga ham mutlaqo yarashmaydi. Ayniqsa, mamlakatimiz aholisining asosiy qismi Islom diniga e’tiqod qilar ekan, xalqimizning milliy va diniy qadriyatlarini hurmat qilish har bir O‘zbekiston fuqarosining burchidir.
Tolibjon NIZOM